MTKI-MS halo konsulta nasionál kria Dekretu-Lei fortifikasaun aihan

DILI, 11 outubru 2021 (TATOLI)— Ministériu Turizmu, Komérsiu no Indústria (MTKI) hamutuk ho Ministériu Saúde (MS) kolabora ho United Nation Children Fund (UNICEF) no World Food Programme (WFP) organiza konsulta nasionál ho setór privadu no sosiedade sivíl atu konsensu ba kriasaun dekretu-lei fortifikasaun aihan.
“Ami fasilita tékniku diskusaun Nasionál ba ezbosu lei kona-ba fortifikasaun aihan iha Timor-Leste. Dekretu lei ne’e, atu oinsá Timor-Leste bele tau importánsia ba valór nutrisaun no fortifikasaun aihan,” Vise Ministru Komérsiu no Indústria, Domingos Lopes Antunes, hateten, iha otél Timor, segunda ne’e.
Programa fortifikasaun aihan ho objetivu atu oinsá hasa’e dependénsia ba aihan bázika tanba estatutu sósiu-ekonómiku populasaun nian, no bele lori mikro-nutriente liuhosi aihan bázika hodi mellora nutrisaun, hamenus bebé sira-ne’ebé moris ho abnormal tanba menus ferru, no hamenus taxa má nutrisaun iha Timor-Leste.
Konsulta nasionál ne’e ho objetivu atu rona opiniaun no sujestaun konstrutivu sira hosi entidade relevante sira ba kriasaun no finalizasaun dekretu-lei fortifikasaun aihan , molok lori ba Konsellu Ministru halo aprovasaun.
MTKI koopera ho Ministériu Saúde hodi kontribui másimu aspetu tékniku liuliu valór nutritivu, no Ministériu Agrikultura no Peska iha área produsaun agríkola.
“Ita nia objetivu kria dekretu-lei hanesan dalan ida mais efetivu liu hodi luta kontra má nutrisaun liuhusi suplementasaun vitamina importante sira ba aihan báziku hanesan, foos, ai-farina, masin, no seluk tan hodi responde ba defisiénsia mikro nutriente ne’ebe ita konsumu,” nia esplika.
Lejizlasaun ne’e regula produtu alimentár iha vitamina, ho baratu tuir padraun atu maioria populasaun ne’ebé moris iha liña pobreza bele asesu no konsumu aihan ho valór nutritivu
Iha biban hanesan, Diretór Jerál Serbisu Koorporativu Ministériu Saúde, Marcelo Amaral, hateten, konsulta nasionál ba kria dekreti-lei fortifikasaun aihan hanesan politika kombate má nutrisaun iha Timor Leste.
“Tuir rezultadu peskiza tinan 2020 hatudu katak ema ho raes badak 47, % mak sei kontinua problema má nutrisaun iha ita-nia rain,’’ nia informa.
Tanba, nutrisaun nuudar parte prinsipál hosi saúde no dezenvolvimentu fíziku, mental, no kria jerasaun foun sai matenek hodi bele hadi’ak ekonomia no dezenvolvimentu nasaun nian.
Tuir dadus tinan 2020 hatudu labarik idade tinan lima mai kraik ho má nutrisaun, ras badak 47,1%, labarik idade tinan lima mai kraik ne’ebé krekas 8.6% no labarik idade tinan lima mai kraik ho todan menus 32.1%.
Iha Timor-Leste populasaun 36% maka iha kondisaun inseguransa aihan grave, ne’ebé 25% maka iha aihan seguru ne’ebé barak liu hela iha Dili.
Indikadór ne’ebé lansa ona iha livru hanaran konsolida ba seguransa no aihan nutrisaun ne’e mak hakarak ema ne’ebé menus nutrisaun 24%, tenke redús ba 0%, tanba daudaun ema inseguransa aihan 36%, nune’e tenke redús ba 0%.
Enkuantu, ema ne’ebé ho ras badak daudaun iha 40%, tanba ne’e ho alvu tenke redús pelumenus 25% to’o tinan 2030 tanba Timór adere ba Objetivu Dezenvovlimentu Sustentavel (ODS) no iha mós Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) ne’ebé ko’alia katak to’o 2030 ema hotu iha nutrisaun di’ak no aihan hotu tenke seguru.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Florêncio Miranda Ximenes

