iklan

EKONOMIA, HEADLINE

PNUD no Japaun lansa YECAP hodi apoia juventude timoroan iha tranzisaun enerjétika  

PNUD no Japaun lansa YECAP hodi apoia juventude timoroan iha tranzisaun enerjétika  

Governu Japaun iha Timor-Leste no PNUD hamutuk ho parsériu sira realiza semináriu kona-ba "Yecap Bootcamp On Entrepreneurship And Renewable Energy", iha salaun Novu Turizmu, Dili, tersa (12/08). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 12 Agostu 2025 (TATOLI) – Programa Nasaun Unida ba Dezenvolvimentu (PNUD) kolabora ho Governu Japaun no parseiru internasionál sira seluk lansa Programa Hakbiit Juventude iha Plataforma Asaun Klimátika (YECAP,siga inglés) iha Timor-Leste, liuhusi Bootcamp Empreendedorizmu no Enerjia Renovavel.

Bootcamp ne’e hala’o entre loron 12 no 15 Agostu 2025, iha Otél Novu Turizmu, iha Dili, ne’ebé partisipa husi joven sanulu-resin. Atividade ne’e ho objetivu atu foinsa’e sira ho abilidade, koñesimentu partisipa iha tranzisaun enerjétika no empreendedorizmu bazeia ba klima.

Reprezentante PNUD nian iha Timor-Leste, Katyna Argueta, afirma katak krize klimátika nu’udar realidade ida ne’ebé sente ona iha nivel mundiál, inklui husi povu Timor-Leste.

“Ita moris iha tempu ida ne’ebé mudansa klimátika, la’ós ameasa ida ba futuru, maibé realidade atuál akontese husi inundasaun sira, rai-maran to’o inseguransa ai-han nian. Maibé iha dezafiu sira-ne’e nia leet, joven sira maka esperansa no xave sira ba mudansa”, Katyna hateten.

Governu Japaun iha Timor-Leste no PNUD hamutuk ho parsériu sira realiza semináriu kona-ba “Yecap Bootcamp On Entrepreneurship And Renewable Energy”, iha salaun Novu Turizmu, Dili, tersa (12/08). Imajen Tatoli/Francisco Sony

Nia esplika katak Bootcamp ne’e la’ós de’it treinamentu tékniku, maibé parte ida husi movimentu koletivu atu hametin lideransa juventude nian iha área enerjia moos.

Partisipante sira sei apreende kona-ba koñesimentu no abilidade sira kona-ba enerjia renovavel no dezafiu sira klimátiku nian; apoiu ba startup sira no projetu juventude sira iha setór enerjia verde; asesu ba rede ida husi ema sira ne’ebé halo mudansa rejionál no globál; no abilidade atu kontribui ba polítika klimátika no foti desizaun.

Katyna mós nota katak liuhusi projetu Transformasaun Verde Pasífiku, ne’ebé finansia husi Governu Japaun, PNUD apoia ona instalasaun sistema enerjia solár panél balun ba uma-kain, eskola, instalasaun saúde sira iha rejiaun tomak. Inisiativa ida-ne’e loke oportunidade signifikativu ba joven sira atu kria empregu verde sira no harii negósiu sira ne’ebé sustentavel.

Lansamentu YECAP marka kompromisu renovadu husi PNUD, Governu Japaun, no parseiru dezenvolvimentu sira seluk atu hametin kapasidade joven Timor-Leste nian atu sai futuru líder iha tranzisaun enerjétika.

“Krize klimátika maka ita-nia dezafiu ne’ebé fahe. Maibé, inovasaun ne’ebé lidera husi foinsa’e sira maka ita-nia oportunidade. Ho apoiu ne’ebé loos, sira bele sai forsa transformadora ida ba futuru, la’ós depois, maibé agora”, Katyna dehan.

Reprezentante Ministériu Obra Públika, Marito Ferreira, hateten atividade Bootcamp ne’e fó oportunidade ba joven sira atu envolve diretamente iha dezenvolvimentu setór Empreendedorizmu no Enerjia Renovavel ne’e.

“Treinamentu ne’e importante tebes tanba buat ne’ebé joven sira apreende ba oin bele tulun sira halo negósiu ruma hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian. Projetu ne’e ajuda tebes Timor-Leste tanba ita mós iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál 2011-2030, katak ita tenke iha pelumenus metade husi fornesimentu enerjia husi renovavel bele atinje ita-nia meta”, dehan.

Adjuntu Xefe Misaun Embaixada Japaun nian iha Timor-Leste, Yuki Sakai, afirma katak Japaun nia partisipasaun iha programa ne’e reflete ninia kompromisu ba tempu naruk ba dezenvolvimentu sustentavel Timor-Leste nian. “Bootcamp ida-ne’e fó oportunidade ida hodi aprende, kria, no fó kontribuisaun loloos iha setór enerjia moos nian”, Sakai subliña.

Plataforma YECAP hanesan inisiativa rejionál ida ne’ebé lansa husi PNUD Ázia no Pasífiku, iha kolaborasaun ho UNFCCC RCC Ázia no Pasífiku, UNICEF Ázia Leste no Pasífiku, UNICEF Ázia Súl, Konsellu Britániku, YOUNGO, Programa Movers, no Forsa Juventude 2030. Ninia objetivu mak atu fornese espasu no apoiu konkretu ba foinsa’e sira atu envolve iha advokasia klimátika, inisiativa empreendedorizmu verde, no polítika sustentavel sira.

Iha Timor-Leste, YECAP nia prezensa atu habelar espasu ba juventude sira hodi promove solusaun lokál sira ba krize klimátika globál. Partisipante sira iha Bootcamp sei hetan mentorizasaun hodi dezenvolve ideia negósiu no projetu komunitáriu sira bazeia ba enerjia renovavel ne’ebé bele kontribui ba Objetivu Dezenvolvimentu Sustentavel (ODS).

Programa ne’e sei kontinua iha fulan hirak tuir mai, fornese mentorizasaun, asesu ba subsídiu, no rede ba juventude sira no kompromisu atu harii futuru enerjia ne’ebé moos, ekuitativu, no sustentavel iha Timor-Leste.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!