DILI, 03 Dezembru 2025 (TATOLI)—Ministériu Saúde husu ba komunidade atu konsumu ai-moruk tenke hetan reseita husi profisionál saúde sira, nune’e labele fó impaku fali ba saúde ema ida-idak nian.
Vise- Ministru Fortalesimentu Instituisionál Saúde, José Mango dos Reis Amaral, hateten kona- ba populasaun sira faan ai-moruk online ne’e horisehik konsellu diresaun halo ona enkontru no fó ona orientasaun ba Inspetór Jerál Saúde atu hala’o sira-nia kompeténsia, tanba ne’e husu ba komunidade atu konsumu de’it ai-moruk ne’ebé hetan autorizasaun husi Profisionál saúde sira.
“Loos duni, horisehik ami mós enkontru konsellu diresaun, ami ko’alia hela asuntu sira-ne’e. Maibé la’ós ai-moruk de’it, maibé ba mós tabaku tanba iha ema barak mak komplein ba tabaku sira-ne’ebé mak tama ilegalmente. Tanba ne’e, ami koordena ho PNTL, oinsá atu asegura ita-nia fronteira sira, tanba kompeténsia ida-idak nian. Kona ba ai-moruk di’ak liu ai-moruk hotu-hotu ne’ebé mak atu konsumu ne’e, tenke reseita husi médiku sira,” Vise- Ministru Fortalesimentu Instituisionál Saúde, José Mango dos Reis Amaral, hateten ba Jornalista sira iha Novu Turizmu, ohin.
Ministériu Saúde nia dever mak uza mekanizmu klínika hotu-hotu liuliu ba médiku atu fó reseita ba populasaun sira ne’ebé halo tratamentu, labele hola de’it maibé impaktu ai-moruk doze ne’e la tuir saida maka atu hetan.
“Ita liu husi médiku sira, ita sei seguru liu, tanba médiku sira iha koñesimentu kle’an kona-ba oinsá atu bele pasa reseita ba ema ruma liuhusi análize ne’ebé mak iha no ezaminasaun ne’ebé sira halo ona,” nia dehan.
Tanba ne’e, horisehik, Ministériu Saúde halo orientasaun ba Inspetór Jerál Saúde atu hala’o nia kompeténsia sira tanba haree mós akontesimentu sira-ne’ebé mosu beibeik iha públiku.
“Ami ko’alia hela no horisehik fó orientá ona ba Inspetór Saúde atu haree no hala’o nia kompeténsia téknikamente saida mak sira tenke halo bazeia ba kompeténsia ne’ebé atribui ba Inspetór saúde ho nia estrutura, maibé ami haree hela uza ne’e tanba akontesimentu balun sempre mosu beibeik,” nia dehan.
Nia informa, ai-moruk hotu ne’ebé entidade sira konsumu mak di’ak-liu tenke mai husi pesoál médiku sira, tanba fasilidade saúde ne’e iha análize husi médiku sira hodi fó reseita ka ai-moruk ruma molok atu konsumu.
“Se ita ida-idak uza de’it ita lahatene ninia doze loloos halo nusa, ne’e bele lori fali kauza ba ita-nia moris, ne’ebé ita hotu mak tenke tetu didi’ak, atu nune’e situasaun sira hanesan ne’e labele akontese ba ida-idak nia vida balun bele mate iha ne’e, iha ne’ebá,” nia dehan.
Kona-ba sidadaun sira-ne’ebé faan ai-moruk iha mídia no sira esplikasaun detalla liu hanesan ema espesialista ne’e tuir nia katak ne’e modelu marketing, katak ema ida-idak tenke uza matenek ida atu nune’e oinsá bele faan ninia produtu ruma no atrai konsumidór sira bele sosa.
“Maibé fila-fali ba ita ida-idak mak tenke haree, ita labele dehan marketing di’ak, la’ós ita atu black list sira. Ita la hanoin buat ruma aat ba ita-nia maluk sira, ne’e tuir ida-idak nian atu halo marketing atu nune’e sasán bele folin. Mais ita hotu mós tenke haree katak buat hotu-hotu nia aspeitu negativu iha ne’eba, no aspeitu pozitivu mós iha ne’eba,” nia afirma.
Tanba ne’e, nia fó hanoin ba entidade hotu-hotu katak konsumu ai-moruk tenke tetu buat ne’ebé lori sinál pozitivu ba ida-idak nia isin-lolon ka órgaun.
“Ita koko di’ak, ne’e di’ak ba ita, maibé akontese buat ruma entaun ita mak lakon ita-nia vida, maibé liuhusi ita-nia médiku sira ha’u sente sei di’ak-liu,” nia esplika.
Jose Magno dehan, kona-ba rejista empreza online kona-ba ai-moruk hamutuk hira, iha diresaun ida mak hala’o hela ida-ne’e, ho nune’e mós konsellu diresaun fó orientasaun atu bele haree asuntu sira-ne’e.
“Ai-moruk online ne’e horisehik ami mós ko’alia hela kona-ba lisensa sira, ne’ebé ai-moruk sira ne’e tama hotu iha lista médikamentu sira-ne’ebé mak hetan autorizasaun. Ida-ne’ebé mak la hetan autorizasaun lista mós laiha, tanba ne’e mak horisehik Konsellu diresaun mós fó ona orietasaun ba Inspetór Jerál Saúde no mós diresaun ne’ebé mak haree kona-ba lisensiamentu atu bele kondena ho diresaun sira seluk atu bele tun fali ba haree ida-ne’e,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Rditór : Cancio Ximenes
