DILI, 09 maiu 2024 (TATOLI)—Komisaun D ne’ebé trata asuntu Ekonómia no Dezenvolvimentu iha Parlamentu Nasional (PN), kinta ne’e, simu audiénsia ho traballadór timoroan ne’ebé daudaun hakna’ar aan iha Bank Rakyat Indonesia (BRI).
“Ohin, komisaun simu audiénsia ho traballadór timoroan husi banku BRI ne’ebé mak sira-nia karta hatama iha 30 abríl mai iha Parlamentu, sira hakarak hasoru hodi hato’o sira-nia problema ne’ebé hasoru ho kompañia kona-ba bonus traballadór timoroan iha ne’eba la hetan, ne’e mak hala’o audénsia atu hetan esklaresimentu. Nune’e, ami hanoin sei bolu mós parte BRI nian iha Timor hodi husu mós klarifikasaun,” Prezidente komisaun D, Ricardo Baptista, hateten ba jornalista sira hafoin ramata audiénia iha sala komisaun Parlamentu.
Nia hatutan, ita iha lei traballadór no hanesan empreza mai iha ne’e kumpre mós ba ida, maibé komisaun sei bolu parte jerente BRI rasik hodi husu klarifikasaun loos kala’e kona-ba ezijénsia husi traballadór timoroan sira.
Koordenadór ba traballadór timoroan iha BRI, Raimundo Inácio Costa Pires, hateten ohin mai komisaun tanba antes ne’e sira-nia parte hatama karta pedidu mai hodi hato’o preokupasaun kona-ba diskriminasaun ne’ebé mak manajamentu BRI halo mai ami traballadór timoroan hotu iha ne’eba.
Ho nune’e, sira-nia parte hetan fali karta husi komisaun atu husu katak sira-ne’e hetan duni diskriminasaun ka lae hodi hetan klarifikasaun husi sira-nia aprte, nune’e ohin hato’o ba komisaun sira rona ona.
“Kona-ba preokupasaun durante husi tinan 2017 to’o agora ba diskriminasaun husi manajamentu BRI halo ba traballadór timoroan sira explora ami traballadór timoroan nia forsa, hanesan sira haruka ami ba buka kliente sira husu tuir alvu maibé lukru ne’ebé ami hetan ne’e sira-nian. Ezemplu, ami serbisu tuir alvu nia laran hetan bom no muito bom, ami hetan ho valór liafuan de’it, maibé ho bonus sira nian karik iha ne’eba 5-10 dezde saláriu kada tinan. Iha ne’eba bolu karik SMK, ita-nia Timor karik bolu avaliasaun dezempeñu,” nia dehan.
Ida ne’e sente diskriminasaun boot, tanba hanesan traballadór serbisu tuir alvu nia laran ne’ebé lahatene oras iha loron no kalan ne’ebé sempre halo ba BRI, maibé to’o ikus sira la rekuñese traballadór timoroan nia serbisu hanesan ne’e.
Daudaun traballadór timoroan serbisu iha BRI hamutuk na’in-19 no kontinua hala’o serbisu tuir ida-idak nia kna’ar.
“Ami-nia ezijénsia mak sira tau ami-nia bonus ne’e iha kontratu laran, tanba sira fila-fila husu ami dehan bonus ne’e laiha kontratu labele ko’alia. Ami sempre fiar bonus ne’e iha, tanba sira Indonézia hetan, núsa mak iha Timor la hetan. Tanba, iha parte seluk BUM ne’e reprezenta banku Indonézia nian iha ne’e iha Mandiri, Telekoncel, Pertamina Internasionál ne’ebé parte sira-ne’e hetan hotu bonus, maibé tanbasá mak BRI la hetan,” nia dehan.
BRI kumpre ona direitu traballadór ho provizaun aplikavel
Entretantu, tuir komunikadu ne’ebé Ajénsia TATOLI asesu, ne’ebé BRI Timor-Leste, liuhusi Jenerál Manajer BRI Timor-Leste, Rohy Firmansjah Sastraatmadja, nia resposta ba akuzasaun diskriminasaun direitu traballadór, katak BRI Timor-Leste (TL) kumpre ona direitu traballadór sira-nian iha akordu ho provizaun aplikavel.
Foin lala’is informasaun fó sai iha mídia katak, BRI TL halo ona diskriminasaun ka halo susar ba traballadór sira atu hetan direitu traballadór sira-nian tuir provizaun sira iha lei ne’ebé vigora iha TL, reprezentante balun husi traballadór BRI TL mós hala’o ona konferénsia imprensa ida hodi hato’o sira-nia aspirasaun. Ba ida-ne’e, BRI TL hato’o resposta pontu hitu.
“Ami haree esforsu husi traballadór sira atu hato’o sira-nia aspirasaun liuhusi meiu komunikasaun hanesan esforsu konstrutivu ida atu harii BRI iha TL sai instituisaun ida ne’ebé di’ak-liu iha futuru,” refere karta resposta husi BRI.
BRI iha TL iha kompromisu atu kumpre direitu traballadór hotu sira-nian tuir provizaun sia (9) iha lei aplikavel Estadu TL nian hanesan lei númeru 4/2012 kona-ba lei traballadór, importante atu ita hotu hatene katak, BRI TL preokupa tebes BRI TL nia traballadór sira-nia moris diretu no moris di’ak.
BRI asegura katak, fó ona funsionáriu lokál sira-nia direitu tuir provizaun lei aplikavel iha TL.
Bazeia ba aspirasaun ka hakarak ne’ebé espresa husi funsionáriu sira mak estabelese no kontinua komunika ho banku sentrál no SEFOPE hanesan autoridade relevante iha TL.
“Ami espera katak, parte hotu-hotu sei pasiénsia no komprende atu kumpre aspirasaun hirak ne’e presiza tempu no prosesu sei kontinua envolve parte relevante balun nu’udar desizór polítika atu hetan rezultadu di’ak,” karta ne’e hateten.
BRI prontu atu serbisu ho autoridade relevante sira hodi fó informasaun ne’ebé presiza no sei kontinua transparante no komunika di’ak iha prosesu nia laran tomak.
Ho variedade traballadór sira-ne’ebé iha BRI iha kompromisu atu apoiu prinsípiu igualidade, diversidade no anti-diskriminasaun iha dezenvolvimentu karik atu nune’e traballadór sira hetan oportunidade hanesan no haree husi jéneru, idade, étniku, relijiaun, rasa no diskriminatóriu seluk tan.
BRI estabelese polítika anti-diskriminasaun iha aspeitu hotu hanesan rekursu umanu inklui rekrutamentu, dezenvolvimentu kareira, renumerasaun no seluk tan.
Polítika ida-ne’e ninia objetivu mak atu kria ambiente serbisu ida-ne’ebé promove respeitu ba malu, livre husi diskriminasaun, esklusaun ka restrisaun, nune’e mós violénsia oioin tantu mentál no fíziku hodi kria ambiente serbisu ida ne’ebé inkluzivu, kondutivu no produtivu hodi enkoraja sustentabilidade kompaña nia no defende direitu umanu.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
