ASEAN-COCI kolabora ho Kamboja aborda kestaun ajuda mídia tradisionál halo transformasaun dijitál

PHNOM PENH, 26 Agostu 2026 (TATOLI) – Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN), liuhusi Komité ASEAN kona-ba Kultura no Informasaun (ASEAN-COCI) kolabora ho Ministériu Informasaun Reinu Kamboja nian, sai uma-na’in ba workshop rejionál ho títulu “Minimizing Negative Impacts of Digital Transformation in Traditional Media ka Minimiza Transformasaun Negativa iha Impaktu Dijitál Mídia Tradisionál”, durante loron rua, hahú 26 to’o 28 Agostu tinan-2026, iha Otél Sunway iha Phnom Penh, Kamboja.
Eventu ne’e halibur delegadu nasionál sira husi Estadu-membru ASEAN, reprezentante Sekretariadu ASEAN sira, peritu mídia sira, pratikante mídia sira husi rejiaun tomak, no jornalista sira, inklui husi ajénsia notisioza Timor-Leste nian, TATOLI, I.P no nia xefe delegasaun. Workshop ne’e aborda dezafiu krítiku sira ne’ebé maka instituisaun mídia tradisionál sira hasoru, inklui imprensa, rádiu, no televizaun, iha tempu ne’ebé avansu teknolójiku sira lalais.
Durante sesaun abertura, iha Kuarta (26/08), Has Sam Ath, Sub-Sekretáriu Estadu iha Ministériu Informasaun Kamboja no Prezidente ASEAN-COCI/SOMRI Kamboja, destaka katak plataforma dijitál muda ona, fundamentalmente, maneira oinsá informasaun kria, distribui, no konsumu.
“Enkuantu transformasaun dijitál maka inevitavel no nesesáriu, ninia esternalidade negativu sira tenke jere ho ativu liuhusi polítika ne’ebé di’ak, kolaborasaun entre setór sira, no kapasitasaun,” Has Sam Ath hatete.
“Mídia tradisionál sira hala’o papél ida-ne’ebé labele troka hodi prezerva interrese públiku, salvaguarda identidade kulturál, no haburas sidadania ida-ne’ebé informadu”.
Nia subliña katak objetivu prinsipál hosi workshop ne’e la’ós atu reziste progresu dijitál, maibé atu ekipa organizasaun mídia tradisionál sira atu adapta, inova, no buras iha ekosistema dijitál-uluk nia laran sein sakrifika sira-nia integridade sentrál.
Proposta pontu asaun tolu ba rejiaun ASEAN
Atu rezolve interrupsaun sira ne’ebé la’o hela, Has Sam Ath propoin asaun prinsipál tolu ba konsiderasaun husi delegadu sira, hanesan tuirmai:
- Identifika dezafiu prinsipál sira: Mapa ho klaru difikuldade primária sira ne’ebé maka mídia tradisionál hasoru iha Estadu-membru ASEAN oioin kona-ba sustentabilidade, regulamentu, no étika.
- Troka prátika di’ak liu sira: Fahe esperiénsia rejionál konkreta sira kona-ba adaptasaun dijitál, modelu kompensasaun justu sira, no mekanizmu sira verifikasaun faktu nian.
- Formula estratéjia rejionál sira: Dezenvolve estratéjia rejionál sira ne’ebé koezivu hodi haburas ambiente mídia ida-ne’ebé ekilibradu, reziliente, no responsavel ne’ebé apoia instituisaun mídia tradisionál sira liuhosi tranzisaun ida-ne’e.
Salvaguarda konfiansa públiku no étika profisionál
Iha tempu hanesan, Sles Alfin, Sub-Sekretáriu Estadu nian iha Ministériu Informasaun no Prezidente SCI Kamboja nian, hatudu katak enkuantu transformasaun dijitál aprezenta oportunidade sira ne’ebé maka’as, ida-ne’e lori presaun ekonómika no finanseira maka’as ba sala redasaun tradisionál sira.
Alfin nota katak reseita sira hosi publisidade kontinua muda ba plataforma dijitál sira, enkuantu informasaun sala no dezinformasaun sira espalla ho velosidade ne’ebé ladún iha presedente. Avansu rápidu intelijénsia artifisiál nian aumenta tan kamada kompleksidade ida ba ekosistema.
“Agora ita hasoru hela pergunta foun no difisil ba beibeik kona-ba konteúdu ne’ebé maka hamosu hosi AI, deepfakes, mídia sintétiku, autentisidade konteúdu, direitu autór, étika profisionál, no karik importante liu, konfiansa públiku,” Sles Alfin destaka.
Rekoñese katak enkuadramentu regulatóriu sira no kapasidade teknolójiku sira diferente entre Estadu-membru sira ASEAN nian, Alfin subliña katak dezafiu subjasente sira fahe nafatin. Nune’e, nia hato’o pergunta sentrál ida ba delegasaun sira.
“Dezafiu ne’ebé iha ita-nia oin la’ós de’it oinsá atu adota teknolojia foun sira. Pergunta boot liu maka: Oinsá ita bele hakuak transformasaun dijitál enkuantu proteje kredibilidade, sustentabilidade, profisionalizmu, no papél servisu públiku nian hosi mídia tradisionál?” Alfin husu.
Futuru mídia rejionál sira
Atu taka, oradór rua ne’e afirma katak enkuantu futuru mídia nian maka dijitál, objetivu tenke jere tranzisaun ida-ne’e ho responsabilidade, estratéjiku, no inkluzivu.
Entretantu, durante workshop ne’e, delegadu sira husi Estadu-membru ASEAN, kompostu husi Indonézia, Malázia, Filipina, Myanmar, Timor-Leste, Brunei Darussalam, no nasaun uma-na’in Kamboja, aprezenta no fahe sira-nia esperiénsia ho tema “Minimiza Impaktu Negativu husi Transformasaun Dijitál iha Mídia Tradisionál.” Aprezentasaun sira aborda estatutu atuál no tendénsia sira husi paizajen mídia tradisionál, polítika nasionál sira, enkuadramentu legál no regulatóriu sira, inisiativa sira transformasaun dijitál nian, prátika di’ak liu, dezafiu xave sira, kestaun emerjente sira, prioridade sira iha futuru, no kooperasaun rejionál.
Iha marjen eventu ne’e, hala’o mós diskusaun painél ida kona-ba “Hametin Mídia Tradisionál iha Era Dijitál Liuhosi Polítika, Inovasaun, no Hasa’e Kapasidade.” Diskusaun ne’e konta ho peritu sira no pratikante mídia sira, inklui Pang Nath, Sub-Sekretáriu Estadu iha Ministériu Informasaun Kamboja nian; Syed Nabeel Tirmazi, Senior AI Manager iha DataCity; Dewi Susilorini Kusumoningrum, Ofisiál Asosiadu Relasaun Públika iha Ministériu Komunikasaun no Asuntu Dijitál Indonézia nian; Alex Reza Shariman Otman, Diretór Programa TV nian iha RTM Malaysia; no Sambo Vannarith, Sub-Sekretáriu Estadu nian iha Ministériu Informasaun Kamboja nian.
Workshop ne’e hetan apoiu finanseiru tomak husi Komité ASEAN kona-ba Kultura no Informasaun (ASEAN-COCI) no Sub-komite kona-ba Informasaun COCI hodi hametin solidariedade rejionál no harii reziliénsia ba mídia iha Sudeste Aziátiku tomak.
TATOLI

