Top

Ramos-Horta orgullu papél mídia importante iha Estadu demokrátiku

Prezidente Repúblika, Ramos-Horta. Imajen Tatoli/António Daciparu

BOBONARU, 16 Outubru 2025 (TATOLI)—Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, orgullu papél mídia importante iha Estadu demokrátiku.

Notísia Relevante: Xanana Gusmão: Balibo Five fó hanoin lia-loos labele nonook

“Orgullu ba ita-nia mídia, demokrasia dinámika tebes, jornalista na’in-lima mai lakon sira nia vida atu fó informasaun ba mundu kona-ba ita nia luta maibé ikus sira lakon vida. Ho nune’e mak agora papél mídia importante iha Estadu demokrátiku,” Ramos-Horta hateten iha nia diskursu iha selebrasaun Balibo Five ba da-50 no loron Nasionál Liberdade Imprensa ba da-tolu (3) iha Balibo, kinta ne’e.

Iha okaziaun ne’e, Xefe Estadu fó bem-vindu ba família jornalista na’in-lima (5) ne’ebé mate iha Balibo Five, família Greg Shackleton nian nomós família jornalista timoroan ne’ebé mate iha 1975, família saudozu Francisco Borja de Acosta no jornalista timoroan ne’ebé mate iha 1999, família Bernardino Joaquim Alfonso Gutterres Berekai.

“Ha’u mós rekoñese prezensa entre ita husi eis-Primeiru-Ministru Vitória nian, Steve Bracks, no Terry Bracks, sira na’in- rua (2) sai hanesan fuan no hanoin iha Balibo House nia kotuk no inisiativa sira-ne’ebé iha relasaun ne’ebé fó onra ba memória Balibo Five nian enkuantu lori benefísiu sira ne’ebé dura ba komunidade lokál,” nia dehan.

Horta relembra, tinan 50 liubá, iha sidade ida-ne’e rasik, jornalista joven na’i- lima (5) lakon sira-nia vida bainhira sira halo reportajen kona-ba invazaun subar iha Timor-Leste. Mak jornalista Greg Shackleton, Gary Cunningham, Tony Stewart, Malcolm Rennie, no Brian Peters.

“Iha loron 07 fulan-Dezembru 1975, Roger East hetan oho iha Dili. Roger nu’udar repórter estranjeiru úniku ne’ebé lakohi sai husi Timor-Leste bainhira nia hetan konsellu atu sai. Nia hateten mai ha’u pesoalmente katak nia sei hela no nia arma úniku mak nia pluma,” Horta dehan.

Nia hatutan, meiu sékulu liutiha, sira-nia sakrifísiu sai nafatin símbolu maka’as ida husi korajen, husi jornalista sira-ne’ebé serbisu iha zona konflitu sira no luta ne’ebé dura ba responsabilizasaun no justisa.

“Ita-nia nasaun nia viajen naruk ba independénsia hetan sasin no krónika husi jornalista brani sira-ne’e no sira seluk ne’ebé risku buat hotu hodi fahe ita-nia istória ho mundu. Sira-nia korajen fó hanoin mai ita katak liberdade imprensa la’ós prinsípiu abstratu ida, maibé direitu ida-ne’ebé maka manán ho susar-​-​ida ne’ebé maka selu ho raan–no ida-ne’ebé mak ita tenke kontinua proteje no haburas,” nia hateten.

Ho nune’e, Prezidente Repúblika konfere póstumu grau Orden KOlár Timor-Leste nian, nasaun ne’e nia onra aas liu, ba jornalista timoroan no estranjeiru sira, poeta ida (1), no estudante estranjeiru ida (1)—ne’ebé hotu-hotu lakon sira-nia juventude no moris ho brutál tebes.

“Greg Shackleton hetan onra iha eventu solene ida uluk. Ohin, ami mós fó onra ba Gary Cunningham, Francisco Borja da Costa, no Kamal bin Hamed Hamad Jad—estudante universitáriu no jornalista ida husi Malázia, oan-mane husi Helen Todd husi Nova Zelándia no nia aman Malázia,” nia relata.

Hodi deklara aniversáriu Balibo Five nu’udar Loron Nasionál Liberdade Imprensa, garante katak sira-nia memória no kontribuisaun sei konsagra ba nafatin iha Timor nia konxiénsia nasionál.

Sesaun prinsipál sira inklui ida-ne’ebé hato’o husi Matthew Carney hosi ABC International Development—fornese hanoin kle’an kona-ba papél husi mídia iha sistema polítiku oioin, no kona-ba dezafiu foun sira-ne’ebé hamosu husi intelijénsia artifisiál.

Iha parte seluk, lider númeru ida (1) iha Timor-Leste ne’e, sente orgullu katak tuir Índise Liberdade Imprensa Mundiál 2025, Timor-Leste nafatin nu’udar nasaun ho klasifikasaun aas liu iha Sudeste Aziátiku, tenke rona alerta kona-ba diminuisaun uitoan ba fatin 39.º.

” Ita tenke kontinua hametin ita-nia instituisaun sira no proteje liberdade sira-ne’ebé ita hetan ho laran-metin. Iha Loron Nasionál Liberdade Imprensa ida-ne’e, ha’u hato’o ha’u-nia agradesementu kle’an ba jornalista no profisionál mídia sira hotu. Ita-boot nia serbisu hametin ita-nia diálogu nasionál no halo ita-nia demokrasia moris nafatin. Ita-boot nia kompromisu ba lia-loos kontinua fó naroman ba ita-nia nasaun nia dalan ba oin,” nia dehan.

Jornalista : Hortencio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!