DILI, 03 jullu 2023 (TATOLI)—Ministru Pretroleu Minerál (MPM), Francisco da Costa Monteiro, hateten iha tempu badak liu-liu kompromisu iha loron 120 nia-laran ne’e sei re-avalia didi’ak nune’e hahú fila-fali re-negosiasaun ba atividade greater sunrise ninian.
“Programa prioridade ida mak greater sunrise ne’e, ne’ebé mak halo negosiasaun dada kadoras mai Timor-Leste. Tempu badak pelumenus loron 120 nia-laran, ami sei re-avalia didi’ak hahú filaf-ali renegosiasaun ba atividade grreater sunrise ninian, liu-liu dada kadoras mai Timor-Leste,” Governante ne’e hateten hafoin halo handover dokumentu hosi sesante ba MPM foun, iha edifísiu MPM, Bebora, segunda ne’e.
Atu to’o ne’ebá, nia dehan, da dahuluk mak sei re-avalia no esforsu nafatin nune’e bele atinje metas ne’ebé iha.
“Sei kontinua ho programa sira-ne’ebé la’o ona no ministériu ho ekipa depois rona instituisaun tutela sira, no ami sei reavalia ba méritu ba programa ida-ida nian, atu nune’e dudu nafatin buat ne’ebé mak la’o ona. Ba futuru, ita sei presiza karik sira hadi’a no re-avalia didi’ak. Maibé kona-ba mineiru nian ne’e, ami halo parte programa ida-ne’ebé ami esforsu atu dudu makaas ba futuru,” nia hateten.
Hirak ne’e, tuir nia, sei haree ba enkuadramentu legál sira hanesan Petroleum Fund, Fiscal Regime, Production Sharing Contract no instrumentu tolu ne’ebé mak importante tebes atu MPM finaliza.
“Ha’u rasik mak sei trasa ba ekipa hotu katak másimu posivel atu alkansa,” nia dehan.
Nia hateten, griter sunrise karik iha sinál pozitivu maibé bainhira seidauk hatene nia dadus konkretu.
“Karik iha ne’ebá iha prospek ka oinsá, karik rezerva iha no oinsá karik nia boot to’o iha ne’ebé. Tanba, ha’u foin sai ministru no ha’u seidauk iha informasaun konkretu kona-ba ida-ne’e,” nia hateten.
Kona-ba Bayu Undang
Entretantu, kona-ba bayu undang, nia hateten sei konfirma ho Autoridade Nasionál Petroleu Miniral (ANPM) ho kompañia kompetente, nune’e bele hetan informasaun klaru liután.
“Semana rua mai, ha’u sei bolu ANPM no kompañia ne’ebé mak kaer Bayu Undagn nian para hetan informasaun klaru liután kona-ba Bayu Undang. Tanba, prosesu desmantelamentu ne’e prosesu naturál no normál ba produsaun petroleu iha kualker país liluiu iha ita Timor nian,” nia dehan,
Ida-ne’e iha nia regra no sistema rasik, tanba ne’e presiza halo konfirmasaun ho parte relevante sira.
“Ita bainhira hetan tiha mina no monta Plataforma oioin, entaun mina kuandu besik hotu ka baibain ema dehan vida ekonómiku hotu ona mak tenke desmantela duni. Sasán ne’ebé ita uluk monta ne’e tenke desmantela tiha para mantein nia kondisaun naturál antes kampu ne’e prodús,” nia dehan.
Kona-ba Bayu Undang tama faze inisia ona no tuir informasaun ne’ebé iha katak durante tinan tolu iha prosesu lubuk ona, maibé presiza hatene klaru liután liuhosi autoridade relevante no kompañia relevante sira hodi rona sira no saida mak presiza atu dudu ba oin.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes
