Ohin, tempu ba kandidatu PNTL halo reklamasaun ramata
DILI, 21 Setembru 2026 (TATOLI)—Prezidente Juri ba Konkursu Públiku, Komisáriu Polísia José Soares, informa tempu ba kandidatu Polísia Nasionál Timor Lorosa’e (PNTL) atu halo reklamasaun ramata ohin.
“Ita fó loron lima, depoiz sira hato’o ba Komandante Jerál, ba Ministru Interiór, depoiz delega mai juri maka haree. Uluk rekrutamentu fó loron sanulu. Ne’e akumulativu. Tanba teste fíziku, kulturál, psikolojia no sira seluk tan. Maibé ida-ne’e, ita halo reverifikasaun hotu, ita tenke publika fali. Ita husu ona para emenda diploma ne’ebé mak iha atu hakerek. Loron hira ba publikasaun. Reverifikasaun tenke publika,” Komisáriu Polísia José Soares dehan ba jornalista sira, iha Akademia Komoro, Dili, Segunda ne’e.
Komisáriu José Soares dehan tempu reklamasaun ne’e hahú husi 16 Setembru 2026 no ohin (22 Setembru 2026) terminadu no kontinua ba prosesu tuirmai.
“Sira-ne’ebé admite, ita hein reklamasaun hotu, depoiz hato’o ba Komandante Jerál no Komandante Jerál hato’o ba Ministru Interiór, depoiz despaxa mai iha juri, hafoin ne’e ita publika fali data hira maka ezame,” Komisáriu dehan.
Prezidente Juri subliña kadete sira iha direitu tomak atu bele reklama, tanba ne’e sekretariadu nakloke ba sira, depoiz ekipa komisaun esplika ba sira.
Komisaun re-teste ba rekrutamentu kadete foun PNTL, ne’ebé tuir rezolusaun Governu númeru 15/2026 no rezolusaun númeru 29/2026, ne’e tuir nesesidade Polísia. Uluk vaga 400, depoiz tuirmai aumenta tan vaga 750. Iha diploma Ministeriál númeru 35/2026, ihane’ebá iha Artigu 15 hatete katak atu hakat ba ezame tuirmai, dokumentu hotu-hotu ne’ebé mak submete iha konkursu tenke halo reavaliasaun hotu ba dokumentu ne’ebé mak hatama.
“Bainhira ita atu halo reavaliasaun dokumentu, ha’u-nia sekretariadu ne’e ema ne’ebé peritu no esperiénsia iha rekrutamentu. Tanba uluk sira halo rekrutamentu laiha problema. Tanba sira mak responsabilidade ba rekrutamentu, la’ós husi departamentu seluk,” nia esplika.
José informa Estadu ne’e hakarak promove méritu, iha transparénsia, iha integridade, laiha diskriminasaun no iha kredibilidade.
“Ita hakarak promove buat loos. Ida-ne’e maka ita hakarak. Ne’ebé, hamutuk ho ha’u ita hatudu rekrutamentu ne’ebé maka di’ak. Ha’u hakarak buat loos. Ha’u hakarak defende ema hotu,” José Soares hateten.
Kona-ba idade boot kontinua pasa iha re-teste ne’e, nia hatán, uluk rejistu ne’e ho manuál, maibé agora uza sistema. Iha-ne’ebá ema nia naran, eskolaridade, ne’ebé mai ho diploma pré-sekundáriu, mai ho sertifikadu pasajen (keterangan lulus), sistema deteta kedas.
José hatutan Komisaun ida-ne’e kontinuasaun de’it, dokumentu ne’ebé iha sekretariadu, ida-ne’e maka Komisaun halo re-verifikasaun.
Entretantu, Portavóz Tito Orleans dehan objetivu ohin halo sorumutu ho Prezidente Juri atu rona klarifikasaun.
“Ami deskonfia Prezidente Juri tanba ohin ko’alia ketak no aban bele ko’alia ketak. Bele ita profisionál maibé ita-nia kakutak polítika ne’e ita lahatene. Ami-nia ezijénsia ba Komisaun Rekrutamentu nafatin kontinua tanba la admitidu hodi halo rekursu ba Komandu Jerál PNTL, para oinsá ba Ministériu Interiór no halo despaxu hodi halo verifikasaun ba sira-ne’ebé la admitidu nia dokumentu,” Portavóz tenik.
Tanba tuir deklarasaun Primeiru-Ministru katak anulasaun ba desizaun ne’e hateten hanesan ne’e, reteste no mós deklarasaun hosi Ministériu Interiór katak teste ne’ebé loos mak selesaun dokumentu.
“Entaun, dokumentu 2.000-resin ne’e mantein. Tanbasá mak taka fali dokumentu balun. Orsida dehan diploma no dokumentu kriminál balun lakon. Ida-ne’e la’ós ami-nia problema maibé Komisaun nian,” Tito realsa.
“Ami sei submete ami-nia pedidu ba Provedoria Direitu Umanu no Justisa (PDHJ-sigla portugeza) no Komisaun B Parlamentu Nasionál no Komandante Jerál PNTL. Se lakohi rezolve ami-nia problema mak sei halo asaun pasífika hasoru Komandante Jerál PNTL. Ne’e ultimatu. Ida-ne’e oinsá ezije sira tau asuntu ne’e ho seriedade,” nia salienta.
Entretantu, kandidatu la admitidu hamutuk 60-resin mak halo reklamasaun iha Akademia Polísia Komoro.
Komisaun Rekrutamentu la identifika dokumentu orijinál
Iha parte seluk, Komisáriu Polísia José Soares, hateten iha Timor no mundu tomak rekrutamentu la presiza atu hatama dokumentu orijinál, liuliu diploma, hatama ne’e fotokópia ne’ebé legaliza iha Ministériu Edukasaun. Komisaun rekrutamentu halo tuir lei de’it, se buat ruma la la’ós sei ajusta iha lei.
“Ne’ebé, durante verifikasaun ne’e, ami la hetan dokumentu orijinál iha diploma, kopia maka legaliza. La’ós legaliza tiha depoiz fotokópia tiha hatama ne’e lae. Kandidatu feto no mane, S1 ka S2 iha direitu atu konkorre. Ita hakarak buat ne’ebé justu tuir lei no transparénsia. Laiha diskriminasaun no iha integridade. Ita hakarak rekrutamentu ne’e tuir lei, la’ós tuir vontade ita nian,” nia esplika.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
