Governu fó rekoñesimentu ba suku 10 dezempeñu di’ak implementa PNDS

DILI, 05 dezembru 2023 (TATOLI)–Governu fó apresiasaun no rekoñesimentu ba suku 10 iha territóriu nasionál ne’ebé ho dezempeñu di’ak durante tinan 10 ba implementasaun Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS).
Notísia Relevante: Tinan 2020, PNDS Hakarak Revé Matadalan Implementasaun Programa
Suku ne’ebé tama top five mak hanesan suku Makili (Ataúro), Casamau (Covalima), Com (Lautém), Aituha (Manufahi), Manufahi (Soibada-Manatuto) ne’ebé sei ba halo estudu komparativu iha Jakarta-Indonézia, no suku lima sleuk mak Bandudato (Aileu), Fahisoi (Lequidoe-Aileu), Manapa (Bobonaro), Ilomar I (Lautém) no suku Afaloikai (Viqueque).
Xefe Departamentu PNDS, Marito Alves, hateten ekipa avaliasaun ba dezempeñu kompostu hosi ekipa postu administrativu, munisípiu no nasionál.
“Xefe suku hamutuk 10 ne’ebé dezempeñu di’ak ne’e hosi totál suku hamutuk 452 iha territóriu nasionál. Métodu avaliasaun iha nível postu aministrativu, munisipiu halo observasaun jerál no halo verifikasaun ba dokumentu. Iha nível nasionál, sei iha entrevista no tuir mai halo presesu selesaun mak mak parte finansa sei haree polítika aprovizionamentu la’o di’ak. Polítika Jestaun finanseiru no mós relatóriu finanseiru,” nia dehan iha Konferénsia Nasionál no selebrasaun aniversáriu ezisténsia Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) ba dala-10, iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés), tersa ne’e.
Munisípiu Ataúro, Covalima, Manufahi, Manatuto, Lautém mak hetan opurtunidade hodi ba tuir estudu komparativu hamutuk ho ekipa PNDS iha Jakarta, no munisípiu lima hanesan Bobonaro, Viqueque no seluk tan sei tuir formasaun iha rai-laran de’it no sei akompaña mós hosi ekipa PNDS nian.
Nia dehan, parte tékniku sei haree ba kualidade projetu nia utilizasaun no funsionamentu PNDS nian ba infraestrutura utiliza ho di’ak ka lae, hafoin haree ba projetu ne’e nia impaktu ba iha ambiente nian no parte sosiál nian mós sei haree ba partisipasaun feto inklui ema ho defisiénsia iha prosesu tomak.
Totál nomeasaun kada postu, iha postu ida mak suku ida to’o haat ne’e sei nomea ida no iha suku lima to’o ualu mak sei nomea suku rua maibé suku sia (9) to’o 12 mak sei nomea tolu no karik 13 ba leten mak sei nomea haat.
Iha selesaun nível munisipál, ekipa munisípiu apoiu PNDS halo avaliasaun no verifikasaun ba suku nomeadu sira no rezultadu ne’e sei determinadu nomea fali reprezentante suku iha nível munisípiu nian ho 10% hosi totál suku iha munisípiu, ezemplu iha Aileu iha suku 33 mak hosi 10% mak nia rezultadu suku tolu.
Ikus liu mak iha nível nasionál liuhosi avaliadór dezempeñu servisu PNDS nian mak sei halo verifikasaun mak sei soma hosi totál nível nasionál mak ohin loron suku 10 hetan dezempénu di’ak.
Nia hateten, hosi parte administrativu nian ba xefe suku sesante hamutuk na’in-66 mak la reeleitu, nune’e sei hetan prestasaun servisu ba periódu 2006-2023 nian hosi Governu.
Prestasaun servisu ba grupu traballu iha interministeriál ne’ebé kompostu hosi ema na’in-12 mak hansan antigu Ministru Administrasaun Estatál (MAE), Arcanjo Leite, eis diretora PNDS nian, Dulce Guterres Junior, Diretór Agrikultura nian, Januario Marçal no seluk tan.
Aleinde ne’e, iha mós sertifikadu ba apresiasaun no rekonesimentu funsionáriu PNDS nian iha Timor-Leste hamutuk 15.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

