SEAK realiza kompetisaun poezia atu hametin kultura lee

DILI, 13 dezembru 2021 (TATOLI)—Governu liuhosi Sekretária Estadu Arte no Kultura (SEAK), segunda ne’e realiza kompetisaun poezia ba estudante sekundáriu sira iha munisípiu Dili atu promove no hametin kultura lee iha Timor-leste.  

“Dirasaun Nasionál Biblioteka no Muzeu loke kompetisaun poezia ba estudante sira, liu-liu estudante ensinu sekundária sira iha Dili ne’e, tanba liuhosi kompetisaun ne’e ita hakarak promove ita–nia biblioteka liu-liu eduka ita–nia estudante sira iha ensinu sekundáriu sira atu reforsa no hametin kultura lee, tanba hosi lee mak ita bele iha koñesimentu,” Sekretáriu Estadu Arte no Kultura (SEAK), Teófilo Caldas, hateten ba jornalista sira hafoin hala’o abertura ba kompetisaun poezia iha auditórium Arquivo no Muzeu Rezistênsia Timorense (AMRT), Dili.

Kompetisaun poezia ho ninia konteudu atu enkoraza estudante sira atu lee barak hosi livru referénsia sira atu aumenta estudante sira-nia kuñesimentu sai kle’an liután.

Ba estudante Ensinu Sekundáriu sira iha munisípiu sira seluk, Governante ne’e hateten atividade kompetisaun poezia ba munisípiu sira seluk sei realiza iha tinan 2022 no tuir planu sei hala’o mós kompetisaun lee poezia ba nivel Ensinu Supérior.

“Atividade ne’e programa la’ós planu. Programa atividade anuál hosi Dirasaun Nasionál Biblioteka ne’ebé tinan–tinan tenke realiza, hanesan kompetisaun poezia, kompetisaun pintura no kompetisaun diskursu públiku,” nia dehan.

Ho kompetisau ne’e, Governu hakarak prepara jerasaun foun sira atu aban bainrua sira tenke iha kultura lee ida-ne’ebé forte, atu sira bele iha koñesimentu ida di’ak liután, no hosi atividade ne’e bele eduka sira sai lideransa ne’ebé iha koñesimentu kle’an.

“Aban bain rua, bainhira sira foti desizaun ruma kona–ba ita–nia Nasaun, sira mós iha koñesimentu no referénsia tuir buat ne’ebé hakerek iha livru,” nia esplika.

Diretór Nasionál Biblioteka no Muzeu, João Fátima da Cruz, hateten kompetisaun ne’e SEAK halo hodi komemora loron 28 Novembru ne’ebé liu tiha ona.

“Ami halo kompetisaun ne’e ba eskola sekundáriu sira-ne’ebé iha munisípiu Dili, ho nia objetivu atu promove biblioteka ba estudante sira atu bele hakbesik sira–nia an ba lee livru saida mak iha biblioteka iha sira–nia eskola, tanba Governu iha preparasaun ba harii biblioteka nasionál ne’ebé ita sei halo iha ita–nia rain iha tinan oin mai,” nia hateten.

Tanba ne’e, nia dehan, SEAK konvida estudante sira atu bele aprende liután kona–ba saida mak poezia, atu nune’e ba futura bele hetan poeta di’ak ne’ebé bele troka fila–fali jerasaun tuan sira.

Ba kompetisaun poezia ne’e, SEAK prevee orsamentu hamutuk rihun $4-resin hodi realiza kompetisaun ne’e ba eskola sekundária 19 iha kapitál Dili.

“Tuir loloos eskola sekundária 19 iha kapitál Dili. Hosi ne’e iha 38 estudante no kada eskola ida iha feto no mane ida, maibé tanba iha eskola balun sira prepara fali ita–nia alin sira-ne’ebé tama ona iha ezame nasionál hahú ohin, entaun eskola ida-rua mak la mai partisipa. Maibé, maiória mai partisipa hotu iha kompetisaun ne’e,” nia informa.

Reprezentante Ekipa Juri, Alexandra Tilman, hateten iha kompetisaun poezia ne’e sei avalia bazea ba kritériu sira hanesan apresiasaun, aparénsia, intonasaun, pronúnsia ka artikulasaun no mimika.

Iha parte apresiasaun ne’e, nia esplika, foka liubá oinsá tranzmite poezia ho forma espresiva, ne’ebé ho sentidu katak oinsá esprime didi’ak ka tranzmite mensajen poezia nian ne’ebé iha vivasidade, animasaun no enerjia.

Kona-ba aparénsia ne’e sei foka liubá vestuáriu ka traje abituál, no kona-ba intonasaun ne’e haree liubá ton ne’ebé loloos, afinadu hanesan son múzikál ruma.

Pronúnsia ka artikulasaun, nia dehan, iha parte ne’e importante liu tanba presiza klareza ba liafuan sira kona-ba vogál no konsonante sira, tenke distingi loloos ho intensaun atu labele hamosu ambiguidade ka sentidu ambigu.

Haree kona-ba mimika, tuir nia, ida-ne’e nu’udar rekizitu obrigatóriu katak ninia valór aas liu, tanba lahó espresaun mimika mak espresaun la másimu.

Entretantu, iha kompetisaun poezia ne’e sei iha vensedór na’in-lima no hosi na’in-lima ne’e sei hetan sertifikadu apresiasaun no ho orsamentu balun.  

Jornalista : Nelia Fernandes

Editór      : Cancio Ximenes