Top

Alkatirí dehan empresta normál dezenvolve Greater Sunrise

Sekretáriu Jerál Partidu FRETILIN, Mari Alkatiri. Imajen Tatoli /Egas Cristovão

DILI, 21 abríl 2024 (TATOLI) – Antigu Primeiru-Ministru no atuál Sekretáriu Jerál Partidu Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN) Marí Alkatiri, dehan empréstimu ne’e normál bainhira hakarak dada no dezenvolve Greater Sunrise mai Timor-Leste.

“Ha’u hakarak Greater Sunrise dada mai Timor-Leste. La’os labele halo empréstimu atu dezenvolve, empréstimu ne’e normál maibé ita halo empréstimu ba ekonomia tenke iha kapasidade produtivu atu ita bele selu fila fali osan ne’ebé ita empresta”, Alkatiri hatete hodi hatan ba pergunta ne’ebé husi Agência TATOLI iha Delta-Nova Dili, domingu ne’e.

Tuir nia, Greater Sunrise mai atu haburas Timor-Leste maibé labele haburas fali tusan ne’ebé antes ne’e Governu deve hosi parseiru internasionál sira.

“Greater Sunrise mai atu haburas no dezenvolve ita-nia rain, labele utiliza fali ba selu tusan ne’ebé Governu sira halo durante ne’e. Selu tusan ita buka dalan seluk atu selu”, nia tenik.

Nia hatutan, soberania Timor-Leste bele hametin bainhira Sunrise mai haburas ekonomia no Timor-Leste sei la hametin soberania bainhira Sunrise mai hodi haburas tusan.

Timor-Leste konklui prosesu sosa partisipasaun Greater Sunrise

Governu Timor-Leste antes ne’e remata ona, prosesu kona-ba sosa partisipasaun hamutuk 30% husi ConocoPhillips no 26,56% husi partisipasaun Shell Austrália nian iha kampu sira Greater Sunrise nian, loron 16 fulan-Abríl tinan 2019, iha Singapura, hodi fó ba TIMOR GAP, kompañia petrolífera nasionál Timor-Leste nian, partisipasaun hamutuk 56,56%.

Antes ne’e, Primeiru-Ministru, lidera husi Generál Taur Matan Ruak, felisita parte hirak ne’ebé mak envolve tanba remata ona tranzasaun sira ne’ebé hala’o ho susesu no hein ho espetativa ba diskusaun sira ne’ebé foun ho membru konsorsiu nian sira seluk kona-ba oinsá atu dezenvolve lalais rekursu sira Greater Sunrise nian.

Reprezentante Espesiál Timor-Leste nian ba Kestaun Petrolífera sira, Kay Rala Xanana Gusmão, deklara katak “konkluzaun husi akizisaun sira-ne’e marka fim hosi prosesu ida ne’ebé hahú hafoin asinatura Tratadu nian kona-ba Ketan Tasik entre Austrália no Timor-Leste.

Akizisaun ho valór 56,56% ne’ebé TIMOR GAP simu ona, sei permite atu avansa diskusaun sira entre konsórsiu Sunrise no autoridade sira husi Austrália no mós Timor-Leste nian kona-ba Kontratu foun Fahe Produsaun nian husi Greater Sunrise ne’ebé sei jere kampu mina nian sira-ne’e hafoin Tratadu ne’e hahú vigora. Tratadu ne’e mós sei fó dalan ba kontinuidade negosiasaun sira konsórsiu Sunrise nian, agora ho TIMOR GAP, kona-ba konseitu husi dezenvolvimentu Greater Sunrise no konstrusaun planta Gás Naturál Likefeitu (GNL) iha Beasu, iha parte tasi-mane Timor-Leste nian. Governu Timor-Leste sei serbisu nafatin atu dezenvolve Greater Sunrise lais liután, hodi benefisia parte hotu-hotu ne’ebé iha interese”.

Tranzasaun kona-ba venda ne’e kobre interese partisipativu sira hosi ConocoPhillips no Shell iha Kontratu Fahe Produsaun nian sira 03-19 no 03-20 iha Área Konjunta Dezenvolvimentu Petrolíferu ne’ebé harii ona bazeia ba Tratadu Tasi Timor nian, akordu sira jestaun nian ne’ebé iha ligasaun no kontratu sira arrendamentu nian NT/RL2 no NT/RL4 ne’ebé mak Austrália fó-sai. Hafoin Tratadu kona-ba Ketan Tasik entre Estadu rua ne’e hahú vigora, kampu sira husi Greater Sunrise sei inklui iha Área Rejime Espesiál Greater Sunrise nian no sei sujeita ba ezersísiu konjuntu jurizdisaun nian bazeia ba Tratadu foun.

Kampu sira husi gás atural no kondensadu Sunrise no Troubadour nian, ne’ebé hamutuk hanaran kampu sira Greater Sunrise, lokaliza besik kilómentru 150 iha sudeste Timor-Leste nian no kilómetru 450 iha noroeste Darwin, iha Territóriu Norte Austrália nian.

Timor Gap halo parte ba parseiru sira hosi Konsórsiu Greater Sunrise: Woodside (operadora) ho ida partisipasaun hamutuk 33, 44% no Osaka Gas ho 10%.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!