iklan

OEKUSI

Veteranu Oekusi prefere re-estruturasaun ba estrutura tranzitória RAEOA no hili figura akumulativa

Veteranu Oekusi prefere re-estruturasaun ba estrutura tranzitória RAEOA no hili figura akumulativa

Prezidente Konsellu Veteranu Oekusi, António da Conçeição ho naran kódigu ‘Mau-Ki’ak Lifau'. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

OEKUSI, 02 Marsu 2026 (TATOLI) – Veteranu sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), hanesan António da Conçeição, Venâncio Lafo no Cipriano da Cunha, prefere Governu Sentrál atu halo re-estruturasaun ba estrutura tranzitória RAEOA no hili figura foun nu’udar estrutura definitiva tenke Oekusi-oan ho karatér akumulativu.

Notísia relevante:PA RAEOA simu ona karta husi Governu, mandatu sei termina iha 31 Marsu 2026

Prezidente Konsellu Veteranu Oekusi, António da Conçeição ho naran kódigu ‘Mau-Ki’ak Lifau’, rekomenda halo re-estruturasaun ba estrutura tranzitóriu Autoridade RAEOA, maibé molok deside kandidatu ruma atu lidera fali RAEOA, presiza eskolla figura ne’ebé akumulativu, hodi hakuak entidade hotu, tantu igreja, sosiedade sívil, akadémiku no povu.

“Semak sai lideransa ba RAEOA, tenke hakuak ema hotu no serbisu ba povu. Tan ne’e, ha’u husu ba Governu atu haree no fihir didi’ak, ema-ne’ebé mak iha sentidu nasionalizmu no patriotizmu atu hanoin no dezenvolve ita-nia rai no hadi’a povu nia moris,” nia hateten iha Oekusi, ohin.

Nia konfirma, kona-ba estrutura tranzitóriu atuál, nia observa katak lideransa balun mai ho nia estrutura rasik, maibé tuir loloos, Governu hili Prezidente Autoridade, kompeténsia Primeiru-Ministru (PM) nian, ne’ebé estrutura agora atu halo ajustamentu de’it mós desizaun Primeiru-Ministru.

“Maibé ha’u-nia pontu devista, tenkie halo re-estrutura foun fila-fali, tanba ita haree serbisu durante ne’e ladun di’ak, tanba Primeiru-Ministru dehan labele hatama tan ema foun (funsionáriu) ba kontinua de’it serbisu, maibé sira mai rekruta tan funsionáriu barak, agora osan laiha atu selu, entaun ida-ne’e sira la kumpre ona minutas ka desizaun ne’ebé Primeiru-Ministru fó, tan ne’e tenke tau fali ema foun ho hanoin foun atu dezenvolve Oekusi, maibé presiza Oekusi-oan, tanba nia mak hatene kultura no hatene povu Atoni nia kustume moris no hakarak,” nia heteten.

Notísia relevante:PA RAEOA enkontru urjente ho membru autoridade prepara relatóriu ‘hand-over’

Eis-Prezidente Konsellu Konsellu Veteranu Oekusi, Venâncio Lafo, ho naran kódigu ‘Vela’, rekomenda atu halo re-estruturasaun ou ajustamentu de’it, importante Oekusi-oan, nu’udar preparasaun ba governasaun lokál.

Eis-Prezidente Konsellu Konsellu Veteranu Oekusi, Venâncio Lafo, ho naran kódigu ‘Vela’. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

“Atu mantein estrutura tranzitóriu ne’e mós di’ak, atu aumenta tan mós di’ak, importante hanesan ita halo preparasaun ba governasaun lokál, tanba sistema Governasaun lokál ne’e, husi ita rai na’in-rasik, konforme Primeiru-Ministru hateten, ne’ebé husi nasionál no munisipíu la presiza mai RAEOA, tanba ita Oekusi mós iha eskola matenek preparadu atu kaer administrasaun Oekusi,” nia hateten.

Tuir nia, pontu devista husi veteranu, aumenta ka ajusta sira-ne’ebé ejiste ona mós di’ak, maibé konforme rezultadu husi ekipa avaliasaun husi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), ne’ebé antes ne’e halo ona avaliasaun ba kondisaun mínima iha Oekusi.

“Rezultadu avaliasaun ne’e mak sei determina tuir instituisaun públiku sira iha Oekusi, tanba Sekretáriu Rejionál sira uluk na’in-neen, depois hapara nomeia fali estrutura tranzitória atuál, ne’ebé ha’u hanoin ajusta de’it mós di’ak nomeia ema foun mós di’ak, importante Oekusi-oan,” nia hateten.

