Top

PM Xanana la konkorda Tribunál halo eviksaun uma hitu iha Bekusi-Kraik

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hiit sasán hosi vítima eviksaun ne’ebé ofisiál justisa hatama ona bá karreta, hodi lori filafali bá uma, iha Bekusi Kraik, sesta (10/11/2023). Imajen/Mídia PM

DILI, 10 novembru 2023 (TATOLI)–Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, la konkorda ho desizaun Tribunál Primeira Instánsia Dili ne’ebé halo eviksaun obrigatóriu ba uma hitu, ne’ebé lokaliza iha Aadeia Bekusi-kraik, suku Becora, postu administrativu Cristo Rei.

Xefe Governu iha dadeer ne’e prezide hela sorumutuk ida hodi halo ajustamentu ba proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 liuhosi Komité Revizaun Orsamentu (KRO), ne’ebé realiza ona durante semana ida resin iha Ministériu Finansa no kuaze to’o ona konkluzaun.

Iha ámbitu reuniaun, Primeiru-Ministru simu informasaun hosi ninia funsionáriu katak ofisiál justisa hosi Tribunál Primeira Instánsia hamutuk ho ekipa Guarda munisípal Dili hasai sasán obrigatóriu hosi uma hitu.

Nune’e, bainhira Rona situasaun ne’e, Xefe Governu sai hosi sala reuniaun no bá kedas Bekusi-Kraik hodi haree direta situasaun no to’o iha fatin refere Xanana hirus no husu atu hakarak hasoru malu ho ofisiál justisa inklui Juíz ne’ebé hasai desizaun.

To’o iha Bekusi-Kraik, Xanana husu Xefe aldeia Bekusi-Kraik, Francisco Guterres Pinto, atu esplika kronolojia ligadu ho evikasaun.

Xefe Aldeia haktuir, ofisiál justisa to’o iha Bekusi-Kraik dadeersan ne’e tuku 09:00 otl no to’o iha ne’ebá bolu nia hodi esplika prosesu sira.

“Sira to’o mai bolu ha’u hodi dehan katak sira bá atu hamamuk uma, sira fó tempu minutu 30, maibé ha’u hatán ba sira katak ami iha advogadu no sei hein, maibé sira hateten ba ekipa atu sobu ona, maibé ha’u mantein desizaun labele sobu lai, no sira hatun tempu ba minutu 15, to’o minutu 10 sira haruka sobu ona,” Francisco Guterres Pinto, hateten iha Bekusi-Kraik, sesta ne’e.

Notísia relevante : Kazu rai Becuse, KSMJ konsidera desizaun Tribunál adekuadu

Nia dehan, ekipa lalin sasán ne’ebé sobu ba tau hamutuk iha karreta ne’ebé para hela iha estrada, maibé karreta la to’o atu akumula sasám, nune’e sasán balun tau hela iha uma sorin.

Rona ida-ne’e, Primeir-Ministru orienta kedas pesoál sira buka karreta hodi haruka motorista lori fila sasán ba tau fali fatin.

Lakleur ofisiál justisa sira hakbesik ba Primeiru-Ministru koko hodi esplika prosesu tomak, maibé Xanana lakohi atu rona tanba desizaun ne’e hanesan de’it ho desizaun sira antes. Tanba ne’e Xanana husu atu haruka Juíz ne’ebé hasai desizaun mak ba esplika rasik.

“Juíz la mai ha’u hela iha ne’e no toba iha ne’e, se hakarak kaer ha’u mós imi mai lori kedas ho Polísia hodi kaer ha’u mós ha’u simu de’it. Ha’u deklara mós katak antes ne’e ha’u defende família sira ne’e nu’udar sidadaun baibain, maibé agora lae, ha’u mai defende nu’udar Primeiru-Ministru,” Xanana hateten ho lian maka’as.

Rona ida-ne’e, ofisiál sira ne’e nafatin esplika prosesu tomak maibé Xanana Gusmão nafatin lakohi rona. Ho nune’e, ofisiál justisa sira deside suspende evikasaun, no filafali de’it ba hala’o serbisu no informa parte ne’ebé foti desizaun.

“Ami hatene katak prosesu hotu hatama Tribunál la konsidera hotu, ne’ebé ami haree katak desizaun ne’e imi (Tribunál) hasai la defende povu, justisa afinál atu defende malu,” Xanana lamenta.

Tanba ne’e, Advogadu hosi família uma-kain hitu nian, Miguel Acácio Faria, esplika, ofisiál sira hateten ona hodi suspende provizóriu evikasaun.

“Primeiru-Ministru nia prezensa iha Bekusi atu husu Tribunál suspende eviksaun ne’e, ne’ebé nu’udar defeza husu atu hasai karta ofisiál ida hodi suspende lai evikasaun, nune’e Primeiru-Ministru bele filafali bá hala’o serbisu Estadu nian, tanba nia dehan kuandu la suspende maka nia sei hela de’it iha ne’e,” Advogadu tenik.

Advogadu klarifika katak, prezensa Primeiru-Ministru nian la’ós atu halo intervensaun, maibé nu’udar umanu atu haree ba situasaun moris populasaun sira nian, entaun merese atu defende.

“Atu esplika katak, depois parte sira selebra tiha akordu judisiáriu tama iha evikasaun, iha ne’e hetan intervensaun hosi rai-na’in loloos hosi Vicente Vidigal, no ninia oan iha Inglatera, momentu ne’ebá liuhosi vídeo ne’ebé publika iha rede sosiál ema hotu akompaña katak rai ne’e entrega ona ba uma hitu ne’e, ne’ebé ami uza nia hanesan intervensaun terseira halo asaun ida-ne’e hodi hatama iha Tribunál maibé Tribunál indefere tiha tanba la priense rekezitu, hafoin Tribunál fó prazu mai ami loron-10, hafoin hatama asaun prinsipál, ami hatama tiha sein dokumentu ruma tanba rai ne’e bazeia ba istória antigu Vicente Vidigál entrega rai ka uma hitu ne’e sei akontru ruma tanba tempu funu hela, depois Vicente lalin sira mai hela iha rai ne’e sein iha deklarasaun ruma, no nia bá Austrália to’o mate mós laiha dokumentu no títulu ruma na’in ba rai refere, maibé nia oan sira deklara katak sira-nia aman mak na’in ba rai ne’e,” nia esplika.

Antes ne’e, Konsellu Superiór Majistratura Judisiáriu (KSMJ), konsidera desizaun Tribunál Judisiál Primeira Instánsia ba prosesu kazu ezekusaun (eviksaun) halo hasoru família iha uma hitu iha área Bekusi-Kraik ne’e adekuadu.

Tanba ne’e, liuhosi inspesaun ne’ebé mak parte inspetór judisiál sira halo ba sentensa ne’ebé foti hosi Juíza Titulár ba prosesu rai Becuse Zulmira Auxiladora Barros laiha irregularidade ruma no konsidera katak desizaun ne’ebé maka Juíza foti liuhosi Tribunál Judisiál Primeira Instánsia ne’e adekuadu no tuir duni prosesu normál.

Jornalista     : Antónia Gusmão

Editora          : Julia Chatarina

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!