Top

Sobrevivente violénsia bazea ba jéneru presiza reintegrasaun sosiál no ekonómiku

Feto timoroan sira hamutuk iha projetu “Reforsa Hamutuk”. Imajen/Facebook: União Europeia em Timor-Leste.

DILI, 26 outubru 2022 (TATOLI)—Embaixadór Uniaun Europeia iha Timor-Leste, Marc Fiedrich, hateten sobrevivente no vítima sira pasadu nian hosi violénsia bazea ba jéneru presiza reintegrasaun sosiál no ekonómiku.

Embaixadór Uniaun Europeia iha Timor-Leste, Marc Fiedrich. Imajen/Mídia FOKUPERS.

“Ita hatene katak feto sobrevivente no vítima sira hosi violénsia bazea ba jéneru, presiza servisu no estrutura apoiu oioin hodi fasilita rekuperasaun no reintegrasaun sosiál no ekonómiku. Ita mós hatene katak dezigualidade ekonómika ne’ebé feto Timoroan sira hasoru, no sira-nia falta independénsia sai nu’udar fatór desizivu ba violénsia atu hamenus feto nia kapasidade atu foti desizaun no hasa’e sira nia vulnerabilidade ba violénsia,” Marc Fiedrich hateten iha serimónia loron nasionál feto ho tema “Refleta ba Pasadu, Prepara ba Futuru”, iha salaun Katedrál Bebora, Dili, kuarta ne’e.

Atu hatán ba nesesidade hirak-ne’e, projetu Reforsa Hamutuk ne’ebé hetan apoiu hosi Uniaun Europeia ne’ebé hahú iha inísiu tinan 2020, ida-ne’e tradús ba kompromisu polítiku ba igualdade jéneru iha asaun prátika ida ba feto Timoroan sira.

Nune’e, projetu Reforsa Hamutuk servisu makaas kuaze tinan tolu atu promove inkluzaun sosiál no dezenvolvimentu ekonómiku ba sobrevivente feto no vítima violénsia sira iha distritu hitu mak Ainaro, Baucau, Ermera, Liquica, Manufahi, Oé-Cusse no Dili.

“Bainhira ami to’o iha ninia asaun ikus, ha’u orgullu atu hateten katak projetu Reforsa Hamutuk fó ona impaktu pozitivu ba feto Timoroan sira-nia moris ho rendimentu ne’ebé aumenta, hametin rede apoiu sosiál no sira-nia konfiansa ne’ebé boot liután,” nia dehan.

EU rekuiñese feto sobrevivente no vitima sira hosi violénsia bazea ba jéneru presiza tulun oioin no apoiu sira hodi fasilita no kura reintegrasaun ba ekonomía no social, tanba ne’e projetu Reforsa Hamutuk importante tebes ba feto sira.

“Ohin loron ami selebra susesu sira hosi asaun ida-ne’e. Ita hatene katak viajen ida-ne’e sei la’o hela no UE kontinua ho kompromisu hodi apoia parseiru sira-ne’e ba Timor-Leste ida ho igualdade liután, la husik ema ida iha kotuk,” nia hateten.

Diretora Programa Dezenvolvimentu ba Igualdade Jéneru, Diversidade no Inkluzaun Hivos, Tazia Teresa Darryanto, hateten projetu ne’e adapta di’akliu atu sai plataforma ne’ebé di’akliu ba parte direitu no parte interesada sira-ne’ebé envolve ba fó apoiu ba feto timoroan sira-ne’ebé sobrevive hosi violénsia.

Diretora Forum Komunikasaun Feto Timor Lorosa’e (FOKUPERS), Maria Fátima, hateten atividade semináriu ida-ne’e atu fó kuiñese no aprezenta mós sobrevivente sira no produtu hotu ne’ebé sira halo rasik ho kreatividade ne’ebé sira iha ba iha setór hotu.

“Projetu ida-ne’e mak ami kria tiha ona hanesan pakote ida mós hosi atividade projetu nian ne’ebé ami halo oinsá atu liga sobrevivente sira ho parseriu xave sira, inklui Governu no setór privadu sira nomós organizasaun sosiedade sívil ne’ebé serbisu iha área relevante sira,” nia dehan.

Loron nasionál feto ne’e, ministériu xave sira no instituisaun Governu sira seluk sei kria planu servisu espesifiku no alokasaun orsamentál hodi apoia feto sobrevivente no vítima violénsia sira.

“Ita bele to’o ohin loron tanba apoiu hosi instituisaun Governu barak, líder komunitáriu sira, organizasaun sosiedade sivil no emprezariu sira. Ami hein katak apoiu ne’e sei kontinua la’o liu hosi projetu Reforsa Hamutuk. Ami iha esperansa boot katak ministériu xave sira no instituisaun Governu sira seluk sei kria planu servisu espesifiku no alokasaun orsamentál hodi apoia feto sobrevivente no vítima violénsia sira,” nia dehan.

Diretóra Asosiasaun Chega Ba Ita (ACbit), Manuela Leong Pereira, hateten atividade ne’e nu’udar enseramentu hosi atividade antes ne’ebé sira halo ona no atividade barak liu ne’e haree liu ba oinsá atu hakbi’it feto sira, ba sira-nia abilidade atu komprende di’ak liutan rendimentu ba sira-nia atividade ekonómia.

Maibé, nia dehan, iha mós apoiu seluk mak hanesan oinsá apoiu sira-nia moris rasik hanesan abilidade jere sira-nia moris rasik hosi kedan oinsá sira iha fiar-an, hakarak ko’alia no partisipa iha enkontru no formasaun sira.

“Depois iha kreatividade atu halo atividade ekonómia bele hetan rendimentu boot liu no mós halo luan liután ho atividade sira seluk, tuir kompromisu sira-ne’ebé hakerek ona iha Rezolusaun Parlamentu Nú. 12/10, NAP-GBV 2022-2032 no ODS,” nia hateten.

Projetu ne’e implementa durante fulan 33 nia laran no apoiu ona sobrevivente feto Timoroan hamutuk 1.269 no emprezáriu mikro sira liohusi formasaun, bazar, no eventu hari rede sira.

Projetu ne’e mós apoiu sentru halimar no aprendizajen haat (4) iha Dili inklui grupu halimar ida (1) iha Liquiça.

Aleinde ne’e, fó mós formasaun ba pontu fokál sira hodi fasilita no estabelese atividade halimar no aprendizajen iha munisípiu lima (5), hodi apoia feto Timoroan sira liu-liu feto sobrevivente sira hodi fornese edukasaun sedu ba sira-nia oan.

Projetu “Reforsa Hamutuk” hanesan projetu foun ne’ebé hetan fundu hosi Uniaun Europeia (UE) ne’ebé implementa hosi Hivos servisu hamutuk ho FOKUPERS no Asosiasaun Chega Ba Ita (ACbit) hodi haforte Oragnizasaun naun governmentál (ONG) no komunidade lokál ba haforte feto vítima hosi violénsia.

Uniaun Europeia haksolok tebes atu fó apoiu “Haforte Hamutuk” ne’ebé sei halo mudansa ba feto Timor rihun ba rihun mak sofre hosi violénsia doméstika, fornese ba sira instrumentu atu jere sira-nia negósiu ne’ebé susesu no independente iha finansa.

Notísia Relevante:  ACbit realiza semináriu reforsa ekonomia feto sobrevivente Oé-Cusse

Jornalista : Osória Marques

Editór      : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!