iklan

DILI

C12N rekomenda Governu transforma GAM-GAR ba desportu

C12N rekomenda Governu transforma GAM-GAR ba desportu

Persaudaraan Setia Hati Terate Timor-Leste (PSHT-TL), realiza kompetisaun ba nia membru sira, iha salaun GMT Dili, segunda (06/11). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 06 novembru 2023 (TATOLI)–Prezidente Komité 12 Novembru (C12N), Gregório Saldanha, husu Governu liuhosi Ministériu Juventude Desportu no Kultura (MJDK) atu halo mudansa no transforma atividade Grupu Arte Marsiál (GAM) ho Grupu Arte Rituál (GAR) ba desportu hodi kontribui ba dezenvolvimentu.

Notísia Relevante: Kongresu Nasionál C12N datoluk atu halo revizaun ba estatutu

“Autoriza ha’u hato’o C12N nia rekomendasaun sira hanesan tuir mai ne’e ba IX Governu foti desizaun forte hodi hapara ona prátika violénsia Arte Marsiál ho Arte Rituál sira-ne’ebé halo joven sira hakanek ka oho malu beibeik. Sira halo ita-nia povu loron no kalan labele moris hakmatek to’o oras ne’e. C12N hakruuk no solidariza nafatin maluk sira iha Arte Marsiál ho Arte Rituál, ne ebé uluk ita tempu okupasaun Indonézia, ita luta hamutuk hasoru inimigu hosi rai-li’ur ba Ukun Rasik-aan,” nia dehan ba jornalista sira, hafoin halo abertura ba kongresu datoluk C12N nian, iha Sentru Konvensau Dili (CCD), segunda ne’e.

Sobreviventi sira iha abertura Kongresu Nasionál Komite 12 Novembru ba da-tolu iha CCD, segunda (06 novembru 2023). Imajen Tatoli/António Daciparu

Nia dehan, presiza halo regra rigorozu ruma ba sira kona-ba lei karik la hapara tenke muda tanba lei ne’e ema mak halo entaun bele muda hodi nune’e bele regula joven sira.

“Ita presiza moris ho hakmatek ita-nia rain rasik tanba ita-nai rekursu ema ne’e menus ona no ema mate barak dezde okupasaun Indonézia nian mai´to’o 1999. Ida-ne’e envez kria pás no unidade lae, aumenta ema mate no sunu uma no estraga komunidade nia sasán. Se labele ona, di’ak-liu taka tiha tanba halo ema trauma no mate ho kanek hela de’it,” nia dehan.

Ministru Juventude Desportu Arte no Kultura (MJDAK), Nélio Isaac, hateten preokupasun C12N ne’e loos no presiza hadi’a nune’e ema hotu iha nasaun ne’e bele moris hakmatek.

“Ha’u espera katak saida mak sira fó hanoin ne’e hanesan mensajen importante ba Estadu liuliu ba Governu atu haree took ezisténsia grupu violentu hosi joven sira iha ita-nia rain. Loos duni, realidade ne’ebé ita durante ne’e haree violentu mosu no ita sempre koondena ba grupu arte marsiál no arte rituál. Ida-ne’e balun loos no balin ita presiza investiga tuir, hatene motivu hodi sira komete ba violénsia. Se ita ko’alia kona-ba violénsia enjerál konfrontu grupu sira-ne’e ha’u bele problema privadu hodi lori to’o grupu nia-laran,” nia esplika.

Membru Governu ne’e esplika, loos duni iha sosiedade ema barak hakarak envolve grupu arte nian hodi kompete ba desportu nian maibé ida-ne’e individu.

“Entaun, kuandu akontesimentu iha fatin ida halo kanek ema ne’e ita dehan grupu arte marsiál, nia individu mak halo problema maibé tanba nia envolve iha arte marsiál, entaun enjerál ita koondena arte marsiál ka organizasaun mak halo,” nia dehan.

Tanba ne’e, MJDAK husu ba treinadór organizasaun Grupu Arte Marsiál (GAM) ho Grupu Arte Rituál (GAR) atu fó mós formasaun sidadania ida ba membru sira.

“Treinadór sira kuandu forma atleta ba desportu ruma la’ós de’it tékniku maibé ita-nia obrigasaun mós ba sidadania ba ita-nia membru sira hodi hatene ó-nia dever hanesan sidadaun ida, futuru mak violentu ka oinsá. Tanba ne’e mak sai hanesan mensajen ida Governu haree ba futuru”, nai dehan.

Nia hateten, kuandu ba oin mak nune’e hela de’it mak Estadu sei foti desizaun tanba problema mosu ho aktu individu maibé tanba arte marsiál no ida-ne’e Governu tau atensaun ba asuntu ne’e.

“Ita hein hela relatóriu no relatóriu balun ita identifika ona, nune’e ba oin saida mak ita sei foti ba joven ne’ebé envolve iha aktu krime ne’e. Agora kona-ba lei ne’e loos hela maibé ita ho komisaun reguladora buka meiu esforsu fó hanoin ba arte marsiál sira, katak la’ós aprende tékniku de’it maibé presiza mós sidadania tanba nasaun presiza ema ne’ebé´iha pás no unidade,” nia hateten.

Jornalista : Osória Marques

Editór       : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!