Treinamentu negósiu di’ak, CNC: “Hetan ona formasaun, ita fó $5.000”

DILI, 05 jullu 2022 (TATOLI)-Empreza Di’ak parseria ho CNC, I.P (Centro Nacional Chega!) – Da memória à esperança, oferese treinamentu loron rua kona-ba ‘Negósiu di’ak’ ba sobrevivente luta libertasaun nasionál 1974-1999 husi munisípiu Ataúro, Covalima no Viqueque, hamutuk na’in 15, hahú ohin no sei ramata aban, iha salaun semináriu menor propedeútico Unio Centre Ai-lok laran, Dili.
Objetivu husi treinamentu ne’e mak hasa’e koñesimentu sobrevivente sira oinsá atu hala’o atividade negósiu.

“Razaun ami foka ba parte negósiu tanba CNC sira halo kolaborasaun ho parte Guvernu ne’ebé hakarak fó-rekoñesimentu ba sobrevivente-sira ne’ebé sai vítima ba prosesu ukun rasik aan ida ne’e. Nune’e, hakarak atu fó-rekoñesimentu ida ba sira liuhosi atividade fila-liman nian iha tempu ukun a’an atu ajuda sira ninia ekonomia uma-laran,” Diretora ezekutivu Empreza Di’ak, Joana Gusmão hateten ba jornalista iha marjen formasaun ne’e.
Iha fatin hanesan, Diretór solidariedade ba sobrevivente CNC, Nelson Seixas Miranda, informa katak atividade treinamentu ne’e, Empreza di’ak realiza tanba kolaborasaun ho Centro Nacional Chega, I.P rasik. “Sira hetan ona formasaun ne’e ita fó de’it $5.000. Nia jere ida ne’e, ita akompaña para nia negósiu ne’e moris maibé tinan oin nia sei lahetan. Nia hetan dala ida de’it; ne’e hanesan orsamentu konstante tinan-tinan CNC tau maibé tinan oin grupu seluk tan fali.”
Benefisiáriu ba programa ne’e, iha balun hala’o duni ona atividade negósiu maibé iha balun foin mak atu aprende halo nune’e sira mós hato’o sira ninia problema ne’ebé durante ne’e sira enfrenta iha sira-nia munisípiu no suku.
“Ami komesa hetan informasaun iha horseik no ami senti kontente tanba Empreza Di’ak hamutuk ho CNC fó ona formasaun mai ami-nia grupu. Kona-ba atividade negósiu, ami-nia grupu hala’o serbisu peska ka kaer-ikan i buka budu-tasi. Ida ne’e mak ami-nia grupu ki’ik halo iha ami-nia munisípiu Ataúro,” Marcos Alves, partisipante ida iha treinamentu ne’e hateten.
Iha sorin seluk, Adão Marques, benefisiáriu ida husi Ataúro, ne’ebé hala’o serbisu tékniku hanesan kria dail halo be-ró no mós apoiu serbisu peska ninian, ne’ebé tuir mós programa formasaun refere senti orgullu tanba nia iha esperansa hakarak tulun nia oan sira asesu ba eskola.
“Durante ami-nia moris ne’e hetan sofrimentu liu, tan ne’e mak sira hakarak bolu ami mai tuir formasaun ida ne’e hodi ami bele hetan susesu iha tempu tuirmai i ami-nia oan balun mós seidauk hetan edukasun ne’ebé di’ak”.
“Eskola, balun seidauk hetan bolsa (estudu), tanba ami-nia idade mesak avansandu; maioria 60 e tal anos. Ami la iha ona kbiit, liuhosi formasaun ida ne’e guvernu fó-hanoin no fó-dalan liuhosi bisnis (negósiu) ruma mai ami hodi ajuda ami-nia moris ho nune’e ami bele sustenta ami-nia oan sira ba eskola,” Adão Marques konklui ho oin nakonu ho esperansa.
Entretantu, Empreza di’ak hanesan organizasaun lokál ida ne’ebé halo serbisu kobre munisípiu 12 inklui Rejiaun espesiál Ambeno Oe-cusse (RAEOA). Servisu ne’ebé sira halo liga liu ba negósiu oinsá ajuda negosiante-sira hatene jere sira-nia empreza ki’ik-oan sira ho didi’ak.
Tanba ne’e, iha ámbitu parséria ho CNC oferese formasaun kona-ba negósiu ba sobrevivente hodi hala’o sira-nia atividade ekonómika.
Formasaun ne’ebé hala’o durante loron rua ne’e foka liubá oinsá, teknikamente, benefisiáriu-sira jere sira-nia negósiu, oinsá sira hatene saida mak negósiu, oinsá iha jestaun di’ak ba sira-nia rendimentu, oinsá promove sira-nia produtu, sira rejistra karik, sira-nia, negósiu ne’e bele la’o.
Iha treinamentu ne’e hetan partisipasaun másima hosi Diretora ezekutiva Empreza Di’ak Joana Gusmão, Koordenadór ezekutivu Sekretariadu nasionál diresaun AV 1974-1999, Diretór Soliedariedade ba Sobrevivente Nelson Seixas Miranda no sobrevivente luta libertasaun nasionál 1974-1999 hosi munisípiu tolu no maioria sira hala’o vida agrikultura iha sira-nia munisípiu inklui hala’o serbisu peska hamutuk ho sira-nia grupu hodi mai aprende di’ak liután oinsá iha jestaun di’ak ba apoia sira-nia atividade negósiu iha ida-idak nia munisípiu.
Jornalista: José Belarmino de Sá
Editór: Rafy Belo

