Autoridade RAEOA sei kaer animál husik livre, Multa: Bibi $50, karau $100

OEKUSI, 04 Agostu 2026 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), liuhusi Diresaun Rejionál Rekursu Umanu no Finansa, sei foti medida estrita kaer animál sira ne’ebé la’o livre iha fatin públiku. Ba animál ne’ebé foti iha operasaun ne’e, na’in sira tenke selu multa hodi hasai fali, ho folin $50 ba bibi ida no $100 ba karau.
Daudaun ne’e, Autoridade RAEOA prepara ona fatin sentru atu akumula animál ne’ebé kaptura iha Maquelab, suku Taiboko, hodi hein na’in sira mai hasai. Reforsadu husi ekipa ordén públiku, operasaun la’ós de’it hala’o iha tempu loron, maibé sei kontinua mós iha tempu kalan tanba animál sira komesa sirkula fali iha tempu kalan.
Apelu no preokupasaun husi Autoridade RAEOA
Diretór Servisu Rejionál Finansa no Rekursu Umanu, Domingos Punef, hato’o preokupasaun ne’e bainhira hala’o observasaun servisu ba funsionáriu ofisiál apoia suku sira iha suku Nípani.

Nia apela ba autoridade lokál sira iha área urbana sub-rejiaun Pante Makasar atu kontinua fahe informasaun ba komunidade sira.
“Ha’u hato’o de’it ba xefe suku neen no xefe aldeia sira iha área urbana, hahú husi fronteira Sakato to’o Ponte Noefefan kontinua ba eis-merkadu Tono suku Cunha, kuidadu ita-nia animál sira, tanba husik hela de’it la’o livre iha estrada públiku sira, ita preokupa tanba tinan barak ona, ita informa bebeik, maibé barak mak seidauk iha konsiénsia,” nia hateten iha sede suku Nípani.
Estraga ambiente no orientasaun husi SEATOU
Domingos Punef mós haktuir katak ambiente públiku iha Oekusi hahú mudansa no fo’er animál nakonu iha estrada no edifísíu públiku sira, tan ne’e presiza operasaun ne’ebé maka’as no kooperasaun husi komunidade.
“Tanba ne’e ami propoin ba autoridade lokál hamutuk ho komunidade sira, katak ba oin ami sei hala’o operasaun maka’as, tanba tuir orientasaun SEATOU ba Autoridade RAEOA katak, tenke oho, maibé nu’udar Oekusi-oan tenke fó hanoin malu, koopera di’akliu,” nia apela.
“Ne’e mak informasaun ba públiku liliu autoridade lokál sira hodi kontinua partilla tutan ba komunidade sira, katak ita tenke servisu hamutuk ba parte seguransa animál nian,” nia subliña.
Apoiu husi Autoridade Lokál
Xefe Suku Nípani, Pedro Eco, rekomenda ba Autoridade RAEOA atu aplika duni orientasaun rigorozu hodi fo lisaun ba komunidade ne’ebé lakohi kumpre rekrutamentu kuida ambiente.
“Oekusi nu’udar rejiaun espesiál ita haree infraestrutura iha urbana komesa di’ak, maibé ita idak-idak mak seidauk iha konsiénsia, ha’u hanesan xefe ita kontinua fahe informasaun, ezemplu iha atividade iha bairru sira ita fahe, maib’e fila-fali ba idak-idak, ha’u apoia tebes desizaun SEATOU, katak animál ne’ebé la’o livre tenke oho, tanba ita ko’alia bebeik mós ema la kumpre, iha suku Nípani iha haree estrada dua jalur iha klaran kuda ai-funan kapa’as, maibé animál estraga totál,” nia hateten.
Avizu no apelu ne’e abranje suku neen iha área urbana Pante Makasar ne’ebé perténse maka suku Nípani, suku Kutete, Costa, Lifau, Cunha, no suku Lalisuk.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

