Fundasaun Alola foka kualidade sustentabilidade feto rurál kontribui dezenvolvimentu nasaun

DILI, 17 outubru, 2022 (TATOLI)—Jestór programa advokásia, Maria Evelina, hateten Fundasaun Alola foka ba kualidade sustentabilidade feto rurál sira-nian hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian.
“Ami foka liu ba kualidade sustentabilidade feto rurál hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian,” Maria Evelina hateten ba Ajénsia Tatoli, iha Mascarinhas, segunda ne’e.
Nia hatutan tan katak Fundasaun Alola fó hodi asegura feto sira-nia partisipasaun iha área dezenvolvimentu rurál tenke fornese atividade programa balun.
Nune’e, hahú hosi 2003, Alola servisu hamutuk ho feto rurál sira atu identifika problema feto rurál sira-nian, hodi hatutan katak Fundasaun ALola fornese solusaun ho advokásia liuhosi dizeminasaun informasaun atu kontribui ba rezolve problema sira.
“Ami observa katak dezde Timor-Leste hetan ona independénsia iha 2002, feto timoroan menus adezaun ba informasaun iha área rurál. Tanba ne’e, ami fornese advokásia atu ajuda feto rurál sira hasa’e kapasidade atu sai autoridade lokál iha munisípiu,” nia dehan.
Jestór ne’e hatutan, presiza programa esensiál haat (4) ne’ebé implementa hosi Fundasaun Alola dezde 2003 hanesan edukasaun, empoderamentu ekonómia feto no saúde inan no oan, programa advokásia sira.
Hakbiit ekonómia feto sira-nian importante tebes ba programa ne’e atu asegura feto rurál sira bele hola parte iha dezenvolvimentu ekonómiku rural, la presiza ba mane sira atu kontribui de’it ba hadi’ak ekonómia iha suku.
Iha grupu feto liu na’in-50 iha munisípiu 12 ne’ebé iha kapasidade atu apoia sira-nia ekonómia iha família, sira iha kuiñesimentu kona-ba jestaun finanseiru atu dezenvolve sira-nia negósiu.
Nune’e, Fundasaun Alola mós sei implementa projetu pilotu ida hodi estabelese grupu transformasaun juventude na’in-hitu (7) iha munisípiu Liquiça.
“Foinsa’e mak futuru nasaun nian, nune’e ita tenke sai ajente transformasaun, ativista, no konsellu ba estabilidade país nian. Ida-ne’e tenke liuhosi fornese advokásia no fó kapasitasaun iha área ekonómia no polítika ba feto rurál sira, inklui lideransa, ko’alia públiku, no kampaña sira dezeña no transforma lideransa,” nia dehan.
Feto rurál liu 54% iha kapasidade atu kompete iha eleisaun lideransa lokál iha tinan hirak tuir mai.
Bazea ba peskiza Fundasaun Alola nian ne’ebé hatudu iha 2006, eleisaun ba autoridade lokál na’in-59, feto kandidatu ba sai xefe suku na’in-21 no xefe aldeia na’in-32.
Iha 2009, feto sira partisipa hanesan lider lokál, 2% hosi feto na’in-11 mak xefe-suku. Iha 2016 5% hosi feto sira partisipa iha autoridade lokál sira hanesan xefe-suku na’in-21 no xefe aldeia na’in-87. Iha 2012, partisipasaun feto aumenta ba 38% partisipasaun lideransa feto iha membru Parlamentu Nasionál.
“Iha tinan 2022, ami fornese jestaun lideransa planeamentu, monitorizasaun, avaliasaun, no proposta eskrita no jestaun finanseira,” nia dehan.
Programa ne’ebé Fundasaun Alola implementa ne’e hetan finansia hosi asosiasaun feto ba lian no empoderamentu (WAVE), UN WOMEN, UNFPA, no Alola Austrália.
Jornalista : Osoria Marques
Editór : Cancio Ximenes

