Ahi han uma no koziña iha Aldeia Lu’a, uma-kain ida lakon hela-fatin

VIKEKE, 29 Outubru 2026 (TATOLI)—Inséndiu ida akontese iha Aldeia Lu’a, Suku Uma-Ki’ik, Postu Administrativu Vikeke Vila, Munisípiu Vikeke, Kuarta madrugada (28/10), purvolta tuku 01:00 Otl. Inséndiu ne’e estraga uma ida no koziña, inklui sasán uma-laran, ne’ebé prejudika uma-kain ida ho membru hamutuk na’in-ualu (8).
“Akontesimentu ne’e akontese iha ha’u-nia Aldeia Lu’a. Informasaun ne’ebé ha’u simu mak ema sunu duut iha to’os, ne’ebé ikusmai afeta abitante nia uma. Ahi han uma no sasán barak iha laran,” Xefe Suku Uma-Ki’ik, Claudio Amaral dehan ba TATOLI iha Postu Administrativu Vikeke Vila, Kinta ne’e.
Autoridade komunitária ne’e haktuir katak nia informa ona akontesimentu ne’e ba Autoridade Protesaun Sivíl (APC-sigla portugeza) atu husu apoiu emerjénsia ba vítima.
“Akontesementu ne’e ami aprezenta ona ba APC atu fó apoiu emerjénsia ba vítima, hodi ajuda sira kontinua moris, tanba sira-nia uma hetan estraga totál,” nia subliña.
Iha fatin hanesan, vítima Ângelo Amaral, haktuir katak inséndiu ne’e hahú bainhira viziñu sira sunu rai, ne’ebé ikusmai ahi alastra ba uma rua no han mutuk sasán sira iha laran. Vítima konsege salva roupa uitoan de’it, enkuantu sasán barak seluk ahi han hotu.
“Viziñu sira sunu rai, maibé sira laiha intensaun atu sunu ami-nia uma. Depoiz sira sunu rai, anin lori ahi ne’e alastra ba ami-nia uma rua no han mutuk hotu,” Ângelo informa.
Angelo relata katak sasán sira-ne’ebé lakon tanba inséndiu inklui osan US$880, mákina suku roupa ida, tais feto rua, tais mane hitu, hare saku tolu no roupa barak.
“Akontesimentu inséndiu ne’e, parte APC mai ona fó apoiu nesesidade bázika, hanesan foos, mina, supermie, biskuit, sardina no nesesidade sira seluk atu ajuda ami kontinua moris,” nia haktuir.
Iha akontesimentu ne’e, ekipa Bombeiru Munisípiu Vikeke dezloka kedas bá fatin inséndiu, maibé la konsege salva uma rua ne’e tanba ahi han maka’as ona.
Iha biban hanesan, Xefe Aldeia Lu’a, Martinho Amaral Freitas, husu komunidade atu evita sunu ahi arbiru durante tempu bailoron, tanba hahalok ne’e bele hamosu inséndiu no tau ema-nia uma no propriedade sira iha risku.
“Tanba ne’e, ha’u husu komunidade atu labele sunu ahi arbiru, hodibele evita inséndiu. Ha’u mós sei konvoka enkontru ho komunidade atu sensibiliza sira kona-ba prevensaun inséndiu, tanba agora ita tama ona ba tempu bailoron, no sigaru-rohan mós bele hamosu ahi,” nia akresenta.
Kontestu
Autoridade Protesaun Sivíl (APC) kontinua alerta komunidade iha Timor-Leste atu evita sunu rai arbiru, liuliu durante tempu bailoron naruk, tanba ahi bele alastra lalais ba uma no propriedade sira. Iha 23 Outubru 2026, APC informa katak sira halo ona sensibilizasaun kona-ba prevensaun no mitigasaun bailoron naruk ba suku 200-resin iha Timor-Leste, hahú hosi 2025 to’o 2026.
APC mós esplika katak anin no duut-maran bele aumenta risku inséndiu, enkuantu distánsia entre fatin akontesimentu no baze Bombeiru bele hamosu difikuldade atu responde lalais ba kazu emerjénsia.
Lee notísia relevante sira:
- APC halo sensibilizasaun ba suku 200-resin kona-ba prevensaun no mitigasaun bailoro naruk – TATOLI, 24 Outubru 2026
- APC preparadu hasoru fenómenu El Niño iha Vikeke – TATOLI, 9 Outubru 2026
- Ahi han uma-rua durante inséndiu iha aldeia Bahabunac, Vikeke – TATOLI, 20 Setembru 2022
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade

