Top

Céu Brites enkoraja feto rurál nafatin dezenvolve-aan maske hasoru desigualdade

Inan-feton sira iha Tasi-Tolu dudu hela karosa ho jerigen hodi ba kuru bee-moos hodi bele hakonu nesesidade loronloron nian. Imajen Tatoli/António Gonçalves.

DILI, 17 outubru 2023 (TATOLI)–Vise-Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Céu Brites, enkoraja feto sira iha área rurál atu nafatin dezenvolve-aan maske hasoru dezafiu hanesan desigualdade, bareira sosiál no kulturál ne’ebé dala barak la hetan asesu ba edukasaun, saúde no mós ekonómia.

Nia hateten, ho selebrasaun loron mundiál feto rural ida-ne’e bele fó biban hodi aumenta liután konsensializasaun kona-ba oinsá bele promove igualdade jéneru no rekoñese papél organizasaun feto sira-nian, hodi hakbi’it feto sira nomós fornese atu asesu ba nesesidades bázika sira liuliu envolve sira no fó oportunidade ba feto sira iha prosesu dezenvolvimentu.

“Husu ba inan feto sira atu esforsu nafatin hodi kapasita-aan iha setór oioin, tanba feto rurál mós bele promove seguransa alimentar, redús mukit hodi fó biban ba dezenvolvimentu sustentavél. Feto sira mós bele kria komunidade ida-ne’ebé prósperu no husu ba feto sira atu hatudu nafatin espíritu no vontade boot iha luta ba moris dignu, ba futuru jerasaun ida-ne’ebé forte no isin di’ak, matenek, badinas no sólidu iha ita-nia komunidade nia leet,” Vise ministra ne’e hateten liuhosi komunikadu ne’ebé mak Agência Tatoli asesu, tersa ne’e.

Nia sente kontente tanba bele partisipa no selebra loron internasionál feto rurál hamutuk ho komunidade Suku Badu-Ho’o tanba selebrasaun loron internasionál ba feto rurál importante tebes hodi rekoñese no valoriza papel fundamentál ne’ebé feto sira dezempeña.

Sekretária Estadu Igualdade (SEI), Elvina Sousa Carvalho, hateten feto presiza intensifika dezenvolvimentu ba maluk feto sira liu-liu dezenvolvimentu iha setór edukasaun, saúde no infraestrutura bázika, hodi nune’e feto rurál iha Timor-Leste sira mós bele goza hosi direitu moris ne’ebé mak iha.

SEI hili Suku Badu-Ho’o sai hanesan fatin selebrasaun loron internasionál feto rurál ba tinan 2023, tanba SEI konsidera suku refere bele sai sentru no bele halibur komunidade.

Selebrasaun ida-ne’e mós hodi fó hanoin ba Governu no Estadu kona-ba importánsia hosi investimentu ba feto rurál sira iha Timor-Leste.

Xefe UN Women iha Timor Leste, Amy Nistha Satyam hateten, UN Woman kontinua apoiu feto rurál hodi sai protetór ba komunidade, nune’e bele hetan moris di’ak.

“Ami prontu atu fó apoiu ba feto rurál sira no apoiu nafatin sira atu sai lideransa ba imi-nia suku rasik, tanba feto rurál mak sai hanesan protetór ba komunidade hodi bele fó moris di’ak iha futuru no sai hanesan xave ba dezenvolvimentu Timor-Leste nian,” nia dehan.

Reprezentante feto rurál iha postu administrativu Venilale, Joana Ribeiro, hateten feto rurál prontu atu envolve no kontribui ba prosesu dezenvolvimentu Timor-Leste nian, tanba ne’e nia rekomenda ba Governu atu fó apoiu feto sira iha aspetu oioin hodi sira mós bele atinje sira-ninia mehi.

Iha ámbitu selebrasaun loron internasionál feto rurál ho tema “feto prontu lidera no sai hosi hamlaha no mukit”, halo mós lansamentu ba deklarasaun Maubise faze datoluk nian períodu 2023-2028 ho objetivu hodi bele hakbi’it di’ak liután feto rurál iha área ekonómia no halakon desigualdade ba feto Timor-Leste tomak.

Ministériu xave ne’ebé implementa ba deklarasaun Maubise refere hamutuk 18 inklui mós MSSI no Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL, digla portugés).

Deklarasaun Maubise sai hanesan matadalan ida hodi fó solusaun ba diskriminasaun oioin hasoru feto no labarik feto sira inklui ema ho defisiensia no oinsá bele hasa’e ekonomia feto sira-nian nomós empodera feto sira hodi envolve iha prosesu dezenvolvimentu.

Papél MSSI rasik ba implementasaun Deklarasaun Maubisse periodu 2023-2028 refere mak atu garante feto rurál no ema ho defisiénsia pelumenus 30% nu’udar vítima hosi violénsia bazeia ba jéneru.

Feto rural bele hetan apoiu finanseiru no asisténsia ekonómia atu apoiu no hadi’a sira-nia moris, dezenvolve programa reabilitasaun ne’ebé espesializada no integrada hodi hadi’a kualidade moris ema ho defisiensia iha área rural.

Jornalista : Osória Marques

Editór     : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!