iklan

OEKUSI

Seguransa rodoviária: MI halo sensibilizasaun ba estudante sira iha Oekusi

Seguransa rodoviária: MI halo sensibilizasaun ba estudante sira iha Oekusi

Ministériu Interiór (MI) liuhusi Diresaun Nasionál Seguransa Rodoviaria (DNSR), serbisu hamutuk ho DNTT no PNTL, segunda ohin halo sensibilizasaun kona-ba prevensaun seguransa rodoviaria ba estudante sira iha Eskola Sekundáriu Gerál (ESG) Palaban Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA). Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

 

OEKUSI, 29 Juñu 2026 (TATOLI) – Ministériu Interiór (MI) liuhusi Diresaun Nasionál Seguransa Rodoviária (DNSR), serbisu hamutuk ho Diresaun Nasionál Transporte Terrestre (DNTT) no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), iha segunda ohin, halo sensibilizasaun kona-ba prevensaun seguransa rodoviária ba estudante sira iha Eskola Sekundáriu Jerál (ESG) Palaban, Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

Atividade ne’e realiza ho objetivu dezenvolve konsiénsia sívika no kumprimentu ba normas tránzitu nian, liliu ba foinsa’e sira ne’ebé sai hanesan klase vulnerável liu ba kazu asidente rodoviáriu iha rai laran.

Enkuadramentu legál no objetivu sensibilizasaun

Bazeia ba Kódigu Estrada Timor-Leste (Dekretu-Lei Nu. 6/2003), motorista no utilizadór dalan tenke kumpre regra sira hanesan:

  • Karta Kondusaun: Ema ne’ebé idade 16 ba leten mak bele hetan lisensa atu kondus siklomotor (motor ki’ik).
  • Velosidade (Speed Limits): Kondutór tenke redus velosidade besik eskola, ospitál, área urbana, ka fatin ho vizibilidade menus.
  • Kapasete: Uzu kapasete mak obrigatoriu ba motorista hotu, inklui motorizada elétrika ka scooter.
  • Multa Koima (Sansaun): Ultrapasa limitasaun velosidade ka halo violasaun tránzitu seluk sei hetan kastigu multa.

Diretór Jerál ba Asuntu Seguransa Prevensaun Konflitu iha Ministériu Interiór, Gaspar Pereira de Sousa, esplika katak sensibilizasaun ne’e ninia alvu loloos mak estudante sira, atu oinsá bele utiliza transporte públiku no asesu estrada públiku ho di’ak hodi evita dezastre no labele kontra kódigu estrada.

“Nia objetivu liu maka atu uza transporte karik tuir ninia regras, hodi labele prezudika sira ba iha estrada klaran, tanba dala barak ita haree no rejísta, barakliu maka estudante sira mak hetan dezastre iha estrada klaran, ida ne’e tanba sira ladun hatene no intende regras ba uza transporte ho didi’ak,” nia hateten iha salaun ESG Palaban, ohin.

Estatístika no importánsia ba dokumentasaun legál

Tuir enkuadramentu legál Artigu 123.º hosi Kódigu Estrada, ema hotu ne’ebé kondus veíkulu motorizadu iha via públika tenke abilitadu ho Karta Kondusaun ne’ebé korresponde ba kategoria veíkulu nian. Kondusaun hosi menoridade ka sidadaun ne’ebé laiha karta kondusaun reprezenta kriminál no infrasaun gravísima ne’ebé hetan fali sansaun multa boot hosi autoridade tránzitu nian.

Diretór Jerál Gaspar Pereira de Sousa hateten katak, durante ne’e, parte DNSR rejista ona kazu hanesan dezastre kada semana kona-ba risku dezastre nian ne’ebé akontese iha rai laran. Dadus ne’e hatudu de’it tendénsia sa’e, tanba ne’e DNSR serbisu hamutuk ho DNTT no Polísia Tránzitu hodi foti fali fatin sidade nian.

Liuhusi sensibilizasaun ne’e, espera bele tulun estudante sira atu komprende no fahe tutan informasaun ba inan-aman no kolega sira seluk, katak bainhira utiliza karreta no motor, tenke iha dokumentu legál kompletu no uza ho tuir regra sinál tránzitu nian.

Reasaun husi eskola: Foinsa’e no idade produtivu iha risku

Diretór Eskola Ensinu Sekundáriu Jerál Palaban, Juvinal da Cruz Salu, hateten katak nia parte orgullu tanba bele partilla informasaun legál no téknika ba estudante sira kona-ba prevensaun seguransa rodoviária.

“Ha’u hanoin, ida ne’e oportunidade di’ak, liliu ba foinsa’e sira ho idade produtivu. Tanba iha situasaun reál hanesan ita hotu haree no akompaña iha sosiedade no dalan públiku, labarik idade produtivu maka sempre akuza no hasoru situasaun sira-ne’e, maibé espera liuhusi sensibilizasaun ne’e bele intende no komprende ona,” nia hateten.

Nia afirma mós faktu legál kona-ba idade hodi lori motorizada, ne’ebé tuir loloos labele autoriza ba labarik ne’ebé seidauk to’o tinan-17.

“Tuir lolos ne’e, bainhira labarik sei idade seidauk to’o tinan-17, labele utiliza motorizada, maibe iha terrenu seidauk to’o iha ne’ebá, ho ida-ne’e husu ba alin sira aproveita didi’ak oportunidade ne’e, hodi rona didi’ak informasaun no simu materia husi ekipa sira. Materia sira ne’e, importante ba ita no estudante sira, depois sira sai husi ne’e, imi bele hatutan tan ba familia no kolega sira, atu bele asegura situasaun sira. Akontesimentu dezastre ba transporte nian maka idade produtivu, barak maka mate. Ho razaun seidauk komprende didi’ak oinsá ita atu utiliza estrada ne’e, liu-liu ba sinál sira-ne’ebé seidauk komprende,” nia tenik.

Atividade sensibilizasaun ne’e realiza durante loron ida ho tema sentrál: Seguransa iha ita nia liman rasik, konsiénsia, pasiénsia, no seguru atu proteje vida umana’, ne’ebé mós fó fatin ba diskusaun aberta liuhusi sesaun husu no hatan entre estudante sira ho autoridade kompetente husi MI, DNTT, no PNTL.

Notísia relevante:PNTL Oekusi prefere kria regulamentu kontrola movimentu motorizada elétrika

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!