OEKUSI, 07 Outubru 2025 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) Diresaun Rejionál Agrikultura, tersa ne’e, halo lansamentu programa fila rai époka 2025 ba ektare 84,3 ho nia área kultivu ektare 65 iha aldeia Maquelab suku Taiboko sub-rejiaun Pante Makasar.
Diretór Diresaun Rejionál Agrikultura, José Oki, informa, programa fila rai ba époka 2025 ne’e, identifikadu ona área pontesiál ne’ebé iha rai-tetuk ektare rihun 4-resin, kobre husi suku ualu perténsia sub-rejiaun Pante Makasar, hanesan suku Nipani, Bobokase, Cunha, Costa, Lifau, Lalisuk Naimeko no Taiboko.
Suku rua iha sub-rejiaun Oésilo husi suku Bobometo no Usitasa’e no suku tolu iha sub-rejiaun Nítibe husi suku Suni-Ufe, Usitaku no Bene-Ufe.
“Programa fila rai ne’e kada tinan, apoiu traktór sira atu fila komunidade sira-nia, entaun tinan ne’e ha’u hakarak área ne’ebá abandona tinan barak ona, tenke prioridade primeiru ba sira, ne’ebé ohin ita mai halo lansamentu iha aldeia makelab suku Taiboko ba ektare 84,3 ho nia área kultivu ektare 65,” nia ko’alia iha aldeia Maquelba.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2025/05/16/agrikultura-oekusi-kolleta-hare-membramo-ektare-24-iha-pante-makasar/
Iha biban ne’e, Direjente Agrikultura ne’e husu ba agrikultór sira iha suku Taiboko presiza halo lutu permanente, nune’e animál labele estraga plantasaun sira iha to’os-laran, no promove liña koordenasaun entre agrikultura ho tratorista no autoridade lokál sira, nune’e bele aselera serbisu iha terrenu, tanba daudaun ne’e Diresaun Agrikultura Oekusi prepara mákina unidade neen no tratorista.
Nia esplika katak, programa fila-rai ne’e agrikultór sira mak prepara gazoél no ezekuta bazeia de’it ba pedidu husi suku sira submete bá agrikultura.
“Ita kontinua hein suku sira seluk, karik persiza apoia tratór bele kanaliza hela pedidu no serbisu hamutuk ho estensionista suku, nune’e bele hetan apoia. Ita nakloke ba ema kuandu persiza. Agora ita hahú uluk iha suku Taiboko, tanba sira-nia pedidu mak tama uluk, maibé programa ne’e la’ós gratuita, autoridade apoia tratór no agrikultór sira mak prepara gazoél, neʼebé tékniku sira kalkula ona katak kada ektare to’os-na’in tenke kontribui gazoel litru 40, no manutensaun responsabiliza husi Autoridade RAEOA,” nia adianta.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2025/03/07/agrikultura-raoea-fasilita-trator-unidade-haat-ba-fila-rai-iha-natar-nunuheno
Lambertu Talias, nu’udar agrikultór Suku Taibko, orgullu tanba ho polítika ne’e, bele hakmaan sira-nia serbisu no prontu atu kontribui gazoél, tanba kuandu aluga ema nian tratór despeza boot liu.
“Atu selu hand tratór ki’ik ne’e, ami sente todan tanba folin karun, ne’ebé ami prontu koopera tanba ami hola de’it gazoél. Ohin mós ami simu ona instrusaun katak kada ektare ami prepara gazoél litru 40, ne’ebé ba ami sente kamaan”, nia hateten
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




