DILI, 30 Janeiru 2025 (TATOLI) – Profesór kontratadu sira marka prezensa iha Palásiu Governu oin hodi husu ba Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, atu buka solusaun ba sira-nia problema.
Portavós profesór kontratadu, Mariano Alberto Carlos, hateten sira-nia prezensa iha Palásiu Governu ne’e atu komfirma sira-nia karta balun ne’ebé haruka ona ba Gabinete Primeiru-Ministru atu halo audiénsia.
Konteúdu karta ne’ebé antigu profesór sira haruka ba gabinete Xefe Governu ne’e hakarak halo audiénsia ho primeiru-ministru hodi hato’o saida mak sira hasoru durante ne’e, tanba Ministériu Edukasaun rasik laiha ona posibilidade atu rezolve.
“Karta ne’e ami hatama ona iha semana kotuk, maibé gabinete fó informasaun katak primeiru-ministru seidauk hatún despaixu. Ho ida-ne’e ami mai iha fatin ne’e kontinua ezije ami-nia direitu to’o hetan rezultadu mak foin para”, Mariano Alberto Carlos dehan ba Tatoli iha jardín Palásiu Governu, ohin.

Nia relembra katak foin lalais Ministériu Edukasaun rasik fó ona opsaun ba antigu profesór sira atu tuir vaga espesiál ba manorin nian, maibé ida-ne’e sira rejeita tanba sira la’ós eis-profesór.
“Ami rejeita teste tanba ami funsionáriu ona, ajente administrasaun públika. Ami ne’e serbisu ona iha Ministériu Edukasaun tinan barak. Ho ida-ne’e mak ami rejeita tanba laiha lei ida mak atu regula tuir teste”, nia afirma.
Portavós ne’e esplika katak bazeia ba dekretu-lei númeru 31/2023, kona-ba Rejime Ingresu Espesiál iha artigu 11, 12 fó opsaun rua mak baixerlatu no lisensiatura tenke tama iha ingresu espesiál permanente no diploma sekundária sira hanesan ajente administrasaun públika, kontratu indeterminadu no tuir lei haruka nafatin serbisu hanesan administrasaun iha eskola sira.
Profesór kontratadu sira ne’ebé ezije direitu ba Governu ne’e hamutuk 1.715, maibé husi númeru ne’e na’in-200 mak liu ona ba bolsa kandidatu.
Iha fatin hanesan, profesora kontratada Amália Rodrigues Ximenes, ne’ebé antes ne’e hanorin iha Eskola Sekundária Heróis da Pátria hateten sira-nia ezijénsia ba primeiru-ministru mak hakarak rezolve sira-nia problema.
“Ami ne’e funsionáriu ajente administrasaun públika nian, la’ós kazuál, tanba ami iha númeru remis, payroll no seluk tan. Falta de’it ami-nia avaliasaun dezempeñu hodi rejista iha Funsaun Públika hodi tama ba ingresu espesiál, maibé Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus, mak la autoriza profesór kontratadu sira-nia estatutu ne’e”, nia dehan.

Amália Ximenes triste tanba nia maluk profesór rihun haat, Ministériu Edukasaun hatama ona ba ingresu espesiál no elimina tiha sira maske termu kontratu hanesan.
Iha sorin seluk, profesór kontratadu Cesário Trindade hateten sira-nia prezensa iha Palásiu Governu ohin ne’e atu husu ba primeiru-ministru rezolve sira-nia probelma, tanba tinan ida-resin ona. “Entaun, ami mai la’ós halo asaun greve, maibé buka audiénsia atu rezolve profesór kontratadu sira-nia problema, tanba ami ajente administrasaun públika”, Cesário hateten.
Nia haktuir antes sai manorin, Edukasaun rekolla sira-nia dadus hahú husi 2021 to’o 2023 mak foin hetan kontratu. “Ami kontinua ezije ami-nia direitu to’o hetan solusaun no filafali ba ami-nia fatin hodi hanorin estudante sira”, nia realsa.
Rofina Noni profesora kontratada husi Rejiaun Administrasaun Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) dehan, antes ne’e, Ministra Edukasaun bá munisípiu sira hateten problema ne’e rezolve ona, maibé realidade seidauk. “Ho ida-ne’e mak ami kontinu husu ba primeiru-ministru atu buka solusaun”, dehan.
Nia salienta RAEOA, antes ne’e, iha profesór kontratadu hamutuk 553, maibé ikus mai 264 tama ba ingresu espesiál no restu la tama, maske avaliasaun dezempeñu serbisu di’ak hotu.
“Ami sente ida ne’e diskriminasaun boot ida ba ami, tanba antes iha loron 15 no 16 Janeiru 2024, husi Komisaun Funsaun Públika halo ona audiénsia ho ami no hateten sira ne’ebé rejistu iha sistema signifika tama ona ba ingresu espesiál, maibé realidade ami nafatin sai vítima”, nia lamenta.
Hodi embra katak Ministériu Edukasaun halo ona diálogu ho sira hodi fó opsaun tuir vaga espesiál, maibé sira rejeita tanba sira hanesan funsionáriu ajente administrasaun públika no la’os kazuál.
Notísia relevante: ME kontinua hein resposta ba opsaun teste husi profesór kontratadu 2023
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




