Top

Janeiru-dezembru 2023: Empreza hitu esporta produtu ba rai-li’ur

Imajen Tatoli/António Gonçalves

DILI, 17 abríl 2024 (TATOLI)— Diretór Nasionál Komérsiu Externu iha Ministériu Komérsiu Indústria (MCI), Mario Abrão, hateten durante 2023 Empreza hitu hanesan Risba, People trade, Cottoni Group, Fredmu Best, TimorGlobal, Timor 4WBlue Ocean no Acelda mak esporta produtu ba rai-li’ur.

“Empreza hitu ne’e mak durante esporta ita-nia produtu ba rai-li’ur mak hanesan Risba, People trade, Cottoni Group,Fredmu Best, TimorGlobal, Timor Blue Ocean no Acelda mak esporta produtu ba rai-li’ur durante janeiru to’o dezembru 2023,” Mario Abrão informa ba TATOLI iha nia kna’ar fatin MCI, horseik

Diretór ne’e dehan, produtu sira ne’e, Governu esporta ba mak hanesann Maek, budu Tasi, Mina nuu, Mina kamii, Kamii isin, Karau Kulit, Kinur, Aimanas Musan no Xá.

“Husi produtu sira ne’ebé ita exporta ba nasaun mak hanesan Indonézia, Singapura, Xina no Japaun,” nia afirma.

Nia hateten, produtu kafé mós empreza esporta ba nasaun 10-resin, hanesan Portugal, Taiwan, Japan, Hongkong, Itália, Austrália, Singapura, Xina, Amérika, Canada, Korea no seluktan. No Empreza ne’ebé esporta kafé ba rai-li’ur mak hamutuk sia hanesan  empreza Outspan, People Trade, Café Brisa, Timor Global, Prolaka, Ido Cafe, Cafe Wesa’e, Peace Coffe no empreza mara Mersa.

“Produtu sira ne’e nia kuantidade depende ba ema husu, ezemplu hanesan kamii  ita tau hamutuk to’o tonelada  bainhira sira presiza  mak ita haruka  ba, tanba ita haruka tuir ema nia nesesidade, depois ema husu  fila fali mai tenke hein, tanba  tempu nia fuan mak ita haruka ba fila fali ba, entaun ita-nia situasaun mak nune’e,”nia haktuir.

Iha komérsiu esterna kada tinan, observa produtu sira iha Munisípiu sira ida ne’ebé mak kuantidade aas entaun iha ne’ebá mak Governu bele hatene kalkulasaun nune’e bele esporta ba rai-li’ur.

“Produtu sira ne’e mai husi Munisípiu Ainaro, Manufahi, Ermera no munsípiu seluktan,” Abrão hateten.

Nune’e, iha 2023 empreza ne’ebé esporta sukata hamutuk neen hanesan Alconcis Unip Lda, Besi Tua Unip Lda, Gerse Bele Bele Unip Lda, Cenew Unip Lda, HPC Scrap Unip Lda no Licamko Unip Lda. No, Sukatas hanesan besi tua no aluminium ne’ebé haruka ba nasaun tolu; Malázia, Xina no Singapura ho totál 4.944,28.

Tuir dadus ne’ebé mak TATOLI asesu iha portál  www.tip.mci.gov.tl/ hatudu katak iha 2022, Timor-Leste esporta merkadoria ho valór totál dólar amerikanu millaun 513, no hetan klasifikasaun nu’udar país esportadór ho posizaun 170º iha mundu.

Tuir relatóriu kona-ba tinan lima liubá, valór totál esportasaun husi Timor-Leste aumenta dólar amerikanu millaun 456 tanba husi hetan dolár amerikanu millaun 56,9 iha tinan 2016 sa’e ba dólar amerikanu millaun 513 iha tinan 2022. Foin lalais ne’e produtu esportasaun boot liu mak minarai brutu (dólar amerikanu millaun 259), gás petróleu nian (dólar amerikanu millaun 58,8), kafé (dólar amerikanu millaun 16,3), besi-at/sukata (dólar amerikanu millaun 1,67) no kabu izoladu (dólar amerikanu millaun 1,36).

Timor-Leste esporta liuliu ba Xina (dólar amerikanu millaun $99,4), Singapura (dólar amerikanu millaun 91,7), Japaun (dólar amerikanu millaun 59,7), Malázia (dólar amerikanu millaun 23,4) no Estadus Unidus Amérika (dólar amerikanu millaun 6,03).

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!