OÉ-CUSSE, 20 fevereiru 2024 (TATOLI) – Estudante sira hamutuk 2700 hosi Universidade da Paz (UNPAZ) hala’o prátika profisionál durante fulan-neen kona-bá setór agrikultura, direitu, saúde públika no ekonomia, atu apoia komunidade sira iha Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).
Notísia relevante:UNPAZ ameasa halo manifestasaun bainhira MESSK hapara klase paralela
Retór UNPAZ, Adolmando Soares Amaral, esplika, prátika profisonál nee atu inventariza rekursu ne’ebé komunidade sira halo ona, nune’e sei prodús relatóriu ida-ne’ebé di’ak hodi entrega ba Autoridade kompetente sira, atu tau konsiderasaun.
“Estudante sira sei prátika durante fulan-neen iha Oé-Cusse, sira sei tún vizita kada uma-kain, sei toba hamutuk ho povu no sei senti saida mak maka povu sente, hosi ne’e, sira halo observasaun kada uma-kain, atu identifika povu nia moris durante ne’e depende ba rekursu saida de’it, sei depende ba agrikultura ho modelu saida,” Adolmando Soares Amaral, ko’alia iha otél Ambeno Oé-Cusse.
Nia informa, rekursu ne’ebé fó moris kada uma-kain, maka sei haree hosi rekursu ne’ebé sira iha, no presiza investe ona ba setór edukasaun.
“Hosi ne’e mak ita-bele prodús, relatóriu ida-ne’ebé di’ak, ita-bele ajuda Autoridade RAEOA, atu koñese didi’ak povu iha Oé-Cusse nia nesesidade, UNPAZ mai sei la halo buat boot, maibé prezensa durante fulan-neen iha Oé-Cusse, estudante sira durante ne’e aprende ona siénsia no téknolojia, hosi ne’e, agora sira tÚn ba iha baze moris hamutuk ho povu,” nia katak.
Reitór UNPAZ ne’e, informa, hosi estudante 2700 ne’e mai hosi fakuldade neen mak hanesan; fakuldade saúde públika, mai ho polítika ida katak, moris saudável, iha fulan neen nia laran, sira sei ajuda povu kada uma-kain, liu-liu ba lixu no sanitária ka hariis fatin.
Nune’e mós ba aldeia sira-ne’ebé susar ba bee-moos, maka fakuldade enjeñaria liuhosi depratementu tolu, arkitetura, indústria no enjeñaria sivíl, sei ajuda halo dezeña depois fakuldade saúde públika, tanba mai ho polítika moris saudavél bee-moos importante liu.
“Ami la’ós halo iha Oé-Cusse tomak, maibé fazeadamentu, tinan ne’e halo iha fatin balun de’it, tinan oin mai fali ba fatin seluk tán, nune’e RAEOA bele sai ezemplu ba moris saudável,” nia promete
Notisia relevante:UNPAZ RAEOA kontinua hala’o klase paralela
Nia hatutan, depois saúde públika sei halo asaun durante fulan ida, iha térenu iha ona, lixu no haris fatin, maka fakuldade ekonómia tuir kedan bá, nia papél mak tun ba atu esplika ba inan-aman sira, katak povu nia moris depende ba agrikultura, natar-toos, fa’an animal, no fakuldade ekonomia nia papél maka hanorin sira, oinsá bele koñese produtu sira kona-bá banku.
“Tanba ne’e ekonomia tenke tún transforma mentalidade povu iha kada uma-kain sira, katak rekursu ne’ebé sira hetan, mai hosi natar, to’os no fa’an animal, investe ona ba oan sira eskola, balu iha sei karik bele seguru liu ba iha banku.”
Tuir nia, tanba ekonómia nia papél iha departamentu haat, hanesan emprendedorizmu, akuntabilidade, jestaun bankária no jestaun, atu ajuda inan-aman sira atu loke hanoin oinsá sira bele koñese kona-bá rekursu ne’ebé iha, bele asesu ba iha merkadu lokál no supermerkadu.
Depois ne’e, fakuldade direitu tuir kedas, papél atu fó solusaun ba problema rai ne’ebé durante ne’e hetan afeta iha projetu ZEESM, depois fakuldade enjeñaria tuir kedas, sei ajuda Prezidente Autoridade RAEOA, sei halo mapeamentu kona-bá dezenvolvimentu ne’ebé povu sente sai afetadu, ba indemnizasaun no sira-ne’ebé seidauk hetan.
“Ida-ne’e sei halo mapeamentu prepara relatóriu bainhira remata fulan-neen iha Oé-Cusse sei entrega ba Prezidente Autoridade RAEOA, nune’e bele konsidera hodi rezolve problema ne’ebé povu enfrenta,” nia akresenta.
Ikusliu maka, fakudade téknolojia agrikultura, estudandante sira iha ideia inovasaun lubun, sei hanorin komunidade sira, kona-bá transforma ai-haan, hanesan hudi nia abut transforma sai fali rebusadu, ai-nanas transforma sai fali tua, ai-dila sei halo ba marmalada, marunge tahan sei halo bá xá.
Notísia relevante: Reitór UNPAZ: Livru Iha Klase Paralela Barak Lakon
Prezidente Autoriade RAEOA, Rogério Tiago Lobato, agradese ba UNPAZ tanba hili Oé-Cusse, atu implementa matenek ne’e hetan iha eskola, hodi ajuda komunidade oinsá luta kombate pobreza.
“Ha’u kontenti, tanba imi bele hili Oé-Cusse, tán ne’e husu estudante sira, servisu hamutuk ho komunidade, hatudu respeitu tanba povu Oé-Cusse fiar kultura no relijiaun, ne’ebé situasaun amizade tebes, tan ne’e presiza respeita mestre sira-ne’ebé oferese matéria, tulun imi atu sai ajende transformasaun ba sosiedade,” nia fó hanoin.
Komandante PNTL Oé-Cusse, Superintendente Polísia Nicolau Francelino da Costa, agradese tanba númeru estudante mai Oé-Cusse boot tebes, tan ne’e nia husu atu kumpre regra tránzitu nian, iha movimentu tanba situasaun iha Oé-Cusse hakmatek no kontroladu.
“Oé-Cusse ne’e la hanesan rai boot, situasaun Oé-Cusse oras 24 hakmatek, maibé hakarak rekomenda ba estudante sira, parte tránzitu kontinua kontrola seguransa roduviáriu, nune’e husu hotu-hotu atu kumpre tanba ne’e regra estadu nian,” nia fó hanoin.
Notísia relevante: UNPAZ sei kompleta rekezitu atu hetan lisensa operasionál ba klase paralela
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins





