Top

Espesialista : Prevene moras fuan tenke kumpre pontu hitu

Especialista Cardiolojista (fuan) iha HNGV, Dr.Herculano Seixas dos Santos. Imajen TATOLI/Egas Cristóvão.

DILI,19 janieru 2023 (TATOLI) – Espesialista Kardiolojia Hosiptál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Herculano Seixas dos Santos, hateten atu prevene moras fuan tenke hapara fuma sigaru, tua, halo ezersísiu fíziku, labele hanoin barak, mantein tensaun normal, mantein kolestról no redúz bokur.

“Bainhira halo prevensaun ba moras fuan mak tenke kumpre pontu hitu hanesan para fuma sigaru, tua, halo ezersísiu fíziku, la bele hanoin barak, mantein tensaun normál, mantein kolestról no redúz bokur, tanba ne´e husu ba populasaun sira sente hirus matan moras tenke hakbesik ba facilidade saúde hodi koko fuan, atu hatene kondisaun fuan”, Herculano hateten ba jornalista Tatoli, iha edifísiu Tatoli, Farol.

Tuir nia pratikamete ema barak seidauk koñese ba moras fuan, tanba ne´e mak bainhira moras fuan ona sempre ba tarde hodi halo tratamento ospitalár.

“Pratikamente ita konsidera ema nia konsiénsia sei mínimu ba moras fuan, tanba ami nia esperénsia loroloron haree pasiente barak mak mai tarde halo tratamentu iha hospitál sira. Entaun atakasaun fuan dalaruma demora liu tiha 24 oras, balun liu tiha loron haat ka lima mak mai  halo tratamentu, ho esperiénsia ida ne’e bele dehan populasaun sira ne’e maioria seidauk hetan informasaun kle’an  kona-ba moras atakasaun fuan”, Herculano salienta.

Nia dehan sensiblizasaun media nian bele fó informasaun ne’ebé di´ak ba populasaun sira atu mantein hasae koñesimentu populasaun, nune´e bele sente hirus matan moras bele ba fasilidade saúde ne’ebé mak besik hodi hetan tratamentu.

“Sintoma sira ne’e akompaña ho kosar makas, laran sa’e no muta, kalan toba la dukur, hanoin barak, ida ne’e ita dehan sintoma típiku maibé sintoma ne’ebé mak grave liu sira mai ospitál ho komplikasaun nian hanesan iis bo´ot makas banhira falla iha fuan komesa iis boot kosar maliriin oin halai no kondisaun saúde ladún saudável”, subliña nia.

Nia esplika sintomas la típiku mak mosu ba pasiente ne’ebé mak idade avansadu, hanesan tinan 60 ba leten dalaruma isin kosar malirin no dalaruma hirus matan moras bosok, dalabarak ema dehan estomogu no oin halai ida ne’e ita deskonfia fuan.

“Atakasaun fuan forma morte subita kardiaka, ne’e mate derpente, dalaruma pasiente tur mate de´it, dalaruma lori kareta, monu iha haris fatin, entaun ida ne’e mak halo durante ema mate derpente maibé atu konfirma ida ne’e halo otopsia mak ita hatene nia rezultadu katak mate tanba atakasaun fuan”, revela nia.

Médiku sira nafatin dezemina informasaun ba malu no preparadu banhira pasiente sira mai ho moras fuan tenke halo gravasaun fuan atu hatene katak afeta ba moras fuan ka lae.

“Makina gravasaun fuan ne’e simples iha HNGV, ospitál rejionál no  ospitál referrál hotuhotu iha mákina, tanba ne’e banhira ema balun hirus matan moras ba lalais ospitál atu halo gravasaun fuan hodi hatene nia moras fuan ka lae. Depois ita mós leno fuan hodi hatene kondisaun fuan di´ak hela ka lae ka problema ruma iha nia kontrasaun, vávula nia funsaun diak ka lae, ida ne’e mak durante ita halo iha ospitál sira”, konklui nia.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!