EBC Faról preokupa simu osan PME $11.340 ba loron lima de’it

DILI, 12 abríl 2024 (TATOLI)—Diretora Eskola Bázika Sentrál (EBC), Filomena Belo Freitas, hateten, EBC Faról preokupa simu osan Programa Merenda Eskolár (PME) $11.340 ba loron lima nian de’it.

Notísia Relevante: Lansamentu merenda eskolár afeta estudante EBC Faról tuir ezame tuur iha rai

“Ami simu ona ami-nia osan ba programa merenda eskolár nian iha loron 9 abríl liubá, maibé ami preokupa mak osan ne’e ba loron lima nian de’it hamutuk $11.340. Ida-ne’e la to’o ba ami-nia estudante hamutuk 5.459 ne’e,” Diretora ne´e hateten ba Agência Tatoli iha nia kna’ar fatin, Faról, sesta ne’e.

Tanba ne’e, nia husu ba Diretór Servisu Edukasaun Munisípiu Dili no mós ba Ministériu Edukasaun atu haree ba kestaun ne’e tanba kada tinan ne’e sempre aloka tinan ida nian.

“Ami presiza hatene tanbasá mak loron lima nian de’it no ida-ne’e sei laiha rezultadu di’ak, ne’ebé baibain dehan implementa merenda eskolár hodi fó nutritivu no saúde di’ak ba labarik sira no aumenta labele sira matenek no kapta lalais, maibé saida mak daudaun ne’e ami simu osan $11.3340,” nia dehan.

Nia esplika, bainhira atribui loron lima-lima nian mak sei perde tempu mak foin implementa programa merenda eskolár ne´e, tanba buat hotu presiza prosesu ida mak foin aloka osan ne’e mai eskola, nune´e EBC presiza hatene razaun osan ba loron lima nia de’it ne’e.

“Ita sei implementa iha 22 abríl 2024 ne’e maibé ba semana ida-nian de’it no hein parte leten, hodi kontinua fali ka oinsá,” nia dehan.

Diretora Eskola EBC ne´e hateten, iha EBC ne’e implementa nafatin menu tuir tinan kotuk nian mak hanesan naan bifi, feijoada, frutas, foremungu no selu-seluk tan.

“Ita halo abertura ona ba merenda eskolár nian no menu ne’ebé ita uza mak segunda to’o sesta. Maibé segunda to’o kinta, estudante sira han etu ho naan-bifi depois feijoada no frutas, maibé sesta ne´e han foremungu de´it,” nia dehan.

Diretór Servisu Edukasaun Munisípiu Dili (SEMD), Sabino da Costa Pereira, hateten to´o agora seidauk implementa programa merenda eskolár tanba sistema iha Ministériu Finansa mak hetan erru.

“Ita lansa ona abertura merenda eskolár iha segunda (01 abríl 2024), maibé sistema iha finansa nasionál mak erru hela tanba ne’e seidauk aloka osan ba grupu Ekipa Jestaun Programa (EJP),” Sabino da Costa Pereira hateten ba Agência Tatoli iha nia kna’ar fatin, Comoro, kuarta ne’e.

Grupu Ekipa Jestaun Programa (EJP) Dili hamutuk na´in-24 no hosi ne’e grupu hitu mak foun entaun presiza ftuir formasaun no daudaun ne´e sei hein ekipa formadór hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) nian.

Totál eskola iha Munisípiu Dili hamutuk 100-resin hosi eskola pre-eskolár, eskola ensinu báziku primeiru no segundu siklu.

Diretór Eskola Bázika Sentrál (EBC-sigla portugés) Esperança da Pátria, João Perreira, husu Governu atu implementa ona programa merenda eskolár tanba halo ona abertura iha segunda (01 abríl 2024) liubá.

“Merenda eskolár lansa ona ne’e aumezmu tempu tenke implementa ona maibé to’o agora seidauk la’o. No, Ekipa Jestaun Programa (EJP) sira loron-loron ba banku hodi check osan maibé to’o minitu ida-ne’e seidauk tama. Totál estudante hamutuk na´in-5.750,” nia dehan.

Prezidente Autoridade Munisípiu Dili (PAMD), Gregório Saldanha, hateten totál orsamentu merenda eskolár iha Eskola Báziku Sentrál (EBC-sigla portugés) Faról ne´e hamutuk $343.917 ba estudante hamtuk 5.459, hosi totál orsamentu alokadu hosi Governu ba munisípiu Dili hamutuk $3.103.884.

“Ita hahú lansa programa merenda eskolár ne’e atu eleva nutrisaun aihan ba estudante sira-nian. Tanba ne’e Governu planu prevee orsamentu hodi bele fó nutritivu ba estudante no sai matenek no saúde di’ak hodi bele tuir prosesu aprendizajen iha saladeaala,” nia dehan ba jornalista sira, hafoin halo abertura ba programa merenda eskolár, iha EBC Farol, segunda (01/04) ne’e.

Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Tékniku Vokasionál, Domingos Lopes Lemos, husu atu eskola sira uza menu ne’ebé orgániku.

“Ita hala’o lansamentu programa merenda eskolár iha Munisípiu Dili no iha implementasaun ne’e ita bandu tebes produtu kímiku sira, tanba ida-ne’e tuir manuál no uza menu ne’ebé orgániku duni,” nia dehan.

Dadus estudante Munisípiu Dili nian ne’ebé mak Agência Tatoli asesu ho totál estudante hosi edukasaun Pre-Eskolár no ensinu báziku tantu públiku no privadu hamutuk 49.262, ne’ebé kompostu hosi estudante Ensinu Báziku (EB) hamutuk na’in-45.291, hosi EB Públiku na’in 38.478 ne’e mane 20.015 feto 18.463 no ensinu báziku privadu hamutuk na’in-6.813 ho mane 3.683 no feto 3.130.

Dadus estudante hosi edukasaun Pre-Eskolár (EPE) hamutuk 3.971, kompostu hosi edukasaun Pre-Eskolár públiku na’in-1947 ho feto 999 no mane 948, nune’e mós hosi edukasaun Pre-Eskolár Privadu hamutuk na’in-2021 ne’ebé kompostu hosi mane 1.002 no feto 1.022.

Governu prevee Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 ba Ministériu Edukasaun (MAE), $54.409,666.

Ba programa kódigu 025, Desentralizasaun administrativa no poder lokál, ho nia osan $30.482,492. Programa ho kódigu 510, Funsionamentu no Dezenvolvimentu Instituisionál ho nia osan $20.842,366.

Programa kódigu 980, Inkluzaun Sosiál ho nia osan $46.800, programa kódigu A23, Toponímia no Organizasaun Urbana ho nia osan $1.590,744 no programa kódigu A24, Dezenvolvimentu Lokál ho nia osan $1.447,264.

Jornalista : Osória Marques

Editór        : Cancio Ximenes