Top

Abitante Oekusi husu ANP  kria PAK iha sub-rejiaun atu redús importasaun mina ilegál

Estasaun kombustível iha Fatuhada, Mekar Fuel halo atendimentu voucher subsídiu kombustível ba transporte públiku, kuarta (20/07). Imajen Tatoli/Francisco Sony

OEKUSI, 15 Maiu 2025 (TATOLI) – Abitante sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) rekomenda ba Autoridade Nasionál Petroliu (ANP) atu kria Postu Abastesimentu Kombustivél iha sub-rejiaun Oésilo, Pássabe no Nítibe, nune’e bele redus importasaun mina ilegal sira iha liña fronteira.  

Teodoro Sila, husi sub-rejiaun Nítibe, hato’o rekomendasaun ne’e, iha ámbitu desimina prosesu enkudramentu legál kona-ba setór downstream ba entidade sira iha otél Ambeno, ohin.

“Ami sub-rejiaun rua mak do’okliu husi Postu Abastesimentu Kombustivél, Oésilo besik, husi Pássabe do’ok kuaze kilometru 50 mak mai to’o Oekusi vila, no Nítibe mós kuaze kilometru 40, ne’ebé ha’u rekomenda de’it, sé ba oin mak kompañia ruma priénxe rekejitu atu loke abastesimentu bele tau prioridade ba sub-rejiaun rua ne’e hanesan Pássabe ho Nítibe,” nia sukses

Nia informa, rekomendasaun ne’e direita ba Autoridade Nasionál Petroliu, tanba prosesu hotu ANP mak trata hahú husi prosesu inisíu to’o lori ba merkadu, tanba durante sira-ne’eb’e faan iha dalan ninin kor lahanesan, no bele afeta to’o motorizada sira aat tanba impaktu mina balu la sai husi PAK.

“Ha’u fó razaun primeiru, ita evita importasaun mina ilegál ne’e, tanba mina sira ikus ne’e kor oi-oin, balu metan, kinur no matak, razaun daruak tanba estrada sira komesa di’ak itoan ona, sirkulasuan transporta sira mós la’o kada loron to’o baze, razaun ikus maki ta ajuda seguránsa UPF sira atu hamenus kaptursaun sidadaun ne’eb’e hatama mina ilegál to’o balu tama komarka tanba lei kontra-bandu, ida-ne;e mak esperiénsia durante ne’e ami infrenta iha sub-rejiaun sira,” nia dehan.

Iha fatin hanesan, Diretora ONG MANEO, Ramila da Costa, husu Autoridade RAEOA atu kria polítika, tanba abitante ne’eb’e faan iha dalan ninin, nu’udar dependénsia ekonómia hudi populasaun sira.

“Ha’u nia observasaun jerál de’it pertamina sira iha Oekusi tolu de’it, no realidade ne’ebé akontese, Oekusi mina illegal barakliu, faan eceran ilegál ba mina rai no gazoliña, ita haree husi Tono to’o Mahata parte vila laran seikontinua faan, ida tanba dependenesia ekonomi ba komunidade mak ida-ne’e, maib’e ita haree husi enkudramentu legál, lisensa atu hala’o atividade ne’e, tenki kumpre, tan ne’e husu Autoridade RAEOA bele haree kondisaun ne’e, atu kria mekanizmu oinsa, nune’e mina ilegál sira labele tama bebeik,” nia rekomenda.

Hatan ba rekomendasaun sira-ne’e, Jerente Jerál ba Adminitrasaun Lisensiamentu no Operasaun iha Diresaun, Juvencia da Costa, informa katak, ANP seidauk simu aplikasaun atu harii PAK iha sub-rejiaun sira, maibé polítika ANP, mezmu atividade postu abastesimentu laiha maibé atividade eceran sei ejiste no presiza kontrola sira-atu seguru no tenki organizadu.

“Tuir lei regula Postu Abastesimentu Kombutivél ne’e, prevee tipu atividade ida naran atipiku, entaun tipu atividade ne’e lei bandu atu labele akontese iha fatin sira-ne’ebé estasaun kombustivél ejiste ona, tan ne’e atividade atipiku daudaun ne’e la’o hela iha sub-rejiaun tolu ne’e, entaun polítika ANP nian mak, ita hakarak iha regra téknika ida sai hanesan baze atu kumpre no kontrola sira,” nia dehan.

Entretantu, tuir dadús husi Autoridade Nasionál Petroliu (ANP), rejista Postu Abastesimentu Kombustivél (PAK) iha territóriu nasionál hamutuk 75 ne’ebé lokaliza barakliu iha Dili no balu minisipíu no fasilidade armazeinamentu rua ida mak kompaña Esperánsa Timor Oan (ETO) iha Hera no ida seluk iha Pertamina Internasionál Timor-Leste (PITSA) iha Pantai Kelapa Dili.

Jornalista: Abilio Elo Nini
Editor: Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!