iklan

NASIONÁL, HEADLINE, KAPITÁL

Previzaun TLMC: Timor-Leste sei iha anin intensidade forte durante loron-lima

Previzaun TLMC: Timor-Leste sei iha anin intensidade forte durante loron-lima

Intensidade anin. Imajen/TLMC

DILI, 04 janeiru 2023 (TATOLI)—Timor-Leste MeteoClima (TLCM, sigla portugés) fó sai informasaun previzaun tempu, katak iha illa Timor-Leste sei akontese anin ho intensidade forte entre 30 to’o 60 kilómetru pur hora (km/h) durante loron-lima, hahú loron 04 to’o 09 janeiru 2023.

“TLMC fó sai informasaun ne’e bazeia ba ba modelu meteorolójiku sira hanesan Global Forecast System (GFS), European Centre for Medium-Range Weather (ECMWF) no Meteoblue, ne’ebé nota katak illa Timor, liu-liu kosta norte no parte sentrál ka rejiaun foho sira sei kontinua simu razada anin ho intensidade forte ne’ebé varia entre 30 to’ o 60 km/h pelu menus iha loron-lima tuir mai,” refere nota ne’ebé Agência Tatoli asesu, kuarta ne’e.

Área hirak ne’ebé iha probabilidade boot ba eventuál anin mak iha parte kosta norte ho intensidade 40 to’o 60 km/h ba fatin sira hanesan, Dili, Liquiçá, Manatuto, Baucau, Lautém, Ataúro, no Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA).

Ba parte sentrál, anin ho intesidade hahú hosi 25 to’o 50 km/h, ba fatin sira mak hanesan Maliana, Aileu, Ainaro, Ermera, Laclubar, Atsabe, Baguia, Venilale, Luro, Ossu, Barique.

Kosta Súl, sei iha anin ho intesidade hahú hosi 20-50 km/h ba fatin sira hanesan Suai, Uatulari, Uatucarbau, Iliomar no Dilor.

“Eventuál ne’e akontese tanba iha influénsia hosi sistema no elementu meteorolójiku balun ne’ebé maka favorese hodi intensifika intensidade anin iha illa Timor, ne’ebé sistema hirak ne’e maka hanesan diferensa presaun entre kontinente Austrália no Ázia, hosi modelu meteorolójiku sira nota katak presaun atmósfera iha kontinente Austrália ho valór médiu 1008 hPa kompara ho 1017 hPa iha Ázia,” esplika nota hosi TLCM.

Notísia relevante: Udan akompaña anin estraga uma 11 iha Baucau

Nune’e, anin sempre movimenta hosi alta presaun ba baixa presaun, ho ida-ne’e diferensa presaun ho valór boot entre kontinente rua intensifika monsaun Ázia, ne’ebé intensifika intensidade anin iha dezembru nia rohan no inísiu janeiru kada tinan.

Kona-ba diferensa temperatura tasi entre kontinente Austrália no Ázia, temperatura tasi iha Austrália liu-liu iha rejiaun norte oras ne’e daudaun manas liu kompara ho kontinente Ázia. Ho temperatura ne’ebé aumenta, jere sistema baixa presaun ne’ebé posibilita anin hosi alta presaun forma iha kontinente Ázia movimenta ba baixa presaun, ne’ebé oras ne’e daudaun lokaliza iha noroeste hosi Austrália.

Sistema lokál sira hanesan brisa marítima no terrestre no mos topografia hosi illa Timor no illa sira iha Indonézia fasilita hodi intensifika no kanaliza monsaun Ázia ba kontinente Austrália liuhosi illa Timor no illa sira ne’ebé haleu Timor.

“Haree ba informasaun ne’ebé iha, TLMC hakarak husu ba viajante sira ne’ebé mak desloka ba munisípiu sira, bainhira hala’o atividade ruma presiza tau atensaun espesiál ba rajada anin forte no kontinua hadook-an hosi fatin risku hanesan ai-hun boot, liña eletrisidade, no seluk tan hodi evita dezastre ne’ebe ita la espera,” TLMC fó hanoin.

Aleinde ne’e, TLMC mos hakarak husu ba maluk viajante no peskadór sira, liu-liu iha parte marrítima nian ne’ebé halo viajen ka hala’o atividade ho ró-ahi ho rota hosi Dili-Atauru-Oé-cusse, atu toma atensaun ba laloran boot no anin rajada  maka’as ne’ebé bele hamosu risku ba ema-nia vida.

Jornalista   : Arminda Fonseca

Editora        : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!