DILI, 11 marsu 2024 (TATOLI)—Governu ho Parlamentu Nasionál (PN) sei aprezenta proposta ka projetu-lei krime sibernétika (cyber crime) hodi haree ba sidadaun utiliza sala rede sosiál hodi kria identidade falsu (ID falsu) atake ema ida-nia personalidade.
Notísia Relevante: MP submete proposta-lei sibernétika ba PN
“Kona-ba kestuan ID falsu (identidade falsu) iha mídia sosiál hodi atake pesoál no grupu, hanoin asuntu ida-ne’e dezde oitavu Governu aprezenta ona inisiativa ida kaduka hela iha Parlamentu. Iha konferénsia líder bankada semana liu-ba, líder bankada sira tau ona atensaun ba ida-ne’e, medida saida mak tenke halo fali inisiativa bele avansa hanesan projetu ka proposta-lei foti inisiativa, tanba ida-ne’e tau ba konsiderasaun duni,” Vise Ministru ba asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, hateten hodi responde preokupasaun Deputadu sira-nian iha reuniaun plenária PN, segunda ne’e.
Governu observa hela situasaun ne’e ba identidade falsu iha mídia sosiál ne’e bele mai hosi ofisiál sira-ne’ebé serbisu iha espasu públiku Estadu nia profisionál, no balun serbisu iha karreira profisionál iha entidade seluk.
Hanoin ida-ne’e problema boot, nune’e espera komunikasaun entre PN ho Governu buka ona oinsá atu avansa inisiativa lejislasaun refere.
“Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) ho Autoridade Nasionál Komunisaun (ANC, siglá portugés) to’o koordenasaun hela ba asuntu ne’e, pois ami sei buka ninia solusaun ba nesesidade atu aprezenta lei sibernétika, ne’ebé ita hotu preokupa,” nia dehan.
Deputadu KHUNTO, Luis Roberto, preokupa ho ema balun uza identidade falsu iha mídia sosiál hodi atake ema ninia personalidade.
MP submete proposta-lei krime sibernétika ba PN
Antes ne’e, iha 29 janeiru 2021, Ministériu Públiku (MP) liuhosi Prokuradór Jerál Repúblika (PJR), José da Costa Ximenes, submete ona proposta-lei sibernétika ba ba Parlamentu Nasionál (PN).
“Proposta-lei kona-ba cyber crime ne’ebé submete hosi Ministériu Públiku mai iha Parlamentu Nasionál entaun ohin líder bankada parlamentár sira hetan ona kópia ba proposta-lei ida-ne’e,” Sekretária Meza Parlamentu Nasionál, Deputada Lídia dos Santos Martins, informa liuhosi konferénsia imprensa, iha Parlamentu Nasionál, sesta (26 janeiru 2021 ne’e.
Tuir Organizasaun ba Dezenvolvimentu Komunidade Europeia (OCDE-sigla portugés), katak cyber crime nu’udar forma asesu ilegál ba transmisaun dadus sira ka forma atividade ilegál ba sistema komputadór no informasau falsu sira.
Definisaun sibernétiku definida krime iha siber espasu ne’ebé utiliza teknolojia komputadór rede internet no kombate informasau falsu sira, ezemplu hanesan falsifika konta falsu iha facebook, roubu (foti subar) dadus, terrorizmu sibernétiku no seluk tán.
PGR husu PN diskute lei krime sibernétika
Iha kuarta (26 janeiru 2022), Prokuradór Jerál Repúblika (PGR), Alfonso Lopez, husu Parlamentu Nasionál liuhosi komisaun A ne’ebé tarta asuntu Justisa no Konstituisionál atu halo ajendamentu ba diskusaun lei sibernétika.
“Proposta balun sei pendente hela liuliu krime sibernétika dezde uluk ami-nia PGR sesante hatama, nune’e oinsá bele pondera ida-ne’e tama iha diskusaun,” Alfonso Lopez hateten ba jornalista sira hafoin ramata enkontru ho Prezidente Parlamentu Nasionál, Deputadu Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, iha Parlamentu Nasionál.
Ministériu Públiku (MP) hanesan órgaun justisa tenke mantein relasionamentu funsionál ho órgaun soberania no instituisaun sira seluk.
Durante enkontru, nia hateten, asuntu ne’ebé aborda enkontru ligadu ba Komisaun A nia responsabilidade iha papél importante atende ba proposta ho projetu-lei ne’ebé tama iha diskusaun.
Nune’e mós, iha segunda (04 janeiru 2021), Ministériu Públiku (MP) submete ona proposta-lei krime sibernétika (cyber crime) ba Governu liuhosi Ministériu Justisa hodi bele aprezenta ba Konsellu Ministru atu diskute.
Iha biban ne’eba, Prokuradór Jerál Repúblika (PJR), José Ximenes, hateten konteúdu jerál hosi lei ne’e atu regula sidadaun sira utiliza mídia sosiál ho loloos no labele halo difamasaun ba malu.
Projetu-lei krime sibernétika ne’ebé prepara hosi Ministériu Públiku (MP) ho nia kompozisaun hamutuk iha artigu 34 sei regula mós utilizasaun mídia sosiál ho loloos no labele halo difamasaun ba malu.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes




