Top

CS-DIT koloka diskusaun preparasaun Timor-Leste implementa Fibra Ótika

Departamentu Siénsia Komputadór (Computer Science – CS) husi DIT halao semináriu nasionál ho tema Importánsia Fibra Ótika. Imajen Tatoli

DILI, 18 maiu 2024 (TATOLI)—Departamentu Siénsia Komputadór (Computer Science – CS) husi Dili Intitute of Technology (DIT) halao  semináriu nasionál ho tema Importánsia Fibra Ótika ba Desenvolvimentu Sistema Dijitalizasaun iha Timor-Leste.

Xefe Departementu CS, Marcelo Cham esplika, semináriu ne’e hola parte ba atividade departementu nian hodi konvida oradór prinsipál tolu ho sub-tema diferente ne’ebé sei sai referensia akadémiku ba estudante iha Departementu CS nian.

“Atividade akadémiku ne’ebé iha ona no sai sasukat hodi atinje ema hotu nia mehi hodi dada fibra ótika no bele atinje oportunidade rekursu ne’ebé ema hotu presiza. Ho materia husi orador prinsípal tolu ba loron ida ne’e bele sai referensia akadémiku hodi motiva alin estudante sira aprende diak liu tan,” Marcelo Cham dehan Salaun DIT, sábadu ne’e.

Oradór prinsipál Diretúr Nasionál Infraestutura no Komunikasaun (DNIK) iha Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK), Ambrosio Amaral nebee koalia ho sub-tema Oinsa Planu Infraestutura Rede Hodi Suporta Sistema Dijitalizasaun iha Timor-Leste, nee dehan,  DNIK rasik ho nia responsabilidade prinsípal hodi dezenvolve infraestruturas rede internet iha munisipiu hotu.

“DNIK rasik ho nia responsabilidade prinsípal hodi dezenvolve infraestruturas rede internet iha munisipiu hotu-hotu inklui aloka bandwidth (banda larga) ba uzuariu internet administrasaun publika,” nia dehan.

DNIK nia projetu ba rede fibra ótika hahú kedas husi 2008 ho naran NCP (Nacional Conectivity Project) ne’ebé ho nia objetivu atu konekta infraestrutura rede fibra ótika ba ajensia governu ho iha teritoriu Timor-Leste ho koneksaun integradu liu husi utiliza tore EDTL nian.

“NCP VII hahú iha 2022 no finaliza iha setembru 2024 no agora dadauk DNIK konekta ona 559 ajensia governu iha teritoriu Timor-Leste ho nia infraestrutura bázika mak Fibra Ótika, ne’ebe kabe ba sistema dijitalizasaun governu nian liga ho infraestrutura preparadu no agora hein deit mak banda larga ne’ebe sei mai,” nia esplika.

Dadaun ne’e MTK liu husi DNIK prepara hela NCP VIII hodi kompleta tan konekta ajensia governu sira hotu, husi sede suku, sentru saúde to’o adminitrasaun públiku sira hodi asegura programa governu nian sistema dijitalizasaun.

“Governu nia kapasidade internet dadauk ne’e hamutuk 1GB, no espera ho projetu fibra ótika nian bele aumenta kapasidade internet no ida ne’e bele hasae ita nia reseita tanba dadaun ne’e ISP (Internet Service Provider) no Operador Telekomunikasaun sira rasik ho nia kapasidade internet ne’ebé kiik,” Ambrosio dehan.

Kapasidade internte ne’ebé oferese husi ISP sira hanesan Timor Telecom 4GB/segundu, Telemor 7.5GB/segundu, Telkomcel 13.5GB/segundu inklui ISP seluk mak kiik hanesan Metrolink, SACOM TL no seluk tan ne’ebé akumula iha Timor-Leste ho kapasidade 30GB.

Ho kondisaun ida ne’e, Ambrosio Amaral mós husu ba estudante sira iha area teknologia no informasaun, liu-liu iha CS-DIT atu prepara aan, nafatin esforsu hodi hasa’e koñesiementu sira nune’e bele garante rekursu diak ba Timor-Leste.

Oradór prinsipál seluk ne’ebé partisipa iha semináriu nasionál ne’e mak hanesan Dosente CS-DIT, Arão Ternorio Alves Santos ne’ebe lori topiku ho sub-tema Importánsia Sistema Dijitalizasaun ba Dezenvolvimentu iha Timor-Leste no ikus liu Alumni CS-DIT, Alberto Gil Araújo ho sub-tema Oportunidade no Dezafius Startup iha Timor-Leste. 

Jornalista  : Cidalia Fátima

Editóra      : Armandina Moniz

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!