Top

ANLA emite lisensa ambientál ba empreza 31 iha Bobonaro

Sekretáriu Ezekutivu ANLA,I.P, António Lelo Tasi. Imajen Tatoli/Sérgio da Cruz.

BOBONARO, 13 jullu 2022 (TATOLI)–Autoridade Nasionál Lisensamentu Ambientál, Institutu Públiku (ANLA, I.P), emite ona sertifikadu lisensa ambientál ba empreza hamutuk 31 iha munisípiu Bobonaro.

Sekretáriu Ezekutivu ANLA, I.P, António Lelo Tasi, informa asuntu ne’e ba jornalista sira hafoin sensibliza prosesu trata dukumentu lisensa ambientál ba emprezáriu sira iha munisípiu Bobonaro, ne’ebé realiza iha salaun Ministériu Turismu, Komérsiu no Indústria, Servisu Jestaun Merkadu, Holsa, Maliana, kuarta ne’e.

Nia haktuir, estabelesimentu ANLA  iha fulan-agostu 2019 mai to’o agora konsege emite no renova lisensa ambientál ba atividade projetu iha territóriu nasionál hamutuk 700-resin hosi total proponente 850 ne’ebé rejista.

“Ami ohin entrega sertifikadu ba empreza lokál na’in-rua ho kategoria (C), maibé ami-nia dadus iha munisípiu Bobonaro de’it emite ona lisensa ambientál ba empreza hamutuk 31 kompostu hosi kategoria (C) 30, kategoria (B), ida-ne’e mak reabilitasaun estrada trosu Atabae ba Mota-Ain,” nia katak.

Nia hatutan, lisensa ambientál nu’udar instrumentu ida atu ajuda proponente ka titulár projetu sira atu hadi’ak sira-nia jestaun ambiente, hodi kontribui no garante dezenvolvimentu ambiente sustentável iha Timor-Leste.

Lisensa ambientál ne’e ANLA atribui bazea ba dekretu-lei númeru 09/2022-alterasaun dahuluk hosi dekretu-lei 5/2011, ne’ebé públiku iha loron 09 fevereiru, kona-ba lisensiamentu ambientál.

Hosi tabela klasifikasaun kona-ba projetu ho kategoria A mak setór mineiru, indústria, petrólifera, enérjia, indústria transporte, konstrusaun sivíl, saneamentu, bee, agríkola, pekuária, floresta, turizmu, defeza, seguransa no fatór lokalizasaun.

Klasifikasaun ba projetu ho kategoria B mak indústria, transporte, konstrusaun sivíl, saneamentu, bee, agríkola, pekuária, floresta, turzimu, defeza no seguransa.

Enkuantu kategoria (C) mak hanesan atividade ekonomia kiik sira hanesan karpintária, ofisina, restaurante, no otelária.

“Maibé to’o agora  empreza lubuk ida iha munisípiu Bobonaro no munisipiu sira seluk mak loke tiha sira-nia atividade operasaun ekonomia seidauk trata dokumentu atu hetan lisensa ambientál, tanba ne’e ohin ami mai fó informasaun hasa’e sira-nia koñesimentu,” nia katak.

Sekretáriu Ezekutivu ne’e akresenta, empreza hotu-hotu presiza iha lisensa ambientál atubele halo jestaun no mitigasaun ne’ebé di’ak, nune’e atividade iha setór privada no públika labele fó impaktu negativa ba setór agrikultura, hanesan to’os ho natar.

Nia fó ezemplu, ba empreza ne’ebé loke ofisina, bainhira halo atividade mak fakar oléu fo’er ba ezgotu sulin ba natar laran sei fó efeitu negativa ba komunidade sira-nia produsaun agríkola tanba oléu kontamina ona ho ai-moruk kímika.

Nia apela ba emprezariu sira iha terrióriu atu hakbesik ba edifisiu ANLA iha nasionál no munisípiu, nune’e ekipa sira bele fasilita hetan lisensa ambientál, tanba provizóriu prosesu administrativa sei gratuita.

“Bainhira ami-nia dekretu-lei kona-ba taxa ambientál kuandu aprova entaun hahú ona pagamentu, tanba ne’e mak ha’u husu favór agora oportunidade di’ak atubele trata lalais,” nia apela.

Enkuantu empreza refere nia atividade fó impaktu ba ambiente sei prosesu tuir krime ambibente, kódigu penál, artigu artigu 215 to’o 222 ne’ebé regula pesoál ka grupu ne’ebé kompete krime ambientál ho nia sansaun pena prizaun tinan ida to’o tinan tolu.

Diretór kompañia Atu-Barau Mabel, Fidelio Mali Gama, orgulu tanba bele hetan sertifikadu klasifikasaun (C) hosi ANLA atubele halo atividade ekonómika.

Diretór Kompañia Atu-Barau Mabel, Fidelio Mali Gama. Imajen Tatoli/Sérgio da Cruz.

“Ami sente ne’e di’ak tebes, tanba liuhosi sertifikadu ne’e valoriza ami-nia atividade, ne’e duni ba oin ami serbisu hamutuk entidade relevante atu serbisu ho di’ak tuir lei no dekretu Lei ne’ebé estabelese ona,” nia hateten.

Autoridade Nasionál Lisensamentu Ambiental, Institutu Publiku (ANLA,I.P) nia vizaun mak garante dezenvolvimentu ambientál ida sustentável iha Timor-Leste liuhosi kna’ar espesiál ba emisaun lisensa ambientál ho efetivu no efisiénsia.

Enkuantu nia misaun mak atu fó asisténsia ba autoridade superiór ambientál hodi administra no operasionaliza prosesu hotu hosi lisensa ambientál.

Nune’e mós asegura polítika no regulamentu ambientál sira tuir dekretu-lei 39/2022-alterasaun dahuluk hosi dekretu-lei númeru 05/2011 ho transparánsia, efikásia, justu, ekilibru no sustentável.

Jornalista   : Sergio da Cruz

Editór         : Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!