Rezultadu Inkéritu Parlamentár Ba Projetu 142 Sei Segredu
DILI, (TATOLI) – Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Arão Noe, hateten rezultadu husi servisu Komisaun Inkéritu Parlamentár (KIP) ba projetu 142 sei segredu, tanba komisaun rasik seidauk aprezenta relatóriu pareser.
“Ha’u lakohi fó komentáriu ba asuntu ne’e, tanba inkéritu parlamentár nia rezultadu sei segredu, prosesu ne’e labele komenta kuandu komisaun seidauk aprezenta relatóriu pareser ba parlamentu hodi debate. Nein membru komisaun, nein ha’u rasik, no sé de’it labele komenta kona-ba nia kontiúdu, tanba ne’e ha’u lakohi komenta tanba komisaun sei halo servisu”, akresenta ba jornalista sira iha resintu uma fukun, ohin.
Tuir Arão servisu ba komisaun ne’e sei termina iha tempu badak, tanba ne’e membru sira husu estensaun tempu.
“Tempu hotu iha loron 22 fevereiru, sira hatama karta ida para husu estensaun tempu ba fulan ida tan, orsida loraik ami sei reuniaun lider bankada, hafoin sei haree estende ka la’e tanba desizaun atu estende ne’e la’ós prezidente parlamentu nian, maibé plenária mak tenke hatete katak estende ka la’e”, dehan tan.
Entretantu, KIP estabesse iha loron 29 outubru 2018, iha loron PPN fó posse ba membru komisaun ne’ebé kompostu husi membru nain 11 deputadu efetivu ho Prezidente Komisaun mak deputadu Antoninho Bianco (bankada FRETILIN), deputadu Adriano do Nascimento (PD) hanesan Vise Prezidente no deputada Maria Anabela Savio (FRETILIN) hanesan Sekretária.
Iha biban simu pose ba membru KIP, inklui membru suplente sira iha deklarasaun formál katak sei laiha konflitu interese ho relasaun objetu husi inkéritu ne’e.
Hafoin simu pose, membru KIP halo kedan reuniaun dahuluk ne’ebé prezide husi Prezidente KIP rasik hodi ko’alia kona-ba planu ba oin.
Inkeritu parlamentár ne’e bazea ba pedidu bankada opozisaun Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), ne’ebé submete ona rekerimentu inkéritu parlamentár ba projetu hamutuk 142 ho montante milliaun $345 ne’ebé Konsellu Administrasaun Infraestrutura aprova iha 19 jullu 2017.
Aprezentasaun rekerimentu ne’e husi xefe bankada FRETILIN, Aniceto Guterres, liuhosi intervensaun iha plenária 7 setembru hafoin PN aprova finál globál Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2018, ho intensaun atu investiga projetu hirak ne’e tuir lei ka la’e molok governu halo pagamentu.
Tuir bankada FRETILIN asinatura ba projetu hirak ne’e viola lei aprovizionamentu no lei jestaun finanseiru, tanba momentu ne’ebá iha períodu governu jestaun, nune’e bandu asina kontratu ho kampañia sira.
Entretantu, membru KIP 11 kompostu husi deputadu husi bankada FRETILIN nain haat, deputadu bankada Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timor (CNRT) nain tolu, bankada Partidu Libertasaun Populár (PLP) nain rua, Partidu Demokrátiku (PD) no Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan (KHUNTO) nain ida.
Tuir lei parlamentu 4/2009 kona-ba rejime jurídiku inkéritu parlamentár iha artigu 6, kompeténsia PPN rona deliberasaun husi reprezentante bankada parlamentár sira hodi fiksa númeru ba membru komisaun, observa prinsípiu ne’ebé previstu iha númeru ne’e, fó pose no determina prazu realizasaun inkéritu.
Iha pontu ikus artigu 6 hateten prezidente ba komisaun inkéritu parlamentár ne’e obrigatoriamente dezignadu entre reprezentante bankada parlamentár ne’ebé sai rekerente ba inkéritu ne’e.
Jornalista: Julia Chatarina
Editora: Rita Almeida
