ANLA notifika empreza Valentia tanba kontra regulamentu ambientál

DILI, 22 Outubru 2025 (TATOLI)—Autoridade Nasionál ba Lisensiamentu Ambientál (ANLA) notifika empreza Valntia Unipessoal, Lda tanba halo negósiu kontra regulamentu ambientál.
ANLA notifika empreza referidu tanba hetan keixa husi komunidade Suku Santa Cruz Postu Administrativu Nain Feto, Munisípiu Dili.
Keixa ne’ebé komunidade sira hato’o tanba empreza halo negósiu faan ikan fresku iha fatin referidu la ha-moos no ikan dois makas halo komunidade sira la konfortavel.
Prezidente ANLA, Maximiano de Oliveira, hateten, ekipa halo inspesaun ba empreza ne’e hodi fó notifikasaun tanba hetan keixa husi komuniade no autoridade lokál.
“Ita fó notofikasaun ba empreza ne’e tanba kontra regulamentu ambientál, ita-nia ekipa menus tebes, funsionariu 20-resin de’it, entaun ha’u nia mandatu haruka ona karta ba autoridade lokál hotu atu sai liman-ain ami-nian, hetan empreza ruma kontra regulamentu halo keixa ami halo atuasaun,” Prezidente ne’e hateten ba jornalista sira iha Santa Cruz Dili, tersa ne’e.
Nia dehan, ANLA iha kompetensia atu kontrola atividade negósiu hotu ne’ebé relasaun ho ambiente.
“Tamba ne’e ohin ami mai ko’alia ho kompañia koordena malu atu hadi’a nia jestaun ambiente maske ohin mosu desintendimentu uitoan, maibé laiha buat- ida ami-nafatin halo ami-nia servisu, ne’ebé desizaun ikus seidauk fó no ami halo de’it notifikasaun,” nia dehan.
Notifikasaun ne’ebé ANLA fó ba empreza ne’e, bazeia ba dekretu lei númeru. 39/2022, kona-ba prosesu lisensiamentu ambientál.
Tuir identifikasaun ne’ebé halo, kompañia ne’e seidauk iha lisensia ambientál nune’e suspende provijoriu sira-nia atividade.
Nune’e mós aman husi na’in ba empreza Valentia, Jorge Manuel Serrano, hateten, prontu koopera ho ANLA, maibé tenke mellora mós ba fatin seluk ne’ebé mak halo negósiu faan ikan fresku.
“Ami hakarak taka ohin loron ne’e taka kedas, ha’u mai la’ós atu defende tamba nia ha’u-nia oan, maibé tamba nia joven ida loke empregu ba joven sira seluk hodi hetan oportunidade, ida-ne’e mekanismu di’ak hodi redus mós ita-nia dezempregu, agora imi mai hakarak taka de’it entaun imi mak atu fó fali servisu ba labarik sira-ne’e,” nia hateten.
Nia hatutan, nu’udar aman sempre fó hanoin ba nia-oan antes atu loke negósiu ne’e tenke tau atensaun ba ambiente.
“Ha’u la konkorda tamba ha’u sempre defende ba negósiu kiik sira, liuliu faan iha dalan ninin, imi rona keixa komunidade sira la ba hato’o keixa, ema ida de’it mak ba hato’o keixa ne’e signifika iha intensaun seluk, karik ema barak mak sente nusa sira laba hato’o keixa, agora komunida ida ne’e loos de’it mak hato’o hela de’it keixa ema seluk laiha,” nia afirma.
Iha fatin hanesan Xefe Suku Santa Cruz, Marciano Juvinal, hateten durante ne’e keixa ne’ebé-nia simu husi ema na’in-ida (1) de’it, maibé hanesan líder komunitária iha papel atu relata preokupasaun komunidade nian ba parte relevante.
“Ami hanesan hato’o de’it keixa ne’e ba parte kompetente, ida-ne’e mak ami-nia servisu tamba komunidade hili ami atu tau-matan ba komunidade, ha’u la defende ba ema-ida tamba desizaun ikus la’ós ha’u mak responsabiliza,” Xefe Suku ne’e hateten.
Komunidade ne’ebé hato’o keixa, Leila Alves, hateten nia sente la konfortavel ho jestaun negósiu faan ikan-fresku ne’e tamba fó impaktu iis ne’ebé forte difikulta sira atu han no deskansa.
“Ami-nia odamatan ne’e loron to’o kalan taka hela de’it tamba ikan nia iis-ne’e forte loos, halo ita ulun moras no han mós sente ladun konfortavel. Dois hanesan-ne’e bele fó impaktu ba ita-nia saúde, tamba ne’e sujere atu muda fatin seluk atu labele fó afetada ba ami-nia saúde, ida-ne’e la’ós lagosta sira-nia negósiu, ha’u apresia, maibé presiza tau atensaun,” nia konklui.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

