Top

EDTL identifika fatin tolu potensiál iha Oekusi ba instalasaun Sistema Solár PV

Pontu Fokál EDTL Oekusi, Antão Cabal. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

OEKUSI, 07 Agostu 2026 (TATOLI) – Ekipa téknika husi Eletrisidade Timor-Leste, Empreza Públika (EDTL, E.P.), identifika no indika ona fatin potensiál tolu iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) ba instalasaun Sistema Solár Photovoltaic (Solár PV). Inisiativa ne’e hanesan parte husi estratejia nasionál hodi hakat ba enerjia renovavel no hamenus dependénsia ba kombustível fósil.

Pontu Fokál EDTL Oekusi, Antão Cabal, informa katak fatin tolu ne’ebé identifikadu ne’e mak  iha área sub-rejiaun Pante Makasar, nian hanesan iha Bairru Sikone (Suku Lalisuk) no área Maquelab (Suku Taiboko), hamutuk ho fatin ida iha área Oénunu (Suku Suni-Ufe), sub-rejiaun Nítibe.

Antão Cabal lembra katak, iha fulan kotuk, ekipa husi nasionál ne’ebé lidera husi Prezidente Komisaun Ezekutiva EDTL, E.P. no Komisáriu Tékniku EDTL, E.P., mai halo ona identifikasaun atu prepara ba tinan oin 2027 ba estabelesimentu enerjia renovavel nian, tan ne’e ekipa nasionál sei mai fali halo avaliasaun.

 “Husi fatin tolu ne’e, tuir planu iha fulan-Agostu ne’e, ekipa tékniku sei mai fali foti dadus tékniku atu prepara ba estudu viábilidade, fatin ida-ne’ebé maka merese halo instalasaun solár PV, bainhira dadus tékniku akumuladu maka foin halo relatóriu ba Governu Sentrál no Autoridade RAEOA atu implementa programa ne’e,” nia informa ba Ajénsia TATOLI iha Oekusi, ohin.

Projetu solár PV iha Oekusi ne’e aliña ho Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) 2011–2030 hodi atinje enerjia moos no seguru.

Xefe Operasaun EDTL Oekusi ne’e esplika katak, antes ne’e, Governu liuhusi Ministériu Obra Públika (MOP) relata ona katak projetu ida-ne’e sei prodús eletrisidade husi painél solár no sistema armazenamentu batéria 80 MWh, ho kapasidade 90 MWp-72 MWac, no iha estimasaun poupansa ba orsamentu Estadu kada tinan to’o millaun $40.

Tuir referénsia no padraun tékniku internasionál husi Ajénsia Internasionál Enerjia Renovavel (International Renewable Energy Agency – IRENA), Sistema Solár PV ho kapasidade boot ne’e transforma naroman loron-matan direta ba eletrisidade DC (Direct Current), ne’ebé konverte husi inverter sai eletrisidade AC (Megawatt Alternating Current – MWac) hodi tama ba rede elétrika. Enkuantu teknolójia Battery Energy Storage System (BESS) ho kapasidade 80 MWh ne’e foti papél hodi rai enerjia ekstra ne’ebé prodús iha tempu loron, atu nune’e bele foti fali ba uza iha tempu kalan ka naroman menus hodi garante estabilidade rede elétrika.

Nia reforsa katak Oekusi sei iha prosesu nia laran hodi hein estudu ikus. “Ne’ebé, ita Oekusi sei iha prosesu nia laran, bainhira halo ona levantamentu tékniku ba estudu viabilidade mak ita foin hatene, bele akontese implementa iha tinan oin 2027,” nia hateten.

Atualmente, RAEOA sei depende liu ba Sentral Elétrika Inur-Sakato ne’ebé gasta kombustível pezadu, tan ne’e transisaun ba enerjia solár ne’e sei hametin seguransa enerjétika iha enklave ne’e, hamenus emisaun kárbonu, no kria oportunidade servisu foun ba komunidade lokál sira.

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!