Oan Soru: “Ruin hirak ne’e sosa ita-nia liberdade, memoria eroi labele lakon”

ERMERA, 28 Jullu 2026 (TATOLI)– Ministru ba Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), Gil da Costa Oan Soru, husu ba povu Timor-Leste atu halo reflesaun kle’an ba sakrifisiu eroi no eroiña sira-nian ne’ebé mate iha luta ba libertasaun nasionál.

Kestaun ne’e Ministru Gil hato’o iha nia diskursu hafoin realiza Misa Agradesimentu ba Restu Mortál hamutuk 1.600 ne’ebé sei hakoi iha Suku Fatukeru, Postu Administrativu Railaku, Munisípiu Ermera, segunda (27 Jullu 2026) lorokraik.

“Ita la hetan sira-nia ruin kompletu, dalaruma ita konsidera ne’e hanesan buat la’ek ida. Maibé ita la hanoin no koko atu hanoin didi’ak ho reflesaun ne’ebé di’ak hodi husu ba ita-nia an katak tanbasa mak sira mate no tanbasa mak Timor-Leste bele sai RDTL,” Ministru Gil dehan.

Nia subliña katak liberdade ne’ebé povu Timor-Leste goza ohin loron mai husi sakrifisiu boot husi Kombatente Libertasaun sira-nian.

“Ita liberdade tanba lori sira-nia isin, sira-nia ruin mak sosa liberdade ida-ne’e, sira mate hodi sosa ita-nia ukun an. Biar ita sira moris ne’e balun la sente saida mak sira sente,” nia afirma.

Memoria Eroi Labele Lakon

Ministru Gil dehan, importante tebes atu rai nafatin memoria ba eroi sira tanba luta ba independénsia la’ós buat ne’ebé hetan iha tempu badak.

“Maibé ita koko halo reflesaun atu nune’e aban bairua bele husik hela memoria ba ita-nia eroi sira. Memoria eroi sira nian labele lakon, nasaun ida-nia luta lori tempu naruk mak hetan independensia. Karik nia la hanoin nia sidadaun ne’ebé fó an ba mate, nasaun ne’e nia destinu sei la naruk,” nia esplika.

F-FDTL no PNTL partisipa serimónia prestasaun onra fúnebre Estadu nian

Iha okaziaun ne’e, Ministru mós aproveita hodi alerta ba membru F-FDTL no PNTL ne’ebé naran tama ona iha lista hodi partisipa hamutuk iha serimónia prestasaun onra fúnebre Estadu nian.

“Aproveita hodi alerta ba instituisaun rua, F-FDTL no PNTL imi ne’ebé tama ona iha lista, aban sei hamutuk ho MAKLN no família atu haloot restu mortais hirak ne’e hodi agradese ba sira nia sakrifisiu no sofrimentu ba nasaun ida-ne’e,” nia hateten.

Ministru Gil konvida mós komunidade hotu atu partisipa másimu iha serimónia prestasaun onra fúnebre Estadu nian ne’e.

“Konvida ita hotu atu partisipa másimu hodi fó omenajen ba sira. Ruin hirak ne’e ita haloot dezde 2014 ate agora. Maibé ohin mak ita prepara hodi haloot restu mortál sira-ne’e, restu mortais sira-ne’e ita haloot koletiva hamutuk iha urna hamutuk 1.600 mak ita sei haloot iha fatin ida-ne’e,” nia dehan.

Misa Espesiál ba Eroi no Eroiña sira

Antes prosesaun haloot Restu Mortál ne’e sei selebra mós Misa Espesiál ba Eroi no Eroiña sira ne’ebé mate iha luta ba libertasaun nasionál.

Selebrante prinsipál, Pe. Domingos Moreira, SJ, hato’o omilia katak misa ne’e dedika ba ema hotu ne’ebé fó nia moris ba nasaun no ba Maromak.

“Ohin misa espesiál ba ita nia éroi no eroiña sira, sira hotu-hotu ne’ebé ba uluk ona sira ne’ebé foti tomak Jesus Kristu nia misaun ne’ebé halo eroi no eroiña sira orgullu tebe-tebes nasaun Timor-Leste no sira nia povu ne’ebé sira hadomi tebe-tebes hodi serbí ho fiel,” Pe. Domingos hateten.

Tuir Amu Selebrante, eroi sira-ne’e hanesan “bom pastór” ka bibi-atan di’ak ne’ebé hatudu fiar ne’ebé konkreta liuhusi justisa.

“Ha’u pesoalmente bele dehan katak, sira mate fó fini ba ita-nia nasaun, sira raan fó fini ba ita-nia nasaun. Tanba sira hadomi povu no nasaun ne’e ho kle’an, sira servisu ho fuan ba nasaun to’o remata iha sira-nia moris tomak,” nia subliña.

Nia mós dehan, eroi sira la’os de’it ko’alia maibé tau fiar ba prátika.

“Fe ne’ebé sira iha nu’udar ema sarani katólika sira tau iha vida konkreta fiar ne’ebé halo justisa, nune’e liafuan tau duni iha prátika. La’ós ko’alia de’it, la’ós de’it manda de’it, maibé liafuan ne’ebé Nai Maromak fó ba sira tau duni iha prátika hodi liberta rai ne’e,” Pe. Domingos afirma.

Serimónia ne’e hala’o husi loron 26 to’o 29 Jullu 2026 iha Aldeia Palimano, Suku Fatukeru, Railaku, Ermera. Tuir dadus MAKLN nian, totál Restu Mortál ne’ebé sei dignifika iha tinan ida-ne’e hamutuk 5.244.

Jornalista : Hortêncio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes