Komunidade husi Sri Lanka-Malázia kontinua prezerva patrimóniu kulturál portugés

DILI, 28 Juñu 2025 (TATOLI) – Nu’udar parte ida husi Konferénsia Komunidade Portugés-Aziátiku (APCC, sigla inglés) edisaun ba dahaat komunidade portugés-aziátiku sira iha Sri Lanka no Malázia kontinua luta hodi prezerva sira-nia lian, kultura no identidade portugés.
Tuir reprezentante komunidade Sri Lanka, Earl Brathelot, hateten sira hatene portugés hahú iha sékulu XVI, bainhira sira-nia beiala sira, halo komérsiu, lori produtu lokál sira hodi bá fa’an iha Portugál. Hafoin halo komérsiu, bei-ala sira hola feto sira iha Portugál, nune’e kria identidade kulturál foun, ne’ebé kahur malu ho kultura europeia no aziátika.
Notisia relevante:Kalbuadi Lay: APCC sai ponte kulturál-diplomátiku ba CPLP no ASEAN
Delegasaun ne’e esplika, Lian portugés ko’alia barak iha Sri Lanka, maibé bainhira adapta ba kontestu lokál, la halo tuir gramátika ka adisaun orijinál. Liafuan xave sira husi portugés uza kahur ho lian Sinhalés no Tamil, hodi rezulta kriolu ida ne’ebé agora bolu ‘portugés livre’.

“Lian Portugés ne’e eransa husi ami-nia avó sira, ita aprende iha uma, laiha livru no seidauk uza iha setór edukasaun maibé ita ko’alia loron-loron iha ita-nia rai, iha ne’ebé komunidade Portuguesa hamutuk 7.000 resin mak ko’alia maibé ami hela dook malu susar atu halo komunikasaun ho lian Portugés, entaun ita ko’alia hamutuk bainhira eventu família ka relijiozu sira,”Earl Brathelot, hateten iha CCD, ohin.
Iha biban ne’e nia parte mós halo komparasaun uza lian Portugés entre sira ho Timor-Leste nia dehan Timor-Leste ho diferente tebes tanba iha ne’ebá sira ko’alia lian Portugés iha uma de’it maibé iha Timor-Leste uza dereita iha edukasaun no sai lian ofisiál nasaun nian.
“Maibé ho eventu sira hanesan ne’e ita hamutuk hatudu ba mundu katak ita eziste nafatin no hamutuk koñese malu di’ak liu tan liuliu kultura no istória husi ita-nia bei-ala sira to’o mai ita,” nia dehan.
Iha fatin hanesan, Reprezentante husi Malázia, Marina Danker, afirma iha Malázia baibain sira ko’alia lian Inglés no Melayu iha eskola, maibé iha uma sira ko’alia lian portugés tanba ne’e lian husi sira-nia abut.
Nia dehan eransa husi beiala sira ne’ebé sira prezerva mak hanesan dansa tradisionál sira hanesan Cafrinja no Lancers, no reseita típiku sira ho naran nafatin iha portugés, hanesan char bola, massa, goiaba no jengibre. To’o liafuan komprimenta malu adapta ho “bom dia” ida ne’e sai identidade hatudu evolusaun fonétika iha jerasaun sira.
Partisipasaun iha konferénsia hosi Asosiasaun Komunidade Kulturál Portugés Ázia nian (APCC) destaka momentu orgullu no importante atu partilla informasaun kona-ba kultura no istória kada Luzu-Aziátiku nian nune’e bele koñese malu.
“Importante hatudu ba mundu katak ita eziste nafatin.Ita-nia istória moris iha lian, múzika no hahán,”nia dehan.
Nia subliña eventu sira hanesan tenke kontinua atu prezerva buat ne’ebé beiala sira husik hela ba, maske ko’alia portugés ho asentu ka liafuan ne’ebé la hanesan maibé mantein moris “ita-nia identidade”.
Notisia relevante:Timor-Leste sai uma-nain APCC 2025 hodi prezerva patrimóniu kulturál portugés
Jornalista: Arminda
Editór : Florencio Miranda Ximenes

