Top

g7+ fasilita Timor-Leste no Illa Salomão troka esperensia kona-ba Jestaun Rekursu Naturál

g7+ fasilitas Timor-Leste no Illa Salomão hametin sira-nia kooperasaun liuhosi semináriu troka esprensia konaba Jestaun Rekursu Naturál ou Seminar on Peer Learning and Natural Resource Management ne’ebe halao iha Otél Heritage Honiara, Illa Salomão. Imajen Tatoli/Cidalia Fatima

HONIARA, 09 Jullu 2025 (TATOLI) — g7+ fasilitas ona Timor-Leste no Illa Salomão hametin sira-nia kooperasaun liuhosi semináriu troka esprensia konaba Jestaun Rekursu Naturál ou Seminar on Peer Learning and Natural Resource Management.

Eventu ne’ebé halao iha loron Kuarta, 09 Jullu 2025, iha Otél Heritage Honiara, Illa Salomão, hodi fornese plataforma ida ba troka esperiénsia sira entre nasaun membru g7+ konaba oinsa jere rekursu naturál sira ba dezenvolvimentu sustentável.

Ministru Petróleu no Rekursu Minerál Timor-Leste, Francisco Monteiro, subliña iha nia diskursu katak Timor-Leste nia partisipasaun iha fórum ne’e bazeia ba espíritu haraik-an atu fahe, la’ós haklaken.

“Timor-Leste orgullu sai membru g7+, no ami mai iha ne’e ho haraik-an, la’ós atu dehan ami perfeitu ka atu aprezenta modelu ida, maibé atu fahe ami-nia esperiénsia, troka lisaun, no desenvolve aan hamutuk ho ami-nia maun-alin sira iha Illa Salomão,” afirma Ministru Francisco iha abertura semináriu nian iha Otél Hetage iha loron-kuarta ne’e.

Membru governu ne’e fó sai katak Timor-Leste agora daudaun dezenvolve hela ninia setór mineiru ho énfaze ba konstrusaun enkuadramentu legál no institusionál ne’ebé forte.

Notisia relevante : TL hato’o inisiativa kria jestaun rekursu naturál iha estadu membru g7+ ba PM Ilha Salomão

Nia subliña katak dezenvolvimentu ekonómiku bazeia ba rekursu naturál tenke inkluzivu no fó impaktu ba tempu naruk ba povu.

Iha okaziaun hanesan, Sekretáriu-Jerál g7+, Helder da Costa afirma katak Illa Salomão sei assume knaar iha tempu badak hanesan lideransa Prezidente g7+ iha Janeiru 2026. Nia afirma katak nomeasaun ida-ne’e hanesan pasu estratéjiku ida atu hametin Illa Salomão nia papél iha nivel globál.

“Ba oin, ita tenke repozisiona g7+ la’ós hanesan grupu destinatáriu ajuda nian, maibé hanesan parseiru indispensavel sira iha kooperasaun globál. Mundu presiza saida maka ita iha: rikusoin naturál, jeografia estratéjiku, no kapitál umanu. Agora maka tempu atu atua,” dehan Helder da Costa.

Nia destaka mós lansamentu oin mai ba inisiativa foun g7+ nian, hanesan Fasilidade Reseita Rekursu Naturál, Banku Investimentu g7+, no Índise Kreditabilidade Bazeia ba Reziliénsia, hotu-hotu ho objetivu atu apoia dezenvolvimentu ekuitativu no jestaun rekursu ne’ebé efetivu iha nasaun membru sira.

Atividade ida ne’e marka kontinuasaun espíritu ne’ebé hametin dezde Reuniaun Ministeriál g7+ ba dala 6 iha Timor-Leste iha fulan Abril liubá. Iha fórum ne’ebá, espíritu kolaborasaun no troka koñesimentu nian hetan énfaze nu’udar fundasaun prinsipál atu harii futuru ida ne’ebé reziliente no soberanu ba nasaun membru sira.

Ministru Minarai, Enerjia, no Eletrifikasaun Rurál Illa Salomão nian, Derrick Rawcliff Manuari, espresa nia apresiasaun ba prezensa delegasaun Timor-Leste nian no bolu semináriu ne’e nu’udar manifestasaun konkreta ida hosi prinsípiu “kolaborasaun hosi estadu frájil ba estadu frájil” ne’ebé sai baze ba g7+.

“Se jere ho matenek, ita nia rekursu sira bele sai hanesan fundasaun ba dame no dezenvolvimentu. Maibé bainhira jere ladi’ak, sira bele hamosu duni konflitu”, Nia hatete.

Semináriu ne’e mós hatudu diskusaun painél sira, vizita sira iha kampu, no enkontru bilaterál sira ne’ebé aborda dezafiu prátiku sira no solusaun kontestuál sira iha jestaun rekursu naturál sira. Reprezentante sira hosi Timor-Leste, inklui reprezentante sira hosi Autoridade Nasionál Minerál (ANM), Murak Rai Timor (MRT), Institutu Jeosiénsia Timor-Leste (IGTL), Inisiativa Transparénsia Indústria Estrativa (EITI), no instituisaun relasionadu sira hosi Illa Salomão mós partisipa. 

Jornalista : Cidalia Fátima

Editora     : Armandina Moniz

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!