KFF halo konservasaun ba ai-parapa iha munisípiu rua
DILI, 28 fevereiru 2023 (TATOLI)— Organizasaun Naun Governamentál (NGO), Konservasaun Flora no Faun (KFF), durante ne’e halo ona konservasaun ba ai-parapa iha munisípiu rua, Dili no Liquiça.
“Aleinde ita halo konservasaun ba flora no fauna, ita mós halo konservasaun ba ai-parapa sira iha Dili no Liquiça. Ida ne’e ninia objetivu atu hadi’a ekosistema ai-parapa ne’e rasik atu funsiona di’ak filafali tanba ai-parapa ne’e rasik nia iha funsaun barak atu proteje animál tasi no rai-maran,” Diretór KFF Alito Rosa dehan ba Agência Tatoli, iha Letefoho Specialty Coffee Roaster, tasi-ibun, Dili, segunda ne’e.
Nia dehan, ai-parapa ne’e rasik nia funsaun boot tebes mós ba komunidade liuliu ba sira ne’ebé hela besik tasi tanba bele proteje sira-nia hela fatin besik bainhira mosu laloran no anin boot.
Aleinde ne’e, ai-parapa mós iha poténsia boot hodi halo mitigasaun ba mudansa klima tanba nia absorve gas dióxidu kabonu barak liu kompara ho ai sira seluk ne’ebé eziste iha rai-maran.
“Ita tenke kontinua proteje no halo reabilitasaun ba ekosistema sira ne’ebé hetan estragu iha Timor laran tomak,” nia dehan.
Ba ai-parapa ne’e rasik, KFF kuda iha munisípiu Liquiça, Ulmera no Tibar no mós halo konservasaun ai-parapa ektare 16 no iha Dili, parte Hera halo konservasaun ba ektare 52 nomos ektare rua iha Metinaro. Maibe, iha área barak ne’ebé eziste hetan estragu maibe seidauk halo reabilitasaun hotu.
“Ai-parapa ne’ebé kuda hotu sempre halo monitorizasaun atu kuidadu to’o boot. Maibé difikuldade ne’ebé ita hasoru mak komunidade balu husik animál livre entaun hetan estragu. Maibé ita kuidadu no akompañia nia prosesu balu moris no balun lae,” nia dehan.
Nia mos husu ba públiku labele husik animál livre hodi estraga ai-parapa no komunidade mós labele estraga ai refere tanba nia fó protesaun rikusoin Timór nian.
Nia dehan, ai-parara ne’ebé sira kuda halo viveiru iha Sentru Estudu Mangove Hera nian, no kada tinan halo produsaun kuaze 30.000 to’o 40.000.
Planu ba oin KFF sei halo tan konservasaun mós ba fatin sira ne’ebé antes ne’e ai-parapa eziste maibé hetan estragu. Fatin sira ne’e mak hanesan iha munisípiu Manatuto no Lautém.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Armandina Moniz
