iklan

NASIONÁL, HEADLINE

Governu sei foti desizaun importante kona-ba arte marsiál-rituál iha reuniaun KM

Governu sei foti desizaun importante kona-ba arte marsiál-rituál iha reuniaun KM

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hala’o reuniaun ho superiór seguransa no defeza, iha Kuartél Jerál PNTL, Caicoli, sábadu (04/11/2023). Imajen/Mídia GPM

DILI, 04 novembru 2023 (TATOLI)Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, hala’o reuniaun urjente ho superiór seguransa no defeza kona-ba situasaun seguransa iha rai-laran iha loron ikus ne’e, tanba ne’e iha tempu badak sei foti desizaun importante iha reuniaun Konsellu Ministru (KM).

Reuniaun ne’e hamutuk Komandante Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Komisáriu Jerál Polísia, Henrique da Costa no Segundu Komandante Jerál, Komisáriu Polísia Pedro Belo, hodi fó orientasaun ba Komandu PNTL ho apoiu hosi Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) nian atu solusiona konfrontu entre Grupu Arte Marsiál (GAM) no Grupu Arte Rituál (GAR) iha suku Lourba no suku Carabau, postu administrativu Bobonaro, munisípiu Bobonaro.

Xefe Governu preokupa no triste tebes ba konfrontu  entre grupu juventude sira ne’ebé akontese iha sesta (03/11) lokoraik hodi rezulta ema na’in-hitu kanek, uma-haat hetan sunu, kios rua ho uma ualu hetan estragu (baku rahun) hodi halo populasaun evakua ba fatin seguru.

“Ita triste tebes sira tuda malu, sunu uma iha Bobonaro parte Lourba no Karabau, tanba ne’e Polísia tenki reforsa seguransa. Ha’u sei realiza reuniaun kuarte ne’e agora iha Konsellu Ministru, tanba nu’udar Primeiru-Ministru, ha’u labele aseita katak ita husik nafatin arte-marsiál sira estraga ita-nia sosiedade, Konsellu Ministru sei taka tiha grupu arte-marsiál no grupu arte-rituál sira,” PM Xanana hateten durante enkontru ho Komandante PNTL, iha Kuartél Jerál PNTL, Caicoli, sábadu ne’e.

Notísia relevante : PNTL buka tuir suspeitu ne’ebé taa joven ida iha Lourba

Xefe Governu husu ba PNTL liuhosi Ofisiál Polísia Suku (OPS) atu koopera ho autoridade suku, igreja no lia-na’in no juventude sira hodi hala’o kedas diálogu ba dame entre parte hirak ne’ebé komete problema.

Aleinde ne’e, PM Xanana orienta atu parte seguransa bele kaptura hotu oknum juventude hirak ne’ebé envolve iha konfrontu hodi responsabiliza ba krime ne’ebé sira komete.

Líder Rezisténsia ne’e alerta mós ba responsável GAM no GAR  bainhira la kontrola sira-nia membru hodi halo nafatin krime, maka Governu sei hatun orden hodi kaer líder sira ne’e.

Iha parte seluk, PM Xanana promete sei bolu membru PNTL no F-FDTL sira ne’ebé envolve iha grupu sira bainhira halo juramentu, nune’e bele sai hodi halo serbisu ho independente.

“Sei bolu membru PNTL no F-FDTL para indentifika la’ós kartigu, indentifika sira hotu ne’ebé partense ba GAM no GAR iha loron 28 novembru 2023 halo juramentu hodi sai hosi grupu para defende povu,” PM alerta.

Xanana husu mós ba Padre sira iha igreja katólika atu halo misa ba dame hodi lori mensajen dame ba juventude hotu.

Iha fatin hanesan, Komisáriu Jerál, Henrique da Costa, informa, Komandu hatun ona membru PNTL koopera ho F-FDTL hodi halo atuasaun no harii postu seguransa provizóriu hodi evita konflitu ne’e.

PNTL halo ona indentifikasaun ba vítima balun ne’ebé kanek no deskonfia sai mós nu’udar suspeitu ba konflitu no sei buka hodi kaer tan hirak ne’ebé halai.

Entretantu, hafoin enkontru, PM Xanana ho ninia Korpu Seguransa Pesoál (CSP) ba kompra sasán bázika hodi desloka bá Bobonaro hodi lori apoia umanitaria ba vítima sira, liu-liu labarik, ferik no katuas sira.

Antes ne’e, iha loron 19 fevereiru 2022, Governu liuhosi reuniaun Konsellu Ministru aprova Proposta Rezolusaun ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, ba revogasaun Rezolusaun Governu númeru 16/2013 10 jullu, ne’ebé bandu grupu arte-marsiál hala’o atividade.

Ho aprovasaun ne’e, grupu arte-marsiál no arte rituál sira bele prátika maibé tenke tuir lei tanba iha rezolusaun antes, ne’ebé bandu labele prátika, maibé hafoin revoga rezolusaun anteriór, agora bele prátika.

Nune’e, iha loron 26 maiu 2022, Governu deside fó autorizasaun hala’o atividade hodi kria dame iha Timor-Leste, liuhosi halo reabertura ezersísiu arte-marsiál hanesan Ikatan Keluarga Silat Putera Timor-Leste (IKS-PTL), Persaudaraan Setia Hati Terate (PSHT) no Kmanek Oan Rai Klaran (KORK).

Iha loron 08 marsu 2023, Ministru Edukasaun, Juventude no Desportu, Armindo Maia, no Sekretáriu Estadu Juventude no Desportu, Abrão Saldanha, aprezenta proposta-lei kona-ba rejime organizasaun no prátika desportiva arte-marsiál sira iha reuniaun Konsellu Ministru, ne’ebé hetan ona aprovasaun hosi Governu.

Rejime foun ne’e sei inklui orientasaun no norma Konstituisaun, autorizasaun no lisensiamentu organizasaun arte-marsiál, responsabilizasaun dixiplinár no kontra-ordenasionál, kriminalizasaun finansiamentu ilísitu hosi organizasaun no sistema insentivu ida ba prátika arte-marsiál tuir lei.

Hafoin hetan aprovasaun, proposta ne’e haruka ona ba Parlamentu Nasionál hodi halo diskusaun no aprovasaun.

Jornalista     : Antónia Gusmão

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!