Forum Enerjia Minerál atualiza setór enerjia-minerál ba empreza no investidór sira

DILI, 24 Novembru 2025 (TATOLI)–Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, hateten Forum Enerjia Minerál no Negósiu ba da-V ne’e mak plataforma anuál no prinsipál ba Timor-Leste nian, ne’ebé sei halo atualizasaun no diskusaun kona-ba ita-nia setór enerjia no minerál no oportunidade sira-ne’ebé disponivel ba empreza no investidór sira.
“Ho nune’e mak oportunidade ida-ne’e ba partisipante sira atu komprende oportunidade sira-ne’ebé Timor-Leste oferese no halo ita-nia investimentu ba ambiente ne’ebé favoravel,” Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, hateten ba partisipante sira iha Forum Enerjia Minerál no Negósiu ba da-V ne’ebé hala’o hahú husi segunda to’o kuarta (24-26 Novembru 2025), iha Hotél JL World, ohin.
Xefe Governu hateten, Timor-Leste hetan progresu extraordináriu tanba ita hahú husi zero liuhusi tinan rua nulu liu, ita harii ona Estadu dame no demokrátiku ho sosiedade livre ne’ebé governadu husi lei. Ita iha ekonómia ne’ebé livre no aumenta no Governu ne’ebé foku ba dezenvolvimentu sustentavel no interese nasionál.
Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenador Setór Ekonómiku, Francisco Kalbuadi Lay, hateten forum ne’e sai ona plataforma ofisiál anuál ba dudu investimentu no partenensia iha setór enérjia no pertambangan.
“Forum ne’e la’ós deit konferénsia maibé fatin ne’ebé ideia sai asaun no kolaborasaun prodús progresu reál ba ita-nia rain,” nia dehan.
Kalbuadi Lay mós subliña prioritasaun dezenvolvimentu nasionál ne’ebé diskute iha forum ne’e, inkluí diversifikasaun ekonómiku, kriasaun serbisu ba jerasaun foun, fortalesimentu empreza mikro, ki’ik no médiu, no protesaun ambiente.
Nia hateten, Timor-Leste hakarak sai parte atíva iha tranzisaun enerjia rejionál liuhusi utilizasaun oportunidade husi integrasaun ba merkadu ASEAN no kumprimentu ba padraun globál liuhusi membru OPD.
Prezidente Autoridade Nasionál Petróleu (ANP), Gualdino da Silva, hateten Forum Enérjia Minerál no Negósiu ba da-V iha tinan ne’e la hanesan ho forum sira antes, tanba junta indústria enérjia no minerál iha plataforma ida.
“Objetivu mak promove negósiu, harii konstrusaun rede, fasilita troka teknolojia no informasaun, no mós sai fatin ba diálogu entre polítiku-na’in no emprezáriu sira ne’ebé kontribui ba dezenvolvimentu ekonómiku nasionál,” Gualdino iha JL World, ohin.
Nia hatutan, prezensa partisipante sira iha forum ne’e hatudu kompromisu klaru hodi partisipasaun ho Timor-Leste atu dezenvolve setór enérjia no minerál liuhusi kooperasaun naruk.
Durante forum loron tolu ne’e partisipante sira espera atu utiliza programa hotu ne’ebé preparadu inkluí konferénsia, diskusaun panel, expozisaun no han hamutuk ka gala dinner ne’ebé planeadu parte husi ajenda.
Forum iha tinan ne’e iha tema prinsipáll tolu:
Loron dahuluk, Forum Investimentu Minerál: Foku ba dezenvolvimentu setór minerál, oportunidade investimentu, poténsia minerál no finansa projetu dezenvolvimentu minerál iha Timor-Leste.
Loron daruak, Forum Investimentu Petróleu: Foku ba oportunidade iha parte leten inklui kampu gás no mina, dezenvolvimentu infraestrutura, revizaun lei no regulamentu no preparasaun ronda lisensa mina ba dala-3 iha 2025.
Loron datoluk, Forum Negósiu no Kontéudu Lokál: Foku ba dezenvolvimentu inklusaun finanseiru, dezenvolvimentu abilidade, integrasaun rejionál, turizmu, agrikultura no estratéjia konteúdu lokál.
Tuir sítiu ofisial IN-VR Limited, organizadór forum ne’e servu hamutuk ho Energy Circle no Net-Zero Circle, no hetan apoiu husi ANP no Autoridade Nacional dos Minerais (ANM). IN-VR hanesan organizador ne’ebé lidera konferénsia enerjia ho impaktu boot no atividade outreach iha rejiaun globál, fasilita enkontru B2B no B2G ribeiraun iha tinan, no doron partensia estratéjiku iha setór enerjia internasionál.
Forum enérjia minerál no negósiu ka-V ne’e sai fatin importante ba parte interesadu hotu husi setór hodi diskute asuntu estratéjiku, fahae informasaun no fó entrada ba polítika nasionál kona-ba enérjia no minerál.
Ho espíritu kolaborasaun no investimentu sustentavel, Timor-Leste afirma nia pozisaun nu’udar nasaun ne’ebé atu utiliza oportunidade globál, nomós mantein balansu entre dezenvolvimentu ekonómiku no sustentabilidade ambiente.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

