iklan

EKONOMIA, DILI, POLÍTIKA

Governu hakarak debate Orsamentu Retifikativu ho karáter urjénsia

Governu hakarak debate Orsamentu Retifikativu ho karáter urjénsia

Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak. Imajen TATOLI/Egas Cristovão

DILI, 28 abríl 2022 (TATOLI)—Primeiru Ministru, Taur Matan Ruak, hateten Governu submete ona proposta Orsamentu Ratifikativu (OR) ba Parlamentu Nasionál (PN) no hakarak atu Parlamentu Nasionál debate orsamentu refere ho karaktér urjénsia, nune’e bele responde lalais nesesidade iha rai laran.

Notísia Relevante: Governu submete proposta OR ba PN ho valór Billaun $ 1-resin

“Orsamentu Ratifikadu iha medida lubuk ida, horisehik entrega tiha ona ba Parlamentu Nasionál, ami halo naturalmente sei diskute iha Parlamentu Nasionál. Tanba hanesan ita boot sira hatene ita daudaun ne’e nesesidade barak loos no nesesidade ida mak, pur ezemplu, halo oinsá mak ita sustenta ita-nia aumenta presu se ita la tau matan ba ida-ne’e. Se ita-boot sira (jornalista)  haree mikrolete sira komesa halo greve entaun tenke lais antes agrava,” Taur Matan Ruak hateten ba jornalista sira hafoin ramata hala’o enkontru ho Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairu Pite, kinta ne’e.

Xefe Governu garante ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2022 ne’ebé daudaun ne’e la’o di’ak no mai tan ho proposta Orsamentu Retifikativu bainhira hetan aprovasaun hosi PN maibé ezekuta la hotu sei hatama fali ba kofre Estadu.

“Ita kuandu ezekuta la hotu fila-fali ba kofre Estadu,” nia dehan.

Entertantu, iha loron 27 abríl ne’e Governu ne’ebé reprezenta hosi Ministru Finansa, Rui Gomes, ho Ministru Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS), Francisco Jerónimo, submete ona proposta orsamentu retifikativu (OR) 2022 nian ba Parlamentu Nasionál ho montante billaun $1,129, ne’ebé prevee ba transferensia públika $1,837,634.189, bens no servisu $466,877.382, kapitál dezenvolvimentu $390,177.399, saláriu no vensimentu $250,537.130 ho kapitál menór $41,914.097.

Orsamentu Retifikativu finansia medida komplementár 13 ho nia alokasaun orsamentu mak hanesan;

  1. Kriasaun Fundu Veteranu ho orsamentu alokadu biliaun $1;
  2. Atribuisaun pagamentudésimuterseiru $200 ba kada família (eseptu funsionáriu públiku sira) ho orsamentu alokadu millaun $70;
  3. Uma Kbiit Laek Plus ho orsamentu alokadu millaun $25;
  4. Bolsa estuduba mellor graduadu estudanteensinu        báziku no sekundáriu ho orsamentu alokadu millaun $7,5;

  5). Programa Mão de Obra ba Postu Administrativu               millaun $7,2;

  1. kafé no subsídiu ba kafé Laku-teen ho orsamentu alokadu millaun $6,4;
  2. Pagamentu ba diferensa remunerasaun PNTL nian ho rejime salariál foun, ba mmnbru PNTL 4.096 ho orsamentu alokadu millaun $5,1;
  3. Harii sedeartemarsiál no rituálmillaun $2,5;
  4. Programa eskolaiha uma ho orsamentu alokadu millaun $2,1;
  5. Internet gratuita iha eskola sira, millaun $1,1;
  6. Subsídiu akomodasaun ba PNTL no F-FDTL ho orsamentu alokadu millaun $1,9;
  7. Estabelesimentu sekretária ba asuntu trabaladór exteriórno komunidade Timor-oan iha diásporarihun $500;
  8. Empregu ba mellór alunu universitáriu sira rihun $437,5.

Liuhusi proposta Orsamentu Retifikativu ne’e, Governu propoin ba Parlamentu Nasionál atu halo reforsu finanseiru ba iha títulu Dotasaun Ba Governu Tomak no kria Programa foun hanaran medida orsamentu komplementár no ida-ne’e Governu halo atu labele book ka muda estrutura orsamentu pur programa.

Orsamentu Retifikativu ne’ebé Governu aprezenta ho intensaun atu redús impaktu ekonómiku ba timor-oan sira kauza hosi situasaun ekonómiku internasionál no aumentu substansiál taxa inflasaun ne’ebé sa’e ba beibeik.

Enkuantu, antes ne’e montante tetu OJE 2022 ne’ebé Governu submete ba PN ho montante billaun $1,675, ne’ebé millaun $233 ba saláriu no vensimentu, millaun $449,98 ba bens servisu, millaun $565,9 ba transferénsia públika, millaun $24,4 koresponde ba kapitál menór no millaun $401,7 ba kapitál dezenvolvimentu.

Maibé liuhosi debate espesialidade iha proposta adisionál mai ho propsota hamutuk 165 reprezentante povu no hosi proposta hirak ne’e mak halo adisionál millaun $300-resin, nune’e halo tetu OJE 2022 sa’e ba billaun $2 tanba atu utiliza ba nesesidade povu no nasaun.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editór      : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!