Top

30 agostu 1999, povu la tauk hamriik hodi fó votu-deside ukun rasik-an

KONSULTA POPULAR_OK

DILI, 30 agostu 2022 (TATOLI)–Ministru Administrasaun Estatál (MAE), Miguel Pereira de Carvalho, hateten loron 30 agsotu 1999 ne’e loron ne’ebé povu Timor-Leste la tauk hodi hamriik fó votu no deside ukun rasik-an liuhosi konsulta populár.

Tanba durante tinan XXIII (30/08/1999-30/08/2022) povu luta hasoru ema hirak ne’ebé sai inimigu ba progressu no la respeita direitu sira nu’udar povu no nu’udar ema. Nune’e povu manan iha loron 30 fulan agostu tinan 1999.

Notísia Relevante: PR Horta sei prezide serimónia komemorasaun loron konsulta populár

“Povu ne’e lakon tiha sira-nia ta’uk no hamriik hodi ba fó sira nia votu, hodi hili sira-nia futuru. Ita-nia Povu ba vota no desidi, hodi fó prova katak loos duni, ita bele muda mundu.” Prezidente Komisaun Organizadora ne’e hateten iha ámbitu komemorasaun loron Konsulta Populár ba dala-XXIII, iha Jardim 05 de Maio, Colmera, Dili, tersa ne’e.

Referendu Timor-Leste nian mak sai hanesan lisaun ida ba mundu tanba povu hotu-hotu aten brani hodi deside no hakarak independénsia.

“Referendu Timor-Leste nian sai hanesan lisaun ida ba mundu, kona-ba aten-brani, ne’ebé hatudu ba mundu, timoroan ninia determinasaun, dignidade, abnegasaun, fiar no esperansa. Sai hanesan bukae esensiál ida hodi nia bele reziste durante tinan 24 nia laran, ne’ebé naruk no nakonu ho raan hodi haree ninia oan sira lakon iha okupante nia liman no sira nafatin tuba-rai metin hodi la hakiduk hosi sira-nia fiar,” nia dehan.

Timoroan sira bele kontribui hodi bele konkretiza mehi foun ida hodi liberta povu ida-ne’e hosi ki’ak no mukit. Nune’e, sai responsabilidade boot ba timoroan hotu ne’ebé oras ne’e bele moris ho kontente iha liberade laran.

Ida ne’e maka hanesan ezijénsia hosi ema hirak ne’ebé fó-an ona ba mate no hanesan konxiénsia atu dalan ba dame ne’e labele sai kle’uk maibé hetok sai metin no dezenvolvimentu hetok sai sustentável.

“Tanba ne’e iha loron ida-ne’e, ita hakarak hato’o omenajen ba sira hotu ne’ebé uluk luta ona ba direitu fundamentál, ba moris dame nian, ba liberdade no ba dignidade humana nian liu-liu sira hirak ne’ebé fó ona sira nia-an ba mate iha luta ida naruk tebes,” nia dehan.

Loron ohin, povu hotu-hotu selebra tinan XXIII loron konsulta populár, hafoin hala’o referendu iha loron 30 fulan agostu tinan 1999, hanesan momentu ida-ne’ebé hamosu independénsia no vontade atu deklara-an hanesan livre no hamriik iha nasaun hirak seluk nia leet.

Konsulta Popular iha Timor-Leste, mosu hafoin hala’o negosiasaun hirak ne’ebé maka’as, entre Governu Portugés ho Indonézia no Sekretáriu Jeral Nasoens Unidas nian Kofi Annan mak tau matan to’o bele hetan akordu sira iha loron 05 fulan-maiu, tinan 1999 iha Nova Yorke.

Tanba ne’e prosesu Referendun ne’e, hanesan dalan ida naruk tebes no nakonu ho esforsu sira, hahú kedan hosi tinan 1975 mai to’o 30 fulan-agostu tinan 1999, prepara ona atu loke urna sira, iha tuku 09h00 dadeer, iha fatin hotu-hotu, tantu iha rai-laran nomós rai-li’ur.

“Timoroan sira ho dignu tebes hodi hatudu sira-nia sivilidade no ho orden, sira hakat hodi kumpri prosesu tomak no dala barak mak sira la tahan atu rai-subar sira-nia emosaun, tanba terus no presaun ne’ebé sira hetan durante tinan barak nia-laran,” nia dehan.

Observadór internasionál sira rejista ho kuriozidade no interrese katak komportamentu hosi povu, bainhira sira ba hatama sira-nia votu iha urna, sira hatudu katak ida-ne’e la’ós de’it sai símbolu iha ezerse sira-nia direitu maibé mós sai buat lulik no relijiozu ida.

Entretantu, iha komemorasaun loron konsulta populár ba dala-XXIII hala’o atividade oioin, nune’e iha loron ohin ne’e Komisaun Organizadora anunsiu manan-na’in sira, hanesan iha atividade despotiva ba kompetisaun joga futebó ba manán na’in Primeiru lugar mak Postu Administrativu Cristo Rei A, segundu lugar mak Postu Administrativu Don Aleixo A, terseiru lugar mak Postu Administrativu Cristo Rei B no kuartu lugar mak Postu Administrativu Dom Aleixo B.

Atividade kompetisaun joga voliból ba grupu feto nian primeiru lugar mak Postu Administrativu Na’in Feto, segundu lugar mak Cristo Rei, terseiru lugar mak Dom Aleixo no kuartu lugar mak Postu Administrativu Metinaro.

Voliból ba grupu mane nian, primeiru lugar mak Postu Administrativu Cristo Rei, segundu lugar mak Dom Aleixo, terseiru lugar mak Vera Crus no kuartu lugar mak Metinaro.

Atividade kompetisaun ba basketból ba grupu feto nian, primeiru lugar mak Postu Administrativu Vera Crus, segundu lugar mak Na’in Feto, terseiru lugar mak Dom Aleixo no kuartu lugar mak Postu Administrativu Cristo Rei.

Voliból ba grupu mane nian, primeiru lugar mak Postu Administrativu Na’in Feto, segundu lugar mak Dom Aleixo, terseiru lugar mak Vera Crus no kuartu lugar mak Cristo Rei.

Iha komemorasaun ba loron konsulta populár ne’e hetan partisipasaun hosi Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, membru Governu inklui komunidade.

Jornalista : Osória Marques

Editór : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!