 Notísia relevante:KM aprova dekretu-lei reestrutura estatutu RAEOA no ZEESM

Veteranu Cipriano da Cunha naran kódigu ‘Luanova’, rekomenda Governu tenke tau prioridade ba Oekusi-oan, la presiza husi nasionál mak lidera fali Oekusi Ambeno.

Veteranu Cipriano da Cunha naran kódigu ‘Luanova’. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

“Konsellu-Ministru mak altera dekretu-lei foun rua ne’e, maibé ita haree estrutura daudaun ne’e ema mesak Oekusi-oan, ne’ebé ita haree oinsá bele ajusta de’it labele troka tuun sa’e, aban bairua impaktu ba Oekusi-oan ba dezenvolvimentu, di’ak liu labele troka maibé aumenta de’it, maibé Oekusi-oan tenke tau priodade tanba iha poder no dever, joven sira ohin loron ne’e mesak ema matenek atu sai servidór rai no povu ida-ne’e, maibé desizaun hothotu husi Maun-boot Primeiru-Ministru, maibé Maun-boot Xanana mós hanoin netik Oekusi-oan sira mós, tanba sira mós iha kapasidade atu ukun rai Oekusi ne’e,” nia hateten.

Notísia relevante:PM Xanana atribui prioridade neen ba PA RAEOA ezekuta durante fulan tolu

Rekorde fali katak, Governu ezonera Prezidente Autoridade RAEOA Rogério Tiago Lobato ho nia membru autoridade sira iha 31Agostu 2025 no nomeia estrutura foun ho tranzitóriu ne’ebé lidera husi Régio da Cruz Salu.

Nune’e estrutura tranzitóriu ne’e garante funsionamentu administrasaun RAEOA hahú iha 01 Setembru 2025 to’o 31 Dezembru 2025, hafoin ne’e Konsellu-Ministru deside hodi estende tan sira-nia mandatu tinan ida, hahú husi 01 Janeiru to’o 31 Dezembru 2026, maibé daudaun ne’e simu ona karta ezonerasaun husi Governu Sentrál katak, mandatu tenke termina iha loron 31 Marsu 2026.

Notísia relevante:PM Xanana atribui prioridade neen ba PA RAEOA ezekuta durante fulan tolu

Antes ne’e, iha reuniaun Konsellu Ministru, kuarta (27 Agostu 2025) ne’e, Governu liuhusi reuniaun Konsellu-Ministru aprova projetu rezolusaun ba ezonera estrutura hahú husi Prezidente no membru Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) iha 31 Agostu 2025.

Durante reuniaun ne’e, Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, aprezenta rezolusaun kona-ba Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) atu disolve komisaun ezekutiva ho hanoin atu estabelese Zona Ekonómika Espesiál Dezenvolvimentu Oekusi Ambenu (ZEEDOA).

Iha dokumentu ofisiál portál Governu deklara katak, Governu sei ezonera Prezidente no membru autoridade RAEOA nian hahu iha 31 Agostu 2025 no nomea estrutura foun ida hodi garante kontinuidade administrasaun nian hahú iha 01 Setembru 2025.

Aleinde ne’e, Governu mos nomea hotu estrutura husi kargu diresaun no xefia sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) mak hanesan;

Domingos Punef assume knaar nu’udar Diretár-Jerál Rejionál; José Tanessib Anuno nu’udar Diretór Rejionál Administrasaun; Augusto de Fátima Efi nu’udar Diretór Rejionál Planeamentu no Aprovisionamentu; Amâncio Aguido Punef nu’udar Diretór Rejionál Finansas.

Merita Marques Caunan Lafo nu’udar Diretora Rejionál Saúde; Vicêncio Cono nu’udar Diretór Rejionál da Edukasaun no Solidariedade Sosiál, José Oki nu’udar Diretór Rejionál Agrikultura; Orlando Quelo nu’udar Diretór Rejionál Komérsiu no Indústria.

Nune’e mós Governu nomea Remígio Nuno Sila nu’udar Diretór Rejionál Infraestruturas; Domingos de Almeida nu’udar Diretór Rejionál Transporte no Komunikasaun; Carlos de Fátima de Almeida nu’udar Diretór Rejionál Juventude no Desportu; Anastásia Eni nu’udar Diretora Rejionál Turizmu, Arte no Kultura; José Ase Neno Colo, nu’udar Diretór Rejionál Terras no Propriedade no Herculano de Sousa mak asume kargu hanesan Koordenadór ba Implementasaun Zona Ekonómika Espesiál Dezenvolvimentu Oekusi Ambeno (ZEEDOA).

Notísia relevante:Governu introdus dekretu-lei re-estrutura estatutu RAEOA no ezekusaun fundu FED iha Oekusi

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!