DILI, 30 Juñu 2025 (TATOLI)—Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein (FM), Nelson Belo, hateten Governu tenke dezenvolve di’ak liután infraestrtura seguransa nian iha Timor-Leste la di’ak liu maibé tenke iha kondisaun ne’ebé di’ak atu fasilita polísia no militár bele hala’o servisu ho di’ak.
Notísia Relevante: TL presiza dezenvolve polítika komprensivu seguransa nasionál antes sai membru plenu ASEAN
“Tenke hadi’a ona infraestrutura. Ita presiza dezenvolvimentu infraestrutura ida-ne’ebé mak di’ak, Ezemplu, hanesan ita-nia postu sira iha fronteira ne’ebá, tenke hadi’a ona balun iha kondisaun ne’ebé aat tebes,” Diretór ne’e hateten ba Agência Tatoli iha edifisiu FM Bairru-Sentrál, segunda ne’e.
Nia dehan, maioria edifisiu ba Polísia no Militár seidauk iha kondisaun ne’ebé di’ak, maske balun di’ak ona maibé kontinua hadi’a tan, nune’e antes sai membru plenu ASEAN ne’e bele foti mós dignidade Timor-Leste nian.
“Edifisiu ba seguransa sira iha kapitál tenke di’ak, tenke instala internet ida-ne’ebé mak di’ak, eletrisidade ne’ebé mak di’ak, iha CCTV ne’ebé kualidade atu fasilita servisu sira-ne’ebé di’ak,” nia hateten.
Aleinde ne’e, nia dehan, tenke kombate korrupsaun no hadi’a profisionalizmu iha instituisaun seguransa Polísia Nasionák Timor-Leste (PNTL) no instituisaun defeza FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL).
“Ami rekomenda atu nune’e bele kombate korrupsaun, máadministrasaun, oinsá atu utiliza karreta Militár no kareta Polísia sira-ne’e tuir nia dalan, labele utiliza ba privadu, tenke utiliza tuir servisu nian de’it,” nia dehan.
Fundasaun Mahein (FM) observa katak dezenvolvimentu infraestrutura ba Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) no FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) seidauk avansu signifikativu.
Fundasaun Mahein (FM) halo monitorizasaun ba setór seguransa no husu polítika ne’ebé responde ba falta rekursu umanu, infraestrutura no ekipamentu iha PNTL.
- FM nota katak PNTL enfrenta problema infraestrutura inklui falta uma okupaun ne’ebé di’ak no ekipamentu operasional.
- FM husu atu iha polítika ne’ebé planu di’ak hodi responde ba presaun aumenta husi polítika no seguransa umanu.
- FM mós fó atensaun ba importánsia polítika ne’ebé forte hodi rezolve problema grupu arte marsiál no rituál, ne’ebé bele afeta seguransa nasionál no pás.
- Infraestrutura F-FDTL mós sai hanesan preokupasaun ba FM, ho dezenvolvimentu seidauk avansadu to’o oras ne’e.
- FM konsidera dezenvolvimentu infraestrutura no operasionál PNTL no F-FDTL estagnadu, ne’ebé presiza atensaun másimu husi parte relevante.
Fundasaun Mahein nia papel mak atu:
- Organizasaun ne’ebé monitoriza seitór seguransa no halo analiza ba infraestrutura, rekursu umanu, no polítika relevante ba seguransa iha Timor-Leste.
- Halo rekomendasaun ba Governu atu investe iha dezenvolvimentu infraestrutura ne’ebé di’ak ba PNTL no F-FDTL, atu asegura sira-nia kapasidade atu responde ba dezafiu seguransa.
- Halo promosaun ba pás no seguransa umanu, liuhusi kampaña no analiza relevante ba setór seguransa.
Enkuantu, Fundasaun Mahein (FM) kontinua halo monitorizasaun no analiza ba setór seguransa, halo rekomendasaun no promosaun ba dezenvolvimentu seguransa umanu no nasionál iha Timor-Leste.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes





