DILI, 27 Agostu 2025 (TATOLI)–Centro Nacional Chega, Institutu Públiku (CNC, I.P) halo sensibilizasaun kona-ba pontu tolu hanesan valór direitu umanu, igualdade jenéru no rezolusaun konflitu ba estudante sira iha Eskola Sekundáriu Jerál Fitun Naroman Timor Lorosa’e (FINANTIL).
Diretór Ezekutivu ein ezersísiu CNC, I.P, Matias dos Santos, hateten, dalabarak ema tau joven sai hanesan autór ba konflitu.
“Tanba ne’e, objetivu prinsipál husi atividade ohin mak oinsá ita sensibiliza ba joven sira kona-ba saida mak konflitu? saida mak violasaun direitu umanu?. CNC foku ba istória violasaun direitu umanu pasadu,” Matias dos Santos, hato’o ba jornalista sira, iha resintu Eskola FINANTIL, Komoro, Kuarta ne’e.
Tuir nia, estudante presiza hatene istória iha tempu pasadu no agora tanba joven barak seidauk hatene istória.
“Entaun ita hakarak mai fahe informasaun ba sira, saida mak akontese iha tempu uluk no tempu agora. Uluk joven sira naran boot tanba sira unidade hodi luta ba ita-nia independénsia to’o konkista liberdade, maibé joven ida agora iha era dijitál, maibé mós sira presiza leno-an ba kotuk atu haree saida mak joven sira uluk halo,” nia akresenta.
Notísia relevante : CNC, I.P atribui bolsa estudu ba sobrevivente nia oan na’in-10
Nune’e, joven sira agora bele banati no halo prevensaun ba konflitu sira ne’ebé daudaun ne’e akontese iha eskola no sosiedade nia le’et.
CNC mós halo ona sensibilizasaun ba komunidade no estudante sira iha postu administrativu sira. Atividade ne’e fasilita husi Diresaun Nasionál Rezolusaun Konflitu husi Ministériu Interiór no Diresaun Nasionál Formasaun iha Sekretaria Estadu Igualdade (SEI).
Iha fatin hanesan, Xefe Prevensaun Kombate Violénsia Bazeia ba Jéneru iha SEI, Carla Maria Valente, hatutan, atividade sensibilizasaun ba estudante sira atu buka solusaun ba problema no buka hatene istória luta feto nia iha tempu pasadu.
“Ita atu buka hatene kona-ba númeru violénsia iha eskola atu feto mak envolve barak liu iha violénsia ka mane mak envolve barak liu, maibé konflitu ne’e mai husi ema ida-idak nia pensamentu,” nia katak.
Nune’e mós, Diretór Eskola Sekundáriu Jerál FINANTIL, Aniceito Berlelu, apresia ba CNC ne’ebé iha inisiativa bele sensibiliza estudante sira kona-ba istória luta pasadu.
“Formasaun ne’e ko’alia mós kona-ba relatóriu CAVR ne’ebé hakerek ona ba estudante sira, liuliu ba manorin displina istória, nune’e bele loke tan estudante sira-nia hanoin liuhusi relatóriu CAVR,” Berlelo katak.
Aleinde ne’e, estudante sira mós bele hatene kona-ba istória CNC mosu tanba saida, antes CNC mosu, nune’e estudante sira bele hatene katak ida ne’e mak istória loloos.
Husi Ministériu Interiór sira mak ko’alia oinsá mak atu prevene konflitu, entaun hanorin ba estudante sira katak konflitu ne’e dalan ne’ebé ladi’ak, buat ne’ebé loos mak hadomi malu no hamutuk hodi dezenvolve nasaun ne’e bá oin.
“Agora husi SEI, ko’alia liu kona-ba polítika direitu feto no mane, entaun tenke hamutuk fó liman ba-malu no respeita malu hanesan feto papel ba rai ne’e saida,” nia aprofunda.
Diretór ne’e akresenta, eskola presiza instituisaun sira nia tulun, nune’e labele to’o de’it iha ne’e, maibé presiza implementa ba futuru.
Estudante Sekundáriu Jerál FINANTIL, Auxiliadora Asanamia Soares, sente orgullu tanba bele partisipa iha atividade ne’e.
“Ha’u sente orgullu tebes, tanba CNC bele mai fó formasaun mai ami kona-ba istória pasadu, tanba ami estudante barak mak seidauk komprende kona-ba istória luta ba pasadu nian,” nia tenik.
Nia kompromete katak sei transmite fali koñesimentu kona-ba istória Timor nia ba oan no beioan sira.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina




