JICA apoiu projetu koordenasaun no monitorizasaun adezaun TL ba ASEAN
DILI, 26 Juñu 2025 (TATOLI)—Governu Japaun liuhusi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Japaun (JAICA, sigla inglés), kinta ne’e, hala’o enkontru ho embaixadór sira iha Timor-Leste hodi ko’alia kona-ba projetu hadi’a koordenasaun no monitorizasaun adezaun Timor Leste ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN) ne’ebé implementa husi JICA no Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK).
“Iha enkontru ne’e, ami kolabora ho Governu Japaun liuhusi JICA hodi ajuda ami iha prosesu kompleta ami-nia ezijénsia sira iha roteiru, iha atividade, projetu sira hodi hadi’a koordenasaun no monitorizasaun ba Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN,” Vise-Ministra ASEAN, Milena Rangel hateten ba jornalista sira iha Otél Timor, Dili.
Projetu ne’e foka liu ba instrumentu ofisiál sira-ne’ebé eziste ona molok adezaun ba ASEAN, iha ne’ebé iha pontu prinsipál tolu (3) ne’ebé fó benefísiu ba komunidade hanesan ekonomia, seguransa no sósiu-kultura.
“Governu Japaun liuhusi JICA sei ajuda ita atu kompleta rekezitu kona-ba infraestrutura hanesan aprezenta husi reprezentante JICA, sira mós apoia TL iha konstrusaun ba ita-nia aeroportu internasionál. Ida-ne’e apoiu husi Japaun ba ita-nia prosesu adezaun no ida-ne’e la inklui apoiu seluk ne’ebé durante ne’e fó,” nia dehan.
Akordu ASEAN nian no instrumentu sira-ne’ebé presiza ba adezaun ba ASEAN sei tradús husi Inglés ba Portugés no Tetun hodi hetan retifikasaun husi Timor-Leste.
JICA mós sei fó apoiu ba Timor-Leste liuhusi estájiu iha Sekretariadu ASEAN, instituisaun sira seluk no iha Timor Leste, atu nune’e funsionáriu Timor-Leste sira sei aprofunda sira-nia kompreensaun kona-ba akordu no instrumentu ASEAN nian no kontribui ba retifikasaun.
“Aleinde ne’e, iha projetu ne’e, JICA ho governu Japaun sei ajuda ami, ne’ebé hanaran programa aneksu iha sekretariadu iha Jakarta no apoia mós ami-nia funsionáriu sira hodi partisipa iha enkontru boot ida iha Malázia, atu nune’e sira bele komprende instrumentu roteiru ASEAN nian,” nia dehan.
Iha okaziaun ne’e, Vise-Ministra hato’o agradesimentu ba Governu Japaun liuhusi JICA ne’ebé fó apoiu ba Timor-Leste hodi tulun prosesu adezaun ba ASEAN.
Iha fatin hanesan, Embaixadór Japaun iha Timor-Leste, Tetsuya Kimura afirma katak enkontru ne’e atu halo revizaun ba prosesu anteriór no foun husi projetu ne’e hodi hadi’a koordenasaun no monitorizasaun ba adezaun Timor-Leste ba ASEAN.
“Japaun apoia ona Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN dezde 2019, no Japaun mós kontente tebes kona-ba desizaun líder sira nian,” nia hateten.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
