SEA identifika ai-horis protejidu palma no akadiru ameasadu atu lakon
DILI, 02 marsu 2023 (TATOLI)— Sekretária Estadu Ambiente (SEA), oras ne’e observa daudaun ai-horis protejidu rua, palma (akar) no akadiru ameasadu atu lakon iha Timor-Leste (TL).
Diretór Biodiverdidade SEA, Rui dos Reis Pires, dehan laos deit animál protejidu mak ameasadu atu lakon, maibe iha mós plantasaun ka ai-horis protejidu balu mós ameasadu atu lakon hanesan palma no akadiru.
“Ita identifika ai-horis protejidu ne’ebé agora ameasadu atu lakon mak palma no akadiru. Tanba ai-horis rua ne’e la moris arbiru maibé moris de’it iha fatin ne’ebé nia bele moris hanesan iha tasi-ibun sira ne’e,” Rui dos Reis Pires, dehan ba Agência Tatoli, iha nia knaar-fatin, Bebora, Dili, kinta ne’e.
Nia hateten, tuir observasaun SEA nian ai-horis rua ne’e ameasadu atu lakon tanba kauza hosi atividade konstrusaun uma ka fatin turizmu sira ne’ebé loke iha tasi-ibun sira. Ida ne’e kontribui ba degradasaun ai-horis sira ne’e atu lakon.
“Ita hotu hatene, ai-horis rua ne’e rasik. Ita la kuda, nia moris rasik iha fatin ne’ebé nia bele moris hanesan iha Dili nian parte Manleu antes tama Metinaro. No fatin seluk tan sira ne’e moris de’it iha tasi-ibun no ita labele kuda tuir fatin ne’ebé ita hakarak. Tanba ne’e husu ita hotu kuidadu atu labele lakon,” nia dehan.
Nia dehan, polítika Governu nian atu halo konservasaun ne’e, para oinsá atu determina área protejida espesiál ida ba ai-horis rua ne’e, atu labele lakon. Tanba ai-horis rua ne’e mós importante tebes ema atu konsumu no nia funsaun barak.
“Hanoin atu halo revitalizasaun ba ai-horis rua ne’e, di’ak maibé ida ne’e, servisu liña ministeriál nian no presiza hetan mós autorizasaun hosi Governu, hafoin atu halo revitalizasaun, maibé agora ita nia tékniku foin halo ona observasaun,” nia dehan.
Haree ba biodiversidade ne’ebé hetan ameasa, liuliu animál no ai-horis protejidu sira ne’ebe ameasa atu lakon husu ba hotuhotu nia kontribuisaun bele halo konservasaun filafali no animál sira seluk ka ai-horis sira seluk ne’ebé la hetan ameasadu ne’e atu nafatin kuidadu.
“Buat hotu atu la’o di’ak presiza ita hotu nia kontribuisaun, Governu mesak labele halo buat hotu,” Rui hateten.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Armandina Moniz
