DILI, 27 Novembru 2025 (TATOLI)—Vigáriu Jerál Dioseze Baukau, Padre Alípio Pinto Gusmão liuhusi nia omília katak presiza reflete liafuan importante tolu iha tinan 50 Proklamasaun Independénsia RDTL.
“Tinan 50 proklamasaun ba ita-nia rai. Hanoin balun atu partilla ba ita-boot sira iha Eukaristia tolu importante loron ohin nian. Liafuan tolu ne’ebé atu partilla mak, ida, hosi Salmu ne’e foin ita rona dehan Maromak hanoin ita, haraik bensa mai ita. Hosi liafuan ida-ne’e ita bele komprende kedas ita-nia rai ne’ebé ki’ik, povu ne’ebé ki’ak, povu ne’ebé simples maibé ita hatene fiar ba Maromak,” Padre Alípio haklaken iha nia omilía, iha Katedral, Dili, Kinta ne’e.
Padre Pinto fó ezemplu, Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul Falur Rate Laek, ne’ebé luta kle’ur iha ai-laran, sira komprende di’ak tebes-tebes kbiit laek no forsa uitoan maibé sira sei bele hetan rezultadu tanba Maromak hanoin timoroan nia luta no haraik bensa.
“Ita iha razaun ida-ne’e mak selebra Eukaristia hodi agradese ba Maromak. Kuandu funu liu, ita sira iha-ne’e dehan hanesan ne’e, sorte Maromak iha-ne’e mak ita sei moris, maibé dalaruma liafuan ida-ne’e ladún loos ida. Tanba mate ne’e mós la’ós Maromak laiha mak sira mate, maibé Maromak iha planu ba ita-nia rai no ba ita idak-idak no Maromak hanoin ita, haraik bensa mai ita,” Vigáriu subliña.
Amu Alípio hatutan, pontu importante daruak mak ema hotu tenke hadomi malu no perdua malu.
“Liafuan segundu hosi liafuan Evanjellu, Jezúz dehan mai ita, imi hadomi malu nu’udár ha’u hadomi imi. Liafuan ida-ne’e uluk nanain hatudu mai ita no dehan mai ita katak ita-nia identidade nu’udár eskolante Kristu nian mak ita hadomi malu. São Paulo ko’alia mai iha segunda leitura, dehan ko’alia kona-ba domin la nakali, domin la hirus, domin ne’e perdua malu. Ha’u gosta foin lalais debate iha Parlamentu Nasionál ne’e sira ko’alia ba malu maka’as maibé hotu konversa oin midar ba malu, ida-ne’e mak domin,” Padre esplika.
Amu tenik, hadomi malu hatudu liuhusi saran-aan. Fó aan atu ema seluk bele moris, ne’ebé hanoin selebra tinan 50 Proklamasaun Independénsia reflete uitoan kona-ba ida-ne’e.
“Ha’u saran-aan atu ha’u-nia rai no povu ida-ne’e bele moris, mak liuhusi kna’ar sira-ne’ebé simu. Servisu ne’ebé ita halo nu’udár espresaun domin ne’ebé ita hatudu ba ema seluk liuhusi saran ita-nia aan. Hanoin ba pasadu ita-nia eroi sira saran-aan hodi ita moris no liberta patria, hanesan Jezúz Kristus saran-aan iha Krús, mate iha Krús atu ita bele moris,” nia akresenta.
Vigáriu Jerál Dioseze Baukau salienta katak liafuan datoluk mak espresa domin liuhosi saran-aan.
“Liafuan terseiru, espresaun hosi domin ne’e kuandu ita atu saran ita-nia aan atu ema seluk moris, ne’ebé Evanjellu dehan imi, ita sei fó ita-nia aan hodi ema seluk moris. Ami harohan atu moris di’ak iha hakmatek laran bele harii bá-oin moris ida di’ak iha hakmatek laran, razaun esperansa. Tinan ne’e, uma-kreda hanoin kona-ba tinan esperansa nian,” nia haklaken.
Entretantu, Prezidente Komisaun Organizadora ba Komemorasaun Loron Proklamasaun Independénsia RDTL ba da-50, Tomás do Rosário Cabral, agradese ba parte hotu ne’ebé partisipa iha misa agradesimentu Loron Proklamasaun Independénsia ne’e.
“Ita selebra tinan 50 ba kotuk, eziste mós sofrimentu boot iha kotuk. Ita sei asegura filafali konfiansa iha prezente, iha esperansa ida ba ita-nia rai,” nia konklui.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
