FOKUPERS asegura no fó asisténsia ba labarik 18 iha uma mahon

DILI, 12 juñu 2023 (TATOLI)—Koordenadora Crece Knua ba Labarik, Mercia Lopes, hateten Organizasaun Fokupers asegura labarik 18 iha uma mahon ba kazu violasaun seksuál, abuzu seksuál hasoru labarik sira-ne’ebé akontese iha territóriu nasionál.
“Ami iha Fokupers simu kazu violénsia seksuál, abuzu seksuál, no mós violénsia doméstika ho fíziku oioin ne’ebé akontese ba labarik ho idade rua (2) mai to’o idade 17 hamutuk 18 iha iha uma mahon hodi hetan asisténsia,” nia dehan ba Agência Tatoli, iha nia kna’ar fatin Palpasu, segudna ne’e.
Nia hateten, kazu hirak ne’e agora daudaun ne’e prosesa hela iha Ministériu Públiku no Tribunál.
Nia hatutan, vítima labarik sira-nr’r asegura hela iha uma mahon sira hodi hein prosesu hotu hosi Ministériu Públiku, maibé labarik sira-ne’e nafatin asesu edukasaun.
“Ita-nia alin ne’ebé ho idade 15 no 17 balun grávida hela, entaun labele tuir aprendizajen maibé kuandu partu tiha ona, ita bele fasilita hodi kontinua eskola, kuandu na’in hakarak,” nia dehan.
Iha uma mahon ne’e, nia hateten, Fokupers iha atividade terapia no akonselamentu ba labarik sira, Fokupers nafatin fó asisténsia ba sira-nia fíziku katak sira tenke iha psikolojia ne’ebé di’ak.
“Ida-ne’e mak ami-nia objetivu hodi kura sira sai di’ak,” noa dehan.
Bainhira prosesu hotu la’o di’ak no arguidu tama ona prizaun, entaun uma mahon reintegra fali labarik sira-ne’e ba nia família, maibé molok reintegra sei halo uluk avalaisaun ba nia família katak fatin seguru no di’ak mak hafoin reintegra.
“Maibé kuandu menoridade mak ami nafatin akompañia katak nia sente livre duni ona, mezmu nia kazu rezolvidu, ami nafatin haree,” nia dehan.
Nune’e, liuhosi projetu-lei protesaun ba labarik no joven iha perigu ne’ebé mak Parlamentu Nasionál aprova ona ne’e, sei ajuda labarik sira hodi kontrola labarik sira halo atividade iha dala ninin.
“Ita agradese tanba lei ne’e hetan aprovasaun hosi Parlamentu Nasionál. Ida-ne’e ajuda ona labarik sira maibé oinsá mak ita sosiedade sívil no mós Governu nia papel atu tau-matan no kontrola labarik sira-nia atividade faan iha dalan ninin no traballu infantile ne’e,” nia hateteb.
Lei ne’e iha nia vantajen boot ba Fokupers no mós ba komunidade Timor-Leste, tanba ho lei protesaun labarik ne’e ajuda tebes atu oinsá atu haree ba violénsia ne’ebé akontese ba labarik sira iha eskola no iha komunidade.
Nia dehan, buat ne’ebé presiza haree mak traballu infantil ne’e tanba halo servisu ne’ebé todan maibé ida-ne’e nesesidade ekonómia família nian obriga tenke halo duni, nune’e bele ajuda ekonómia família nian.
Kona-ba uma mahon, nia dehan, labarik ne’ebé halo traballu infantil seidauk tama iha uma mahon.
Aleinde ne’e, nia dehan, vítima ba kazu violénsia doméstika no kazu abandona ba ema boot ne’ebé mós asegura iha uma mahon ne’e hamutuk 35, maibé ida-ne’e inklui ho nia inan sira no hosi 35 ne’e, ema boot na’in-26, nia oan sira hamutuk na’in-sia (9).
Vítima sira-ne’e hela iha uma mahon, mínimu fulan neen (6) no másimu mak tinan rua (2), no kona-ba hahan FOKUPERS hetan apoiu orsamentu hosi The Alola Fundation (TAF), no hosi Governu Alemañaa.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

