DILI, 08 Abríl 2026 (TATOLI)—Xefe Ðepartamentu Maternidade husi HNGV, Zinia Mascarenhas,informa husi fulan-Janeiru mai to’o Marsu 2026 ne’e, bebé maioria mate iha inan nia kabun laran hamutuk 68.
“Husi Janeiru to’o Marsu totál inan isin-rua ne’ebé mak baixa iha sala maternidade hamutuk 1.718. Husi nímeru ne’e, bebé moris hamutuk 1.745 ne’ebé kompostu husi mane 934 no feto 814 no bebé mate iha inan nia kabun laran hamutuk 68. Agora maioria bebé ne’ebé mak mate iha inan nia kabun laran ne’e katak inan mai ospital ne’e bebé mate nanis ona iha kabun laran, depois sira mai direita ka balun transferénsia husi referál sira mai,” Zinia Mascarenhas hateten iha nia kna’ar fatin HNGV, ohin.
Nia esplika, ba hirak ne’ebé mak mate iha HNGV rasik ne’e balun moris mai ho malformasaun ne’ebé mak pesoál sira la deteta antes ne’ebé sira lakon vida no balun mós inan sira infesaun no siverpreklamsia ka hipertensaun.
Entaun, tuir nia, maske fulan seidauk to’o maibé sira iha ona komplikasaun ne’ebé mak prejudika no agrave sira-nia gravida, entaun halo bebé sira mate iha sira-nia kabun laran ne’ebé hotu hotu la espera.
“Iha fulan janeiru ita iha bebé ne’ebé mak moris hamutuk 571 no ida partu normál hamutuk 331, sesariana 180, vakum 37, ne’ebé komposty husi bebé mane hamutuk 315 no feto 259 no bebé mate hamutuk 24,” nia dehan.
Nia haktuir, iha fulan-Fevereiru, bebé ne’ebé mak moris hamutuk 548 no husi númeru ne’e partu normál hamutuk 300, sesariana 154, vakum 30, ne’ebé kompostu husi bebé mane hamutuk 306 no feto 242 no bebé ne’ebé mak mate 23.
Iha fulan-Marsu, bebé ne’ebé mak moris hamutuk 626 no ida ne’ebé partu normál hamutuk 300, sesariana hamutuk 172, valkum 38, ne’ebé kompostu husi bebé mane hamutuk 317 no feto 313 no bebé ne’ebé mate hamutuk 21.
“Iha Janeiru mai to’o Marsu ne’e, kazu balun halo inan mate ne’e kazu hanesan siverplekansia ne’ebé mak ho mai tensaun maka’as no bele halai no provoka hemorasia no halo inan ne’e hetan atakasaun. Entaun husi Janeiru mai to’o Marsu, inan ne’ebé mak mate hamutuk na’in-haat (4),” nia informa.
Nia dehan, kon-ba rekursu umanu iha maternidade ne’e sufisiente hela maibé husu atu aumenta iha espesialidade ba obstretika nian, tanba daudaun ne’e sei menus hela.
Iha timoroan ida atu reforma ona no sira seluk sura ho liman la to’o 10, tanba iha ne’e sira estranjeiru husi Xina na’in-ida no Kubanu na’in-rua mak apoiu hela servisu ida-ne’e.
Iha balun, nia dehan, daudaun ne’e sei hala’o estudu iha Fiji nune’e ba oin bele redús mortalidade inan no oan sira iha Timor-Leste.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